{
"word": "рукъ",
"forms": [
"рукъ",
"рукъалъ",
"рукъалъул",
"рукъзал"
],
"senses": [
{
"text": "Haus, Hütte, Behausung",
"examples": [
{
"av": "гьитӏинаб рукъ",
"de": "Häuschen"
},
{
"av": "кӏудияб рукъ",
"de": "großes Zimmer"
},
{
"av": "тӏуцаб рукъ",
"de": "niedriger Raum"
},
{
"av": "рукъ бикъизе",
"de": "ein Haus ausrauben"
},
{
"av": "рукъ кквезе",
"de": "eine Wohnung mieten; den Haushalt geschickt führen"
},
{
"av": "рукъ къачазе",
"de": "eine Wohnung einrichten; ein Haus renovieren"
},
{
"av": "рукъ гӏанасеб гӏазул гъуни букӏана азбаралъуб",
"de": "im Hof lag eine Schneewehe so groß wie ein Haus"
},
{
"av": "рукъ цӏураб халкъ бакӏарун буго вацасул бакӏалде",
"de": "die Hütte des Bruders ist voll von Leuten"
},
{
"av": "рукъалъ яцалъул бакӏалда вуго ГӀали",
"de": "Ali wohnt bei seiner Schwester"
},
{
"av": "рукъалъул агьлу",
"de": "Hausbewohner; Familienmitglieder, Hausgenossen"
},
{
"av": "рукъалъул бетӏергьан",
"de": "Hausherr; Hauseigentümer"
},
{
"av": "рукъ алда нахъа",
"de": "hinter dem Haus"
},
{
"av": "рукъалда цебе",
"de": "vor dem Haus"
},
{
"av": "рукъалда къоно базе",
"de": "sich einschließen",
"comment": "wörtl. sich verriegeln"
},
{
"av": "рукъалде балагь бачӏана",
"de": "das Unglück ist ins Haus gekommen"
},
{
"av": "рукъ бухӏизе",
"de": "verbraucht werden"
},
{
"av": "рукъ ккураб хӏуби гӏадав",
"de": "würdig, edel, tapfer, kühn",
"comment": "wörtl. wie eine Stütze, die das Haus trägt"
},
{
"av": "рукъ цурал мадугьалзаби",
"de": "die nächsten Nachbarn",
"comment": "wörtl. Nachbarn, deren Häuser aneinandergrenzen"
},
{
"av": "рукъалъул чи",
"de": "Ehemann, Familienoberhaupt"
},
{
"av": "рукъалде вуссинавизе",
"de": "verheiraten; verkuppeln"
},
{
"av": "рукъалде вуссине",
"de": "eine Familie gründen, heiraten"
}
]
},
{
"text": "Zimmer",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏидаб рукъ",
"de": "breites Zimmer"
},
{
"av": "къваридаб рукъ",
"de": "enges Zimmer"
},
{
"av": "рагъиде нуцӏа бугеб рукъ",
"de": "Zimmer mit Ausgang zur Veranda"
},
{
"av": "рукъ къварилъун буго",
"de": "das Zimmer ist eng"
},
{
"av": "ясалъ рукъ лъухьулеб буго",
"de": "das Mädchen fegt das Zimmer"
}
]
},
{
"text": "Haus",
"comment": "Einrichtung oder Anstalt, die öffentliche Bedürfnisse bedient",
"examples": [
{
"av": "лъималазул рукъ",
"de": "Kinderheim"
},
{
"av": "Культураялъул рукъ",
"de": "Kulturhaus"
},
{
"av": "Пионеразул рукъ",
"de": "Haus der Pioniere"
},
{
"av": "хьухьбахъиялъул рукъ",
"de": "Erholungsheim"
}
]
},
{
"text": "Käfig; Karo, Kästchen",
"examples": [
{
"av": "гӏанкӏуязе рукъ",
"de": "Hühnerkäfig"
},
{
"av": "рукъал къотӏараб",
"de": "kariert"
},
{
"av": "рукъал къотӏараб хъахӏаб ххам",
"de": "weißkarierter Stoff"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рукъалъул",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рукъ",
"comment": "Genitiv"
},
{
"text": "häuslich, Heim-",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул адрес",
"de": "Heimatadresse; Wohnadresse"
},
{
"av": "рукъалъул хӏалтӏи",
"de": "Hausarbeit; Arbeit im Haushalt"
}
]
},
{
"text": "häuslich, nicht wild",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул хӏайванал",
"de": "Haustiere"
},
{
"av": "рукъалъул хӏанчӏи",
"de": "Hausgeflügel; Geflügel"
}
]
},
{
"text": "Zimmer-, Stuben-",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул нуцӏа",
"de": "Zimmertür"
},
{
"av": "рукъалъул хурдул",
"de": "Zimmerpflanzen"
}
]
},
{
"text": "hofintern, hauseigen",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул гьве",
"de": "Hofhund, Promenadenmischung"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рукъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Genitiv"
}
{
"word": "рукъбакьулъ",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъбакьулъ",
"рукъбакьулъе",
"рукъбакьулъа"
],
"senses": [
{
"text": "in der Mitte des Zimmers",
"labels": [
"Adverb"
],
"examples": [
{
"av": "рукъбакьулъ вахъун чӏун вуго дов",
"de": "er steht in der Mitte des Zimmers"
},
{
"av": "рукъбакьулъе рехун тана дос хулжал",
"de": "er warf die Packtaschen in die Mitte des Zimmers"
}
]
}
],
"pos": "Adverb",
"form": "—"
}
{
"word": "рукъбухӏад",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъбухӏад",
"рукъбухӏадица",
"рукъбухӏадил",
"рукъбухӏадал"
],
"senses": [
{
"text": "unglücklicher Mensch, Pechvogel",
"labels": [
"umgangssprachlich"
],
"comment": "wörtl. dem man wünscht, dass das Haus abbrennt"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рукъзал",
"stem": "рукъза",
"forms": [
"рукъзал",
"рукъзабаз",
"рукъзабаца",
"рукъзабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Plural"
],
"pluralfor": "рукъ"
},
{
"text": "Haus, Gebäude, Bauwerk",
"examples": [
{
"av": "цӏиял рукъзал",
"de": "neues Gebäude"
},
{
"av": "рукъзал разе",
"de": "ein Haus, ein Gebäude bauen"
},
{
"av": "рукъзал разе бакӏ",
"de": "Baugrundstück"
},
{
"av": "рукъзабазул кьучӏ",
"de": "Fundament des Gebäudes"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рукъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Plural"
}
{
"word": "рукъи",
"stress": 2,
"stem": "рукъ",
"forms": [
"рукъи",
"рукъиялъ",
"рукъиялъул",
"рукъидул",
"рукъаби"
],
"senses": [
{
"text": "Flicken, Flickenstück",
"examples": [
{
"av": "рукъи базе",
"de": "einen Flicken aufsetzen; flicken"
},
{
"av": "рукъи бай каратӏ кӏодолъилалде, дару гьабе унти халалъилалде",
"de": "flicke den Flicken, bevor das Loch größer wird, heile, bevor die Krankheit chronisch wird",
"labels": [
"Sprichwort"
]
},
{
"av": "васасул гурдида рукъи бана эбелалъ",
"de": "die Mutter flickte das Hemd des Sohnes"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "букъизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рукъи",
"stress": 5,
"stem": "рукъ",
"forms": [
"рукъи",
"рукъиялъ",
"рукъиялъул",
"рукъул"
],
"senses": [
{
"text": "Naht; Steppstich; Nahtlinie",
"examples": [
{
"av": "рукъулъа тӏезе",
"de": "an der Naht platzen"
},
{
"av": "рукъулъа чӏалхун буго",
"de": "die Naht ist aufgegangen"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "букъизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рукъумухъ",
"stress": 5,
"forms": [
"рукъумухъ",
"рукъумухъалъ",
"рукъумухъалъул",
"рукъумухъал"
],
"senses": [
{
"text": "Naht; Stich; Steppnaht; Rändchen",
"examples": [
{
"av": "рукъумухъккун чӏалхине",
"de": "an der Naht auftrennen"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рукъ-къоно",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъ-къоно",
"рукъ-къоноялъ",
"рукъ-къоноялъул"
],
"senses": [
{
"text": "Haus und Hof, das gesamte Gebäude",
"labels": [
"Kollektivsubstantiv"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рукъ-свери",
"kind": "see"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рукъ-рукъалъуб",
"stress": 2,
"stem": "рукъ-рукъалъу",
"forms": [
"рукъ-рукъалъуб",
"рукъ-рукъалъуе",
"рукъ-рукъалъуса",
"рукъ-рукъалъусан"
],
"senses": [
{
"text": "in jedem Haus",
"labels": [
"Adverb"
],
"examples": [
{
"av": "рукъ-рукъалъуре лъугьун",
"de": "von Haus zu Haus gehend",
"comment": "eintretend"
}
]
}
],
"pos": "Adverb",
"form": "—"
}
{
"word": "рукъ-свери",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъ-свери",
"рукъ-свериялъ",
"рукъ-свериялъул"
],
"see_also": [
{
"target": "рукъ-къоно",
"kind": "see"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}