{
"word": "рухӏ",
"forms": [
"рухӏ",
"рухӏалъ",
"рухӏалъул",
"рухӏал"
],
"senses": [
{
"text": "Seele",
"examples": [
{
"av": "рухӏ бачӏинабизе (лъезабизе)",
"de": "jemandem Leben einhauchen; beleben, wiederbeleben",
"comment": "jemanden"
},
{
"av": "рухӏ бачӏине",
"de": "wiederbelebt werden, aufleben"
},
{
"av": "рухӏ лъезе",
"de": "auferwecken, beleben, Leben einhauchen, Seele einflößen"
},
{
"av": "рухӏ бугеб",
"de": "beseelt, lebendig"
},
{
"av": "чорхолъ рухӏ бугебгӏан мехалъ",
"de": "solange die Seele im Körper ist; solange man lebt"
}
]
},
{
"text": "Seele, Leben, Existenz",
"examples": [
{
"av": "рухӏ бахъила",
"de": "ich bringe dich um; ich schüttle die Seele heraus"
},
{
"av": "дица рухӏ бахъулеб досул",
"de": "ich werde ihm die Seele aus dem Leib schütteln"
},
{
"av": "рухӏ бахъиялде вазе",
"de": "auf dem Sterbebett liegen"
},
{
"av": "рухӏ кквеялъе",
"de": "nur zum Nötigsten",
"comment": "des Lebens"
},
{
"av": "рухӏ туркӏизе",
"de": "in den letzten Zügen liegen"
},
{
"av": "рухӏалда барахщинчӏого",
"de": "ohne das Leben zu schonen"
}
]
},
{
"text": "Kraft, Macht",
"examples": [
{
"av": "рухӏ гьечӏеб",
"de": "machtlos, schwach; leblos, tot, unbeseelt"
},
{
"av": "рухӏ дагьав",
"de": "schwach, leistungsschwach"
},
{
"av": "рухӏ дагьлъизе",
"de": "kraftlos werden"
},
{
"av": "рухӏ лъугӏизе",
"de": "erschöpft sein; außer Puste sein"
},
{
"av": "дир рухӏ лъугӏун буго",
"de": "ich bin völlig erschöpft"
},
{
"av": "херасул рухӏ лъугӏун буго",
"de": "der Alte ist völlig entkräftet"
},
{
"av": "хӏинкъиялъ рухӏ лъугӏун хутӏана дов",
"de": "vor Angst völlig entkräftet ist er"
},
{
"av": "рухӏ речӏчӏизе",
"de": "Kräfte sammeln"
},
{
"av": "рухӏ речӏчӏизе",
"de": "reich werden",
"labels": [
"bildlich"
]
}
]
},
{
"text": "Seele",
"comment": "beim Hinweisen auf die Anzahl von Personen bei ihrer Zählung",
"examples": [
{
"av": "рухӏ рикӏкӏун бакӏарулеб",
"de": "kopf-"
},
{
"av": "щуго рухӏ буго дир рокъоб",
"de": "ich habe fünf Familienmitglieder"
},
{
"av": "лъабго рухӏалъе гӏураб квен-тӏех",
"de": "Unterhalt für drei"
},
{
"av": "рухӏ биине",
"de": "leidenschaftlich lieben",
"comment": "jemanden/etwas; wörtl. mit der Seele schmelzen"
},
{
"av": "рухӏ бичун",
"de": "mit aller Kraft; aus Leibeskräften",
"comment": "wörtl. das Leben verkaufend"
},
{
"av": "рухӏ босизе (бахъизе)",
"de": "sterben, den Geist aufgeben",
"comment": "wörtl. wegnehmen"
},
{
"av": "рухӏ иманалда бахъун батаги",
"de": "Gott habe ihn selig; möge er seinen Geist in Ehren aufgeben",
"comment": "wörtl. an Allah glaubend"
},
{
"av": "рухӏ кьезе",
"de": "sein Leben für jemanden opfern; sein Leben lassen für",
"comment": "jemanden, etwas"
},
{
"av": "бахъун рухӏги кьела дица дуе гӏоло",
"de": "ich gebe mein Leben für dich"
},
{
"av": "бахъун рухӏги кьолев гьудул",
"de": "treuer Freund",
"comment": "wörtl. die Seele hingebender Freund"
},
{
"av": "рухӏ рехсезе",
"de": "erwähnen; gedenken",
"comment": "des Verstorbenen"
},
{
"av": "рухӏ цӏунизе",
"de": "das Leben schützen"
},
{
"av": "рухӏ щокъробе щун буго",
"de": "auf dem letzten Loch pfeifen",
"comment": "wörtl. die Seele ging bis zum Hals"
},
{
"av": "рухӏгӏан хиралъизе",
"de": "mehr als das Leben lieben"
},
{
"av": "рухӏгӏан хирияй йиго досие лъади",
"de": "er liebt seine Frau über alles"
},
{
"av": "рухӏалъе кьезе",
"de": "gedenken; erwähnen",
"comment": "nach dem Essen mit dem Wunsch, dass auch die Seele der Verstorbenen ihren Anteil am Essen erhält"
},
{
"av": "рухӏалъе щваги",
"de": "möge die Seele [des Verstorbenen] empfangen"
},
{
"av": "хваразул рухӏал",
"de": "Seelen der Verstorbenen",
"comment": "angeblich aus Gräbern kommend"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рухӏалаби",
"stress": 2,
"stem": "рухӏалаб",
"forms": [
"рухӏалаби",
"рухӏалабаз",
"рухӏалабзул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Plural"
],
"pluralfor": "рухӏел"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рухӏел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Plural"
}
{
"word": "рухӏалил",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏалил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рухӏел",
"comment": "Genitiv"
},
{
"text": "durch Kummer erregt",
"comment": "beim Tode eines Nahestehenden",
"examples": [
{
"av": "рухӏалил магӏу",
"de": "durch Kummer hervorgerufene Tränen"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рухӏел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Genitiv"
}
{
"word": "рухӏани",
"stress": 5,
"forms": [
"рухӏани",
"рухӏаниялъ",
"рухӏаниялъул"
],
"senses": [
{
"text": "Seele des Verstorbenen",
"labels": [
"veraltet"
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рухӏанияб",
"stress": 5,
"forms": [
"рухӏанияб"
],
"gender_forms": [
"рухӏанияб",
"рухӏанияв",
"рухӏанияй"
],
"senses": [
{
"text": "geistig; geistlich",
"labels": [
"Religion"
],
"examples": [
{
"av": "рухӏанияб адабият",
"de": "geistliche Literatur"
}
]
}
],
"pos": "Adjektiv",
"form": "—"
}
{
"word": "рухӏанияв",
"stress": 5,
"stem": "рухӏания",
"forms": [
"рухӏанияв",
"рухӏанияс",
"рухӏаниясул",
"рухӏаниял"
],
"senses": [
{
"text": "Geistliche"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рухӏаниязул",
"stress": 5,
"forms": [
"рухӏаниязул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рухӏаниял",
"comment": "Genitiv"
},
{
"text": "geistlich, klerikal"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рухӏаниял",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Genitiv"
}
{
"word": "рухӏанияй",
"stress": 5,
"stem": "рухӏания",
"forms": [
"рухӏанияй",
"рухӏаниялъ",
"рухӏаниялъул"
],
"senses": [
{
"text": "Geistliche",
"comment": "Frau"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рухӏаниял",
"stress": 5,
"stem": "рухӏания",
"forms": [
"рухӏаниял",
"рухӏанияз",
"рухӏаниязул"
],
"senses": [
{
"text": "Geistliche"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Plural"
}
{
"word": "рухӏдакъ",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏдакъ",
"рухӏдакъго"
],
"senses": [
{
"text": "schwächlich, kraftlos",
"labels": [
"Adverb"
],
"examples": [
{
"av": "рухӏдакъ гьавизе",
"de": "Schwäche, Ohnmacht Vorschub leisten"
},
{
"av": "дой рухӏдакъго йиго",
"de": "sie ist sehr schwach geworden"
}
]
}
],
"pos": "Adverb",
"form": "—"
}
{
"word": "рухӏдакъаб",
"stress": 2,
"stem": "рухӏдакъа",
"forms": [
"рухӏдакъаб"
],
"gender_forms": [
"рухӏдакъаб",
"рухӏдакъав",
"рухӏдакъай"
],
"senses": [
{
"text": "schwach, gebrechlich, kraftlos",
"examples": [
{
"av": "рухӏдакъав чи",
"de": "schwächlicher Mensch"
}
]
}
],
"pos": "Adjektiv",
"form": "—"
}
{
"word": "рухӏдакълъи",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏдакълъи",
"рухӏдакълъиялъ",
"рухӏдакълъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Masdar",
"Verb"
],
"masdarfrom": "рухӏдакълъизе"
},
{
"text": "Schwäche, Kraftlosigkeit, Gebrechlichkeit"
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "рухӏдакълъизаби",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏдакълъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Masdar",
"Kausativ",
"Verb"
],
"masdarforceto": "рухӏдакълъизабизе"
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "рухӏдакълъизабизе",
"stress": 2,
"stem": "рухӏдакълъизаб",
"forms": [
"рухӏдакълъизабизе",
"рухӏдакълъизабула",
"рухӏдакълъизабила",
"рухӏдакълъизабуна",
"рухӏдакълъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "entkräften, zur Schwäche, Ohnmacht beitragen",
"labels": [
"Kausativ"
],
"examples": [
{
"av": "унтуца рухӏдакълъизавуна дов",
"de": "die Krankheit hat ihn entkräftet"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Kausativ"
}
{
"word": "рухӏдакълъизе",
"stress": 2,
"stem": "рухӏдакълъ",
"forms": [
"рухӏдакълъизе",
"рухӏдакълъула",
"рухӏдакълъила",
"рухӏдакълъана",
"рухӏдакълъе"
],
"senses": [
{
"text": "schwach werden, kraftlos, gebrechlich werden",
"examples": [
{
"av": "херай рухӏдакълъун йиго",
"de": "die alte Frau wurde gebrechlich"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Infinitiv"
}
{
"word": "рухӏдаллъи",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏдаллъи",
"рухӏдаллъиялъ",
"рухӏдаллъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Masdar",
"Verb"
],
"masdarfrom": "рухӏдаллъизе"
},
{
"text": "weißer Neid",
"examples": [
{
"av": "рухӏдаллъи бачӏине",
"de": "mit weißem Neid beneiden"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "рухӏдаллъизаби",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏдаллъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Masdar",
"Kausativ",
"Verb"
],
"masdarforceto": "рухӏдаллъизабизе"
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "рухӏдаллъизабизе",
"stress": 2,
"stem": "рухӏдаллъизаб",
"forms": [
"рухӏдаллъизабизе",
"рухӏдаллъизабула",
"рухӏдаллъизабила",
"рухӏдаллъизабуна",
"рухӏдаллъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "weißen Neid erregen",
"labels": [
"Kausativ"
],
"examples": [
{
"av": "дозул рокъоб бугеб рацӏцӏалъиялъ рухӏдаллъизаюна дун",
"de": "die Sauberkeit in ihrem Haus weckte Neid in mir"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Kausativ"
}
{
"word": "рухӏдаллъизе",
"stress": 2,
"stem": "рухӏдаллъ",
"forms": [
"рухӏдаллъизе",
"рухӏдаллъула",
"рухӏдаллъила",
"рухӏдаллъана",
"рухӏдаллъе"
],
"senses": [
{
"text": "mit weißem Neid beneiden",
"examples": [
{
"av": "рухӏдаллъизе ккарал лъимал руго дозул",
"de": "um ihre Kinder kann man sie beneiden"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Infinitiv"
}
{
"word": "рухӏел",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏел",
"рухӏелалъ",
"рухӏалица",
"рухӏелалъул",
"рухӏалил",
"рухӏелал",
"рухӏалаби"
],
"senses": [
{
"text": "Kummer, Leid, Unglück, Traurigkeit, Schmerz",
"comment": "um einen verstorbenen nahen Verwandten",
"examples": [
{
"av": "рухӏел бихьизе",
"de": "Leid ertragen, Kummer durchmachen",
"comment": "Tod eines Nahestehenden"
},
{
"av": "рухӏел — бакъараб, ццин — гӏорцӏараб",
"de": "aus Kummer wirst du hungern, aus Zorn wirst du satt werden",
"labels": [
"Sprichwort"
],
"comment": "wörtl. Kummer ist hungrig, Groll ist satt"
}
]
},
{
"text": "Kummer, Gefühl der Betrübnis",
"examples": [
{
"av": "досие сундулниги рухӏел гьечӏо",
"de": "ihn betrübt nichts, er kennt das Gefühl der Betrübnis nicht"
},
{
"av": "гьабулелъул гӏорхъи гьечӏев, абуралъул рухӏел гьечӏев",
"de": "hält sich in seinem Handeln nicht an Anstandsregeln und ärgert sich nicht über Bemerkungen",
"labels": [
"Redensart"
],
"comment": "über eine nachlässige Person"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рухӏияб",
"stress": 5,
"forms": [
"рухӏияб"
],
"gender_forms": [
"рухӏияб",
"рухӏияв",
"рухӏияй"
],
"senses": [
{
"text": "geistig; geistlich",
"examples": [
{
"av": "рухӏияб бечелъи",
"de": "geistiger Reichtum"
},
{
"av": "рухӏияб гӏумру",
"de": "geistige Welt",
"comment": "wörtl. geistiges Leben"
},
{
"av": "рухӏияб ирс",
"de": "geistiges Erbe"
}
]
}
],
"pos": "Adjektiv",
"form": "—"
}
{
"word": "рухӏулкъуддус",
"stress": 5,
"forms": [
"рухӏулкъуддус",
"рухӏулкъуддусалъ",
"рухӏулкъуддусалъул"
],
"senses": [
{
"text": "heiliger Geist",
"labels": [
"Religion",
"bildungssprachlich"
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рухӏуллагь",
"stress": 5,
"forms": [
"рухӏуллагь",
"рухӏуллагьас",
"рухӏуллагьасул"
],
"senses": [
{
"text": "Jesus Christus",
"comment": "wörtl. göttlicher Geist",
"labels": [
"Religion",
"bildungssprachlich"
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рухӏчӏаголъи",
"stress": 2,
"stem": "рухӏчӏаголъ",
"forms": [
"рухӏчӏаголъи",
"рухӏчӏаголъиялъ",
"рухӏчӏаголъиялъул",
"рухӏчӏаголъаби"
],
"senses": [
{
"text": "Insekt"
},
{
"text": "Lebewesen, Wesen"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рухӏ-жан",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏ-жан",
"рухӏ-жаналъ",
"рухӏ-жаналъул"
],
"senses": [
{
"text": "Kraft, Geist",
"labels": [
"Kollektivsubstantiv"
],
"examples": [
{
"av": "чорхолъ рухӏ-жан бугев чи",
"de": "ein kraftvoller Mensch; ein starker Mensch"
},
{
"av": "рухӏ-жан лъугӏизегӏан (тӏагӏинегӏан)",
"de": "bis die Kräfte schwinden"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рухӏ-хӏал",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏ-хӏал",
"рухӏ-хӏалалъ",
"рухӏ-хӏалалъул"
],
"senses": [
{
"text": "Energie, Kräfte",
"labels": [
"Kollektivsubstantiv"
],
"examples": [
{
"av": "чорхолъ рухӏ-хӏал букӏине",
"de": "bei Kräften sein, Kraft und Energie haben [im Körper, im Organismus]"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}