{
"word": "for",
"forms": [
"для"
],
"senses": [
{
"text": "-лъе, -зе, гӏоло",
"precomment": "with genitive case; indicates the purpose of something",
"examples": [
{
"en": "to buy a doll for a girl",
"av": "ясалъе ясикӏо босизе"
},
{
"en": "harmful for children",
"av": "лъималазе зарараб буго"
},
{
"en": "smoking car",
"av": "хъалиян цӏалезе (бугеб) вагон"
},
{
"en": "he came here for a rest",
"av": "дов гьаниве хӏухьбахъиялъе гӏоло вачӏана"
},
{
"en": "everything for victory",
"av": "кинабго бергьенлъиялъе гӏоло"
},
{
"en": "no reason to",
"av": "чӏалгӏаде, гӏадада, гӏилла гьечӏого"
}
]
}
]
}
{
"word": "for",
"stress": 1,
"forms": [
"ибо"
],
"labels": [
"conjunction",
"bookish"
],
"senses": [
{
"text": "щай абуни, щай гурелъул",
"examples": [
{
"en": "we won, for our cause is just",
"av": "нилъ бергьана, щай гурелъул нилъер иш битӏараб букӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "forage",
"stress": 4,
"forms": [
"фураж"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏи-хер, кӏалцӏи-хер"
}
]
}
{
"word": "forbid",
"stress": 8,
"stem": "ВОСПРЕЩ",
"forms": [
"воспрещать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "no admittance",
"av": "жанире ин (рачӏине) гьукъараб буго"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "воспретить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "forbidden",
"stress": 5,
"stem": "ЗАПРЕТН",
"forms": [
"запретный",
"запретная",
"запретное"
],
"senses": [
{
"text": "гьукъараб, биччалареб, изну гьечӏеб",
"examples": [
{
"en": "forbidden zone",
"av": "гьукъараб зона, жанире ине изну гьечӏеб зона"
},
{
"en": "forbidden fruit",
"av": "цӏакъ бокьулеб, гъира бугеб, амма гьукъараб жо"
}
]
}
]
}
{
"word": "forbidden",
"stress": 7,
"stem": "ЗАПРЕЩЁНН",
"forms": [
"запрещённый",
"запрещённая",
"запрещённое"
],
"senses": [
{
"text": "гьукъараб, биччалареб, бегьулареб, изну гьечӏеб",
"examples": [
{
"en": "forbidden book",
"av": "гьукъараб тӏехь (цӏализе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "forbidden",
"stress": 7,
"forms": [
"недозволенный",
"недозволенная",
"недозволенное"
],
"senses": [
{
"text": "гьукъараб; гьабизе изну, ихтияр гьечӏеб"
}
]
}
{
"word": "forbidden",
"stress": 6,
"forms": [
"нельзя"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "бегьуларо, рес гьечӏо",
"precomment": "impossible",
"labels": [
"used as a predicate",
"with the infinitive"
],
"examples": [
{
"en": "it's too dark to read here",
"av": "гьаниб цӏализе бегьуларо, цӏакъ бецӏго буго"
}
]
},
{
"text": "биччалоро, гьукъула, толаро",
"precomment": "inadmissibly",
"examples": [
{
"en": "making noise is not allowed here",
"av": "гьанир хъудизе толаро"
},
{
"en": "he is not allowed to smoke",
"av": "досие хъалиян цӏазе гьукъун буго"
},
{
"en": "there is no time to lose",
"av": "заман гӏадада хвезабизе бегьуларо"
}
]
},
{
"text": "кидагоялдаса лъикӏ",
"precomment": "best possible; exceedingly well"
},
{
"text": "бегьилародай?",
"precomment": "is it possible?"
},
{
"text": "гьей берцинай йикӏанилан абизеги бегьиларо",
"precomment": "it cannot be said that she was beautiful"
}
]
}
{
"word": "force",
"stress": 2,
"forms": [
"вынудить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "(хӏалица) гьабизабизе (гьабизе тӏамизе)",
"precomment": "whom-what",
"examples": [
{
"en": "to extract a confession",
"av": "(хӏалица) мукӏурлъизавизе"
},
{
"en": "to force the enemy to retreat",
"av": "тушман нахъе къазавизе"
},
{
"en": "to force to fight",
"av": "вагъизе тӏамизе"
},
{
"en": "force to flee",
"av": "лъутизе гьавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "force",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"заставить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "цӏезабизе",
"precomment": "what with what, block up",
"examples": [
{
"en": "to clutter the room with furniture",
"av": "мебель лъун, (мебелалъ) рукъ цӏезабизе"
}
]
},
{
"text": "нух къотӏизе",
"precomment": "block off; fence off",
"examples": [
{
"en": "to block the door with a wardrobe",
"av": "шкафалъ нуцӏихъан нух къотӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "force",
"stress": 5,
"stem": "ЗАСТАВИ",
"homonym": 2,
"forms": [
"заставить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалица гьабизабизе, гьабизе тӏамизе",
"precomment": "whom-what and with infinitive",
"examples": [
{
"en": "make to work",
"av": "хӏалтӏизе тӏамизе, хӏалтӏизавизе (хӏалица)"
},
{
"en": "he didn't keep people waiting",
"av": "дос жиндихъ ралагьун чӏезаричӏо"
}
]
}
]
}
{
"word": "force",
"stress": 4,
"forms": [
"неволить"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалица щибниги гьабизабизе, бокьичӏониги гьабизабизе",
"precomment": "whom-what",
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "do not force the child",
"av": "хӏал гьабуге лъимада (хӏалица гьабизабуге)"
}
]
}
]
}
{
"word": "forced",
"stress": 2,
"stem": "ВЫНУЖДЕНН",
"forms": [
"вынужденный",
"вынужденная",
"вынужденное"
],
"senses": [
{
"text": "гьабизе ккун (тӏамун) гьабураб; чара гьечӏолъиялде ккараб, чара гьечӏеб, батӏайиса рес гьечӏеб (къотӏараб)",
"examples": [
{
"en": "forced confession",
"av": "рес къотӏараб мукӏурлъи"
},
{
"en": "forced landing",
"av": "рес къотӏун, гӏодоб рещтӏин"
}
]
}
]
}
{
"word": "forced",
"stress": 5,
"stem": "ФОРСИРОВАНН",
"forms": [
"форсированный",
"форсированная",
"форсированное"
],
"senses": [
{
"text": "хехлъизабураб, рухсазабураб",
"precomment": "accelerated; fast"
}
]
}
{
"word": "force; compel; make",
"stress": 8,
"forms": [
"заставлять"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "заставить",
"kind": "see",
"refwordnum": "1,2"
}
]
}
{
"word": "forcibly",
"stress": 4,
"forms": [
"насильно"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалица, зулмуялдалъун",
"examples": [
{
"en": "you can't force love",
"av": "хӏалица хириявлъун лъугьинаро, хӏалица вокьиларо",
"labels": [
"пословица"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "forcing",
"stress": 5,
"forms": [
"форсирование"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "рухсазаби, хехлъизаби, рухсан бахин",
"precomment": "by the verb to force",
"examples": [
{
"en": "forcing a river",
"av": "рагъулаго рухсан гӏор бахин"
}
]
}
]
}
{
"word": "ford",
"forms": [
"брод"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рахен",
"comment": "гӏурул, хӏорил тӏадгояб, рахине бигьаяб бакӏ",
"examples": [
{
"en": "look before you leap",
"av": "рахен лъачӏого, лъелъе лъугьунге"
}
]
}
]
}
{
"word": "forearm",
"stress": 7,
"forms": [
"предплечье"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "гъеж",
"comment": "гӏункӏрукьалдаса кверде щвезегӏан",
"labels": [
"anatomy"
]
}
]
}
{
"word": "forecast; prediction",
"stress": 6,
"forms": [
"прогноз"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "сундулниги ин цебеккунго бицин",
"examples": [
{
"en": "weather forecast",
"av": "гьава-бакъ (кинаб букӏине бугебали) цебеккунго бицин"
}
]
}
]
}
{
"word": "forefather",
"stress": 3,
"forms": [
"праотец"
],
"labels": [
"masculine gender",
"archaic word"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "send to the ancestors",
"av": "хвезавизе",
"labels": [
"шутливое"
]
},
{
"en": "to join one's ancestors",
"av": "хвезе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "прародитель",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "forehead",
"forms": [
"лба",
"лбу"
],
"see_also": [
{
"target": "лоб",
"kind": "from",
"comment": "родительный, дательный падеж и так далее",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "forehead",
"forms": [
"лоб"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "нодо",
"examples": [
{
"en": "high forehead",
"av": "борхатаб нодо"
},
{
"en": "put a bullet through one's head",
"av": "жиндирго нодо бакьулъ гулла речӏчӏизе, живго жинцаго чӏвазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "forehead",
"stress": 4,
"forms": [
"чело"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "нодо",
"labels": [
"archaic word",
"poetic word"
],
"examples": [
{
"en": "bow down to someone",
"av": "бетӏер чӏван гьаризе; икрам гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "foreign",
"stress": 7,
"stem": "ЗАГРАНИЧН",
"forms": [
"заграничный",
"заграничная",
"заграничное"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏисеб пачалихъалъул (улкаялъул)",
"examples": [
{
"en": "foreign goods",
"av": "къватӏисел улкабазул къайи; къватӏисел пачалихъаздаса бачӏараб къайи"
},
{
"en": "foreign passport",
"av": "къватӏисеб пачалихъалде ине паспорт"
},
{
"en": "trip abroad",
"av": "къватӏисеб улкаялде (пачалихъалде) сапар"
}
]
}
]
}
{
"word": "foreign",
"stress": 6,
"stem": "ЗАРУБЕЖН",
"forms": [
"зарубежный",
"зарубежная",
"зарубежное"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏисел улкабазулаб",
"comment": "пачалихъазулаб",
"examples": [
{
"en": "foreign countries",
"av": "къватӏисел улкаби",
"comment": "пачалихъал"
}
]
}
]
}
{
"word": "foreign",
"stress": 5,
"forms": [
"иноземный",
"иноземная",
"иноземное"
],
"senses": [
{
"text": "батӏияб улкаялъул",
"labels": [
"archaic word"
]
},
{
"text": "цогидаб пачалихъалъул",
"labels": [
"archaic word"
]
}
]
}
{
"word": "foreign",
"stress": 7,
"stem": "ИНОСТРАНН",
"forms": [
"иностранный",
"иностранная",
"иностранное"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏисеб улкаялъул",
"examples": [
{
"en": "foreign languages",
"av": "къватӏисел улкабазул мацӏал"
}
]
},
{
"text": "къватӏисел улкабазулгунисеб",
"examples": [
{
"en": "Ministry of Foreign Affairs",
"av": "къватӏисел улкабазулгунисел ишазул министерство"
}
]
}
]
}
{
"word": "foreign",
"stress": 6,
"forms": [
"чужеземный",
"чужеземная",
"чужеземное"
],
"senses": [
{
"text": "чияр улкаялъулаб, батӏияб улкаялдасан бугеб"
}
]
}
{
"word": "foreign",
"stress": 8,
"forms": [
"чужестранный",
"чужестранная",
"чужестранное"
],
"labels": [
"archaic word"
],
"see_also": [
{
"target": "чужеземный",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "foreign",
"stress": 4,
"forms": [
"чужой",
"чужая",
"чужое"
],
"senses": [
{
"text": "чияр",
"examples": [
{
"en": "other people's things",
"av": "чияр къайи"
},
{
"en": "stranger; outsider",
"av": "чияр чи"
},
{
"en": "foreign lands",
"av": "чияр ракьал"
}
]
},
{
"text": "чияр, чияраб, къватӏисеб",
"precomment": "outsider; extraneous",
"examples": [
{
"en": "strangers; other people",
"av": "чияр чагӏи"
}
]
},
{
"text": "ракӏалъ восуларев, къабул гьабуларев",
"precomment": "alien in spirit",
"examples": [
{
"en": "they are strangers to each other",
"av": "гъол цоцазе къабуллъуларо"
}
]
},
{
"text": "чияраб",
"precomment": "in the meaning of the noun \"someone else's\"",
"examples": [
{
"en": "this is someone else's",
"av": "гьеб чияраб"
},
{
"en": "to take someone else's",
"av": "чияраб босизе"
}
]
},
{
"text": "чиярав",
"precomment": "in the meaning of the noun \"stranger\" (masculine)"
},
{
"text": "чиярал",
"precomment": "in the meaning of the noun \"strangers\" (plural)",
"examples": [
{
"en": "to be shy of strangers",
"av": "чияраздаса нечезе"
},
{
"en": "secondhand; from hearsay",
"av": "чияр рагӏабаздасан"
},
{
"en": "to pull chestnuts out of the fire with someone else's hands",
"av": "чияца гьабураб хӏалтӏудаса пайда босизе, (букв.) чияр квераздалъун цӏа хъиршизе (зарарияб, хӏинкъи бугеб иш гьабизе цогидал тӏамизе)",
"labels": [
"пословица"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "foreigner",
"stress": 5,
"forms": [
"иноземец"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "батӏияб (цогидаб) улкаялъул чи, къватӏиса чи",
"labels": [
"archaic word"
]
}
]
}
{
"word": "foreigner",
"stress": 7,
"forms": [
"иностранец"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏисеб (батӏияб) улкаялъул чи"
}
]
}
{
"word": "foreigner; alien",
"stress": 6,
"forms": [
"чужеземец"
],
"labels": [
"masculine gender",
"archaic word"
],
"senses": [
{
"text": "чияр ракьалъул чи, чияр улкаялъул чи, улка батӏияв"
}
]
}
{
"word": "foreigner; stranger",
"stress": 8,
"forms": [
"чужестранец"
],
"labels": [
"masculine gender",
"archaic word"
],
"see_also": [
{
"target": "чужеземец",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "foreign country",
"stress": 7,
"forms": [
"заграница"
],
"labels": [
"colloquial word",
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏисел улкаби (пачалихъал)"
}
]
}
{
"word": "foreign land",
"stress": 5,
"stem": "ЧУЖБИН",
"forms": [
"чужбина"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "чияр ракь",
"examples": [
{
"en": "to feel homesick in a foreign land",
"av": "чияр ракьалда чӏалгӏине, рокъобе ракӏ щвезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "foreign tourist",
"stress": 6,
"stem": "ИНТУРИ",
"forms": [
"интурист"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏисеб хӏукуматалдаса вачӏарав турист"
},
{
"text": "къватӏисеб хӏукуматалдаса рачӏарал туристазе къваригӏарал шартӏал чӏезарулеб идара"
}
]
}
{
"word": "foreign trade",
"stress": 11,
"stem": "ВНЕШНЕТОРГОВ",
"forms": [
"внешнеторговый",
"внешнеторговая",
"внешнеторговое"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏисеб дармилаб (дармида хурхараб)",
"examples": [
{
"en": "foreign trade relations",
"av": "къватӏисел дармилал бухьенал"
}
]
}
]
}
{
"word": "foreign trip",
"stress": 9,
"forms": [
"загранпоездка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏисел пачалихъазде ин"
}
]
}
{
"word": "foreign woman",
"stress": 7,
"forms": [
"иностранка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏисеб (батӏияб) улкаялъул чӏужугӏадан"
}
]
}
{
"word": "foreign woman",
"stress": 6,
"forms": [
"чужеземка"
],
"labels": [
"feminine gender",
"archaic word"
],
"senses": [
{
"text": "чияр ракьалъул чӏужу (гӏадан), чияр улкаялъул чӏужу (гӏадан), улка батӏияй"
}
]
}
{
"word": "foreign woman",
"stress": 8,
"forms": [
"чужестранка"
],
"labels": [
"feminine gender",
"archaic word"
],
"see_also": [
{
"target": "чужеземка",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "foreign-language",
"stress": 6,
"stem": "ИНОЯЗЫЧН",
"forms": [
"иноязычный",
"иноязычная",
"иноязычное"
],
"senses": [
{
"text": "мацӏ батӏияв; батӏияб мацӏалъул",
"examples": [
{
"en": "foreign-speaking population",
"av": "батӏияб мацӏалъул халкъ"
}
]
},
{
"text": "батӏияб мацӏалдасан рачӏарал",
"examples": [
{
"en": "foreign words",
"av": "батӏияб мацӏалдасан рачӏарал рагӏаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "foreign-policy",
"stress": 12,
"forms": [
"внешнеполитический",
"внешнеполитическая",
"внешнеполитическое"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏисеб политикаялъул (политикаялда хурхараб)",
"examples": [
{
"en": "foreign policy course",
"av": "къватӏисеб политикаялъул курс (нух)"
}
]
}
]
}
foreign; heterogeneous
сообщить о неточности{
"word": "foreign; heterogeneous",
"stress": 5,
"stem": "ИНОРОДН",
"forms": [
"инородный",
"инородная",
"инородное"
],
"senses": [
{
"text": "миркалъ батӏияб, батӏияб тайпаялъул",
"examples": [
{
"en": "foreign body",
"av": "къватӏисан чорхолъе ккараб жо",
"comment": "предмет"
},
{
"en": "foreign body",
"av": "чияр гӏадамазда гьоркьове ккарав чи",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
},
{
"text": "къватӏисеб, чияраб"
}
]
}
{
"word": "forelock",
"forms": [
"чуб"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "бихьиназул надалде далараб рас, лепека"
}
]
}
{
"word": "foreman, gang leader",
"stress": 4,
"forms": [
"десятник"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "десятник",
"comment": "анцӏил бетӏер, ралел бакӏазда – хӏалтӏухъабазул кӏудияв"
}
]
}
foreman; senior sergeant
сообщить о неточности{
"word": "foreman; senior sergeant",
"stress": 8,
"forms": [
"старшина"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "старшина",
"comment": "армиялда гьитӏинал начальниказул бищун тӏадегӏанаб чин; гьеб бугев чи",
"labels": [
"military term"
]
},
{
"text": "бетӏерлъун тарав чи, бетӏер",
"comment": "кинаб бугониги гӏуцӏиялъе"
}
]
}
{
"word": "foremost; primary",
"stress": 5,
"stem": "ПЕРВЕЙШ",
"forms": [
"первейший",
"первейшая",
"первейшее"
],
"senses": [
{
"text": "тӏоцебесеб",
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "primary task",
"av": "тӏоцебесеб, бищунго цебесеб масъала"
}
]
}
]
}
{
"word": "foremother",
"stress": 5,
"forms": [
"праматерь"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"see_also": [
{
"target": "прародительница",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "foresee",
"stress": 5,
"forms": [
"провидеть"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "букӏинесеб цебеккунго жиндаго цебе чӏезабизе",
"precomment": "what (to foresee)"
}
]
}
{
"word": "foresee, provide for",
"stress": 11,
"forms": [
"предусмотреть"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "цебеккунго хӏисабалде босизе",
"precomment": "what",
"examples": [
{
"en": "provide for in the contract",
"av": "къотӏиялда хӏисабалде босизе"
}
]
}
]
}
foresight; anticipation
сообщить о неточности{
"word": "foresight; anticipation",
"stress": 6,
"forms": [
"предвидение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "цебеккунго лъай",
"examples": [
{
"en": "scientific foresight",
"av": "гӏелмияб куцалъ букӏинесеб, ккелесеб цебеккунго бичӏчӏи, лъай"
}
]
},
{
"text": "букӏинесеб, ккелесеб цебеккунго бичӏчӏи, хӏисабалде босун букӏин"
}
]
}
foresight; far-sightedness
сообщить о неточности{
"word": "foresight; far-sightedness",
"stress": 8,
"forms": [
"дальновидность"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "букӏинесеб цебеккунго лъай"
}
]
}
{
"word": "forest",
"forms": [
"лес"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рохь, хъарщи-цӏул",
"labels": [
"in various meanings"
],
"examples": [
{
"en": "dense forest",
"av": "ризаб рохь"
},
{
"en": "timber forest",
"av": "минаби разе хъарщи-цӏул"
},
{
"en": "like in a forest",
"av": "рохьоб гӏадин",
"comment": "бичӏчӏуларин абураб магӏнаялда"
},
{
"en": "it's all Greek to me",
"av": "гьеб дие бецӏаб рохь гӏадин буго",
"comment": "щибго бичӏчӏулеб гьечӏин, балъголъи бугин абураб магӏнаялда"
},
{
"en": "every which way; in all directions",
"av": "цояв рохьове, цояв цӏулатӏе",
"labels": [
"поговорка"
],
"comment": "дандеккунгутӏиялъул хӏакъалъулъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "forest",
"stress": 5,
"forms": [
"лесной",
"лесная",
"лесное"
],
"senses": [
{
"text": "рохьил, рохьилаб, рохьал ругеб, рохьалда хурхараб, хъарщи-цӏулалъул",
"labels": [
"in various meanings"
],
"examples": [
{
"en": "forestry",
"av": "рохьил магӏишат"
},
{
"en": "forest belt",
"av": "рохьил чӏва"
},
{
"en": "forest fire",
"av": "рохьоб ккараб цӏа"
},
{
"en": "wild pear",
"av": "рохьил гени"
},
{
"en": "forest region",
"av": "рохьал ругеб бакӏ"
},
{
"en": "forest industry",
"av": "рохьил промышленность"
},
{
"en": "forestry institute",
"av": "рохьил институт"
},
{
"en": "timber yard",
"av": "хъарщи-цӏулалъул склад"
}
]
}
]
}
{
"word": "forested; woody",
"stress": 4,
"stem": "ЛЕСИСТ",
"forms": [
"лесистый",
"лесистая",
"лесистое"
],
"senses": [
{
"text": "рохь ризаб, рохьал гӏемераб, рохьал хӏалаб, рохьахараб",
"examples": [
{
"en": "forested area",
"av": "рохьахараб бакӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "forester",
"stress": 5,
"forms": [
"лесник"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рохьил хъаравул"
}
]
}
{
"word": "forester",
"stress": 5,
"forms": [
"лесничий"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рохьазда тӏад балагьулев чи"
}
]
}
{
"word": "forestry",
"stress": 5,
"forms": [
"лесничество"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "рохьихъанлъи"
}
]
}
{
"word": "forestry",
"stress": 6,
"forms": [
"лесоводство"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "рохьал гӏезари"
}
]
}
{
"word": "forestry engineering",
"stress": 9,
"forms": [
"лесотехнический",
"лесотехническая",
"лесотехническое"
],
"senses": [
{
"text": "рохьил техникаялъулаб"
}
]
}
{
"word": "forestry enterprise",
"stress": 5,
"forms": [
"лесхоз"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "лесхоз",
"precomment": "forestry",
"comment": "рохьил магӏишат"
}
]
}
{
"word": "forest edge",
"stress": 3,
"stem": "ОПУШК",
"homonym": 1,
"forms": [
"опушка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рохьил рацӏцӏалъи, рохьил рагӏал",
"examples": [
{
"en": "at the edge of the forest",
"av": "рохьил рацӏцӏалъуда"
}
]
}
]
}
{
"word": "forest edge",
"stress": 3,
"homonym": 2,
"forms": [
"опушка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏалдасан къехь кквей",
"precomment": "by the verb to fringe"
},
{
"text": "сверун ккураб къехь",
"precomment": "fur trimming",
"comment": "цӏоко"
}
]
}
{
"word": "forest nursery",
"stress": 8,
"forms": [
"лесопитомник"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рохьор чӏезе гӏисинал гъутӏби гӏезарулеб бакӏ"
}
]
}
{
"word": "forest park",
"stress": 6,
"forms": [
"лесопарк"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рохьил парк, паркалъе тараб рохь"
}
]
}
{
"word": "forest plantation",
"stress": 8,
"stem": "ЛЕСОПОСАДК",
"forms": [
"лесопосадка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "(цӏияб) рохь чӏей, рохьазе гъутӏби чӏей",
"precomment": "forest planting"
},
{
"text": "рохьор чӏезе гӏезарурал гӏисинал гъутӏби",
"precomment": "saplings; seedlings"
}
]
}
{
"word": "forest tundra",
"stress": 6,
"forms": [
"лесотундра"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рохьалги тундраги жубараб бакӏ"
}
]
}
{
"word": "forest-planting",
"stress": 8,
"stem": "ЛЕСОПОСАДОЧН",
"forms": [
"лесопосадочный",
"лесопосадочная",
"лесопосадочное"
],
"senses": [
{
"text": "(цӏияб) рохь чӏеялъул, рохьазе гъутӏби чӏеялъул",
"examples": [
{
"en": "tree-planting work",
"av": "(цӏияб) рохь чӏеялъул, рохьазе гъутӏби чӏеялъул хӏалтӏаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "forest-protection",
"stress": 8,
"stem": "ЛЕСОЗАЩИТН",
"forms": [
"лесозащитный",
"лесозащитная",
"лесозащитное"
],
"senses": [
{
"text": "рохьал цӏуниялъул, рохьал цӏуниялда хурхараб",
"examples": [
{
"en": "forest protection station",
"av": "рохьал цӏуниялъул станция"
}
]
}
]
}
{
"word": "forest-steppe",
"stress": 10,
"forms": [
"лесостепной",
"лесостепная",
"лесостепное"
],
"senses": [
{
"text": "рохьалги авлахъалги журараб",
"examples": [
{
"en": "forest-steppe region",
"av": "рохьалги авлахъалги журараб ракь (бакӏ)"
}
]
}
]
}
{
"word": "forest-steppe",
"stress": 7,
"forms": [
"лесостепь"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рохьалги авлахъалги журараб бакӏ"
}
]
}
{
"word": "forever",
"stress": 4,
"forms": [
"навек",
"навеки"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "кидаго, тӏолабго гӏумруялъ",
"examples": [
{
"en": "together forever",
"av": "абадиялъго цадахъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "forever",
"stress": 8,
"forms": [
"навсегда"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "кидагоялъе, тӏолабго гӏумруялъего, миркалъго",
"examples": [
{
"en": "parted forever",
"av": "миркалъго ратӏалъана"
}
]
}
]
}
{
"word": "forever; eternally",
"stress": 2,
"forms": [
"вечно"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "кидаго, даимго",
"precomment": "constantly, always",
"examples": [
{
"en": "live forever",
"av": "даимго гӏумру гьабизе (тӏамизе)"
},
{
"en": "he is eternally dissatisfied",
"av": "дов кидаго рази гьечӏого вукӏуна"
}
]
}
]
}
{
"word": "forever; eternally",
"stress": 4,
"forms": [
"навечно"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "кидагоялъе, даимго, абадиялъго",
"examples": [
{
"en": "land is assigned to collective farms forever",
"av": "колхозазда хадуб ракь кидагоялъе щула гьабун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "foreword",
"stress": 8,
"stem": "ПРЕДИСЛОВИ",
"forms": [
"предисловие"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "цеберагӏи",
"examples": [
{
"en": "without preface",
"av": "цеберагӏи гьечӏого, халат гьабичӏого"
}
]
}
]
}
{
"word": "fore plane",
"stress": 5,
"forms": [
"шерхебель"
],
"labels": [
"masculine gender",
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "сургу",
"comment": "тӏогьиса гургинккараб маххги бугеб цӏвакизабилалде гъоркь бахъулеб"
}
]
}
{
"word": "fore-lingual",
"stress": 10,
"forms": [
"переднеязычный",
"переднеязычная",
"переднеязычное"
],
"senses": [
{
"labels": [
"linguistics"
],
"examples": [
{
"en": "post-dental sound; coronal sound",
"av": "мацӏалзул цебесеб рахъалъ бахъулеб гьаракь"
}
]
}
]
}
{
"word": "forge",
"stress": 4,
"forms": [
"выковывать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "выковать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "forge",
"stress": 2,
"forms": [
"кузница"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къебелъи, къебелъул рукъ"
}
]
}
{
"word": "forge",
"stress": 3,
"forms": [
"кую",
"куёшь"
],
"see_also": [
{
"target": "ковать",
"kind": "from",
"comment": "настоящее время",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "forged; wrought",
"stress": 2,
"forms": [
"кованый",
"кованая",
"кованое"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏараб",
"precomment": "forge-made",
"comment": "бацӏун гьабураб"
},
{
"text": "тӏад махх ккураб",
"precomment": "iron-bound; iron-plated",
"comment": "маххуца къараб",
"examples": [
{
"en": "iron-bound chest",
"av": "тӏад махх ккураб гъамас"
}
]
},
{
"text": "тӏукъби чӏвараб",
"precomment": "shod"
}
]
}
{
"word": "forgery",
"stress": 5,
"forms": [
"подлог"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хӏарам",
"examples": [
{
"en": "put on trial for forgery",
"av": "хӏарамалъе (хӏарам гьабиялъе) гӏоло судалде (диваналде) кьезе"
}
]
},
{
"text": "сунданиги релълъун, халпаб куцалъ гуккизе гьабураб жо"
}
]
}
{
"word": "forget",
"stress": 4,
"forms": [
"запамятовать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "кӏочене, кӏочон тезе, рекӏелъа ине (бикъизе)",
"precomment": "something, to forget",
"labels": [
"colloquial word"
]
}
]
}
{
"word": "forgetful",
"stress": 5,
"forms": [
"беспамятный",
"беспамятная",
"беспамятное"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏалда жо чӏоларев, хехго кӏочонев"
}
]
}
{
"word": "forgetful",
"stress": 4,
"forms": [
"забывчивый",
"забывчивая",
"забывчивое"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏалда жо чӏоларев, хехго жо кӏочон толев",
"examples": [
{
"en": "forgetful person",
"av": "ракӏалда жо чӏоларев чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "forgetfulness",
"stress": 4,
"forms": [
"забывчивость"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏалда жо чӏунгутӏи, хехго жо кӏочон тей"
}
]
}
{
"word": "forget oneself",
"stress": 4,
"forms": [
"забыться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "гъапуллъизе",
"precomment": "doze off"
},
{
"text": "хиялазде (пикрабазде) машгъуллъизе",
"precomment": "thoughtful, distracted"
},
{
"text": "гӏоркьихъа ворчӏизе",
"precomment": "to lose control"
},
{
"text": "кӏочене, кӏочон тезе, ракӏалда чӏунгутӏизе",
"precomment": "slip from memory"
}
]
}
{
"word": "forget-me-not",
"stress": 6,
"forms": [
"незабудка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "незабудка",
"comment": "зодил кьерал гӏисинал тӏугьдулги ругеб хер",
"labels": [
"botany"
]
}
]
}
{
"word": "forge anew",
"stress": 6,
"forms": [
"перековывать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "перековать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "forge out",
"stress": 4,
"forms": [
"отковывать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "отковать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "forge; horn",
"homonym": 1,
"forms": [
"горн"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къебелъул гъасито",
"labels": [
"technology"
]
},
{
"text": "горн",
"precomment": "lower part of a blast furnace",
"comment": "махх-чаран биунеб печалъул гъоркьияб бутӏа"
}
]
}
{
"word": "forge; horn",
"homonym": 2,
"forms": [
"горн"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "накъира",
"precomment": "signal"
}
]
}
{
"word": "forging",
"stress": 2,
"forms": [
"ковка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏи",
"precomment": "gland"
},
{
"text": "тӏикъвамагӏ чӏвай",
"precomment": "to the horse"
}
]
}
{
"word": "forgive",
"stress": 5,
"stem": "ПРОЩА",
"forms": [
"прощать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "къо-мех лъикӏ!",
"precomment": "goodbye!",
"labels": [
"imperative mood"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "простить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "forgiveness",
"stress": 5,
"stem": "ПРОЩЕНИ",
"forms": [
"прощение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаса лъугьин",
"precomment": "by the verb to forgive",
"examples": [
{
"en": "ask for forgiveness",
"av": "тӏаса лъугьаян гьаризе"
},
{
"en": "I beg your pardon",
"av": "тӏаса лъугьа",
"comment": "гьарула тӏаса лъугьаян"
}
]
}
]
}
{
"word": "forgotten",
"stress": 4,
"stem": "ЗАБЫТ",
"forms": [
"забытый",
"забытая",
"забытое"
],
"senses": [
{
"text": "кӏочон тараб",
"examples": [
{
"en": "forgotten things",
"av": "кӏочон тарал жал"
}
]
}
]
}
{
"word": "forint",
"stress": 2,
"forms": [
"форинт"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "форинт",
"comment": "Венгриялъул гӏарцул роцада цӏар"
}
]
}
{
"word": "fork",
"stress": 2,
"forms": [
"вилка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "гӏучӏ",
"precomment": "for eating",
"comment": "кванил"
},
{
"text": "вилка",
"labels": [
"technology"
],
"examples": [
{
"en": "plug",
"av": "штепселалъул вилка"
}
]
}
]
}
{
"word": "fork",
"stress": 5,
"stem": "РАЗВИЛИН",
"forms": [
"развилина"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рикьи, кӏирикьи",
"examples": [
{
"en": "at the crossroads",
"av": "нухлул рикьуда, нух бикьулеб бакӏалда"
}
]
}
]
}
{
"word": "fork",
"stress": 6,
"forms": [
"раздваивать(ся)"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "раздвоить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "forked; bifurcated",
"stress": 6,
"stem": "РАЗДВОЕНН",
"forms": [
"раздвоенный",
"раздвоенная",
"раздвоенное",
"раздвоённый"
],
"senses": [
{
"text": "кӏикӏвекьаб, кӏибикьараб (кӏилъараб)",
"examples": [
{
"en": "cloven hoof",
"av": "кӏикӏвекьаб щинкӏил"
}
]
}
]
}
{
"word": "forklift",
"stress": 9,
"forms": [
"автопогрузчик"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "автопогрузчик",
"comment": "юк тӏад лъезе, тӏаса бахъизе ва дагьаб манзилалда баччизе хӏалтӏизабулеб машина"
}
]
}
{
"word": "fork out; shell out",
"stress": 7,
"forms": [
"раскошеливаться"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "раскошелиться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "fork; bifurcation",
"stress": 5,
"forms": [
"развилка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"see_also": [
{
"target": "развилина",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "fork; split",
"stress": 7,
"forms": [
"раздвоить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "кӏибикьизабизе, кӏилъизабизе",
"precomment": "what"
}
]
}
{
"word": "fork; split in two",
"stress": 7,
"forms": [
"раздвоиться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "кӏибикьизе; кӏилъизе"
}
]
}
{
"word": "form",
"stress": 8,
"homonym": 1,
"forms": [
"образовать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "лъугьинабизе, гӏуцӏизе, гьабизе",
"precomment": "what (and in the present tense imperfective aspect)",
"examples": [
{
"en": "to form a new word",
"av": "цӏияб рагӏи лъугьинабизе"
},
{
"en": "to form a commission",
"av": "комиссия гӏуцӏизе"
},
{
"en": "the road forms a semi-circle",
"av": "нухалъ бащдаб гор лъугьинабулеб буго",
"comment": "нух, бащдаб гор гьабун, унеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "form",
"stress": 8,
"homonym": 2,
"forms": [
"образовать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "лъиениги тарбия, лъай кьезе",
"precomment": "whom (to educate, enlighten)",
"labels": [
"archaic word"
]
}
]
}
{
"word": "form",
"stress": 2,
"forms": [
"форма"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "форма",
"labels": [
"in various meanings"
],
"examples": [
{
"en": "spherical in shape",
"av": "гургинаб, шаралъул формаялда"
},
{
"en": "in written form",
"av": "хъван"
},
{
"en": "form of government",
"av": "пачалихъалъул гӏуцӏи"
},
{
"en": "form and content",
"av": "магӏнаги формаги"
},
{
"en": "word forms",
"av": "рагӏул формаби"
},
{
"en": "report according to form No. 3",
"av": "лъабабилеб номералъул формаялда рекъон кьолеб хӏисаб-суал"
},
{
"en": "full dress uniform",
"av": "парадалъулаб форма"
}
]
},
{
"text": "куц, халипа",
"labels": [
"technology"
],
"examples": [
{
"en": "steel casting mold",
"av": "биараб чаран тӏезе халипа"
}
]
},
{
"examples": [
{
"en": "to be in shape",
"av": "къамартӏго вукӏине"
},
{
"en": "according to all the rules",
"av": "букӏине кколеб куцалда"
}
]
}
]
}
{
"word": "formal",
"stress": 5,
"stem": "ФОРМАЛЬН",
"forms": [
"формальный",
"формальная",
"формальное"
],
"senses": [
{
"text": "формалияб, формаялъул(аб)",
"labels": [
"in various meanings"
],
"examples": [
{
"en": "formal analysis",
"av": "формалияб, тӏаса-масагояб анализ"
}
]
}
]
}
{
"word": "formalism",
"forms": [
"формализм"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "формализм",
"comment": "магӏнаялъе мукъсанлъи ккезабун, къватӏисеб форма цӏуни; сундениги тӏаса-масагояб бербалагьи"
},
{
"text": "формализм",
"comment": "гӏумруялдаса, хӏакъикъаталдаса, идейнияб магӏнаялдаса тӏезабун, цохӏо формаялде кӏвар кьолеб идеалистаз гӏелмуялда жаниб ккураб нух"
},
{
"text": "формализм",
"comment": "литератураялда, магӏнаялде, хӏасилалде кӏварги кьечӏого, цохӏо формаялда тӏадчӏей гьаби"
}
]
}
{
"word": "formalist",
"forms": [
"формалист"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "формалист",
"comment": "формализмаялъул рахъ ккурав чи"
},
{
"text": "формалист",
"comment": "жиндир хӏалтӏулъ, форма цӏуни гурони, хӏакъикъаталде кӏвар кьоларев чи"
}
]
}
{
"word": "formalistic",
"stress": 10,
"forms": [
"формалистический",
"формалистическая",
"формалистическое"
],
"senses": [
{
"text": "формалияб, формализмалда буцараб"
}
]
}
{
"word": "formality",
"stress": 5,
"forms": [
"формальность"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "формачилъи",
"comment": "магӏнаялъул кӏвар гьечӏеб, форма цӏунизе гӏоло гьабулеб иш, хъвай-хъвагӏай, гӏолонжо"
}
]
}
{
"word": "formal reply",
"stress": 4,
"forms": [
"отписка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаса-масаго хъван кьураб жаваб",
"examples": [
{
"en": "get off with empty replies",
"av": "магӏна гьечӏел жавабалги хъван, тӏаса бихьизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "format",
"stress": 5,
"forms": [
"формат"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "формат, тӏехьалъул, тӏанчил, карточкаялъул роцен, форма"
}
]
}
{
"word": "formation",
"stress": 8,
"forms": [
"становление"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "лъугьин"
},
{
"text": "цебе тӏолаго, цо формаялде, куцалде, даражаялде щвей",
"examples": [
{
"en": "formation of character",
"av": "гӏамал-хӏасият цо даражаялде бахин",
"comment": "цебетӏей"
}
]
}
]
}
{
"word": "formation",
"stress": 5,
"forms": [
"формация"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "формация",
"comment": "обществоялъул цебетӏеялъулъ тарихияб болъо, цо хасаб заман, гьеб заманалъе хасиятаб жамгӏияб гӏуцӏи, тайпа, гьоркьоблъи"
}
]
}
{
"word": "formation",
"stress": 9,
"forms": [
"формирование"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "форма лъугьинаби, куцай",
"precomment": "according to the verb to form"
},
{
"text": "буцӏцӏин, лъугьин, форма боси",
"precomment": "by the verb to be formed"
},
{
"text": "аскар гӏуцӏи; цӏидасан гӏуцӏараб часть",
"labels": [
"military term"
]
}
]
}
{
"word": "former",
"forms": [
"бывший",
"бывшая",
"бывшее"
],
"senses": [
{
"text": "букӏараб; цебе букӏараб",
"examples": [
{
"en": "former director",
"av": "цеве вукӏарав директор"
}
]
}
]
}
{
"word": "former",
"stress": 3,
"stem": "ПРЕЖН",
"forms": [
"прежний",
"прежняя",
"прежнее"
],
"senses": [
{
"text": "цебесеб, некӏсияб",
"examples": [
{
"en": "in former times",
"av": "цебесеб, некӏсияб заманалда"
}
]
},
{
"text": "цебего гӏадинаб",
"precomment": "the same"
}
]
}
{
"word": "former; bygone",
"stress": 4,
"forms": [
"былой",
"былая",
"былое"
],
"senses": [
{
"text": "цебе букӏараб, араб",
"examples": [
{
"en": "past time",
"av": "араб (цебе букӏараб) заман"
}
]
},
{
"text": "букӏараб, араб",
"precomment": "past",
"labels": [
"used as a noun"
]
}
]
}
formidable; stern; menacing
сообщить о неточности{
"word": "formidable; stern; menacing",
"stress": 3,
"stem": "ГРОЗН",
"forms": [
"грозный",
"грозная",
"грозное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏинкъизарулеб, кьварараб",
"precomment": "threatening",
"examples": [
{
"en": "dread ruler",
"av": "кьварарав пачалихъалъул бетӏер (хӏаким)"
}
]
},
{
"text": "хӏинкъи бижизабулеб",
"precomment": "frightening",
"examples": [
{
"en": "formidable weapon",
"av": "хӏинкъи бижизабулеб ярагъ, хвалил хъинкъи бугеб ярагъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "formula",
"stress": 2,
"forms": [
"формула"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "формула",
"comment": "1 къокъаб ва мухӏканаб хӏасилалъулаб калам, определение; 2 математика шартӏиял ишарабаздалъун хӏисабалъул гӏамалал гьаризе кколеб куц бихьизабулеб выражение; 3. химия химиялъулал ишарабаздалъун молекулалъул гӏуцӏи ва химиялъулаб реакция унеб куц бихьизаби"
}
]
}
{
"word": "formulate",
"stress": 8,
"forms": [
"сформулировать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хӏасил гьабун, камилго, битӏун бицине, хъвазе",
"precomment": "what",
"examples": [
{
"en": "formulate thoughts",
"av": "пикраби ритӏун загьир гьаризе, пикрабазул хӏасил гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "formulation",
"stress": 9,
"forms": [
"формулировка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "мухӏканаб ва къокъаб баян кьей",
"precomment": "by the verb formulate"
},
{
"text": "баян, определение",
"examples": [
{
"en": "precise phrasing",
"av": "мухӏканаб баян, определение"
},
{
"en": "to change the wording",
"av": "баян (определение) хисизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "form a scab",
"stress": 4,
"forms": [
"запечься"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хъал къазе",
"precomment": "in the oven"
},
{
"text": "бетизе",
"precomment": "about blood",
"examples": [
{
"en": "blood clotted",
"av": "би бетана, бакъвалъана"
}
]
},
{
"text": "ракъваялъ хъал къазе, кьватӏизе",
"precomment": "about lips"
}
]
}
{
"word": "form layers",
"stress": 7,
"forms": [
"прослоиться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "гъатал лъугьине, гъатахине"
}
]
}
{
"word": "form up; line up",
"stress": 6,
"forms": [
"построиться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "жиндиего мина (рукъ) бан лъугӏизабизе",
"precomment": "build a house for oneself",
"labels": [
"colloquial word"
]
},
{
"text": "кьерда чӏезе",
"precomment": "join the ranks"
}
]
}
{
"word": "form; blank",
"forms": [
"бланк"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "бланк",
"examples": [
{
"en": "fill out a form",
"av": "бланк цӏезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "form; record card",
"stress": 7,
"forms": [
"формуляр"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "формуляр",
"comment": "Ⅰ хъулухъчиясул ишазул, хӏалтӏабазул сияхӏ; 2 библиотекаялда тӏахьазулги тӏахьал цӏалулезулги баянал хъвараб карточка; 3 цо кинаб бугониги бараб бакӏалъул хӏакъалъулъ цӏиял баянал тӏаде росулеб тӏехь"
}
]
}
{
"word": "form; shape",
"stress": 10,
"forms": [
"сформировать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "гӏуцӏизе",
"precomment": "what",
"comment": "организовать"
}
]
}
{
"word": "form; shape",
"stress": 9,
"forms": [
"формировать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "форма лъугьинабизе, бижизабизе",
"precomment": "what, generate"
},
{
"text": "гӏуцӏизе",
"precomment": "to create",
"examples": [
{
"en": "form a regiment",
"av": "полк гӏуцӏизе"
},
{
"en": "form a government",
"av": "хӏукумат гӏуцӏизе"
}
]
},
{
"text": "дандразе",
"labels": [
"railway term"
],
"examples": [
{
"en": "form the structure",
"av": "вагонал дандран поезд гӏуцӏизе"
}
]
}
]
}
fornication; debauchery
сообщить о неточности{
"word": "fornication; debauchery",
"forms": [
"блуд"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "зиначилъи, хъахӏбалъи, пасалъи, пучлъи, къосин"
}
]
}
{
"word": "fort",
"forms": [
"форт"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "форт",
"comment": "щулалъи, гьитӏинаб хъала",
"labels": [
"military term"
]
}
]
}
{
"word": "fortieth",
"stress": 8,
"forms": [
"сороковой",
"сороковая",
"сороковое"
],
"senses": [
{
"text": "кӏикъоабилеб"
}
]
}
{
"word": "fortieth anniversary",
"stress": 8,
"forms": [
"сорокалетие"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "кӏикъого сон тӏубай, кӏикъого сон бай"
}
]
}
{
"word": "fortification",
"stress": 12,
"stem": "ФОРТИФИКАЦИОНН",
"forms": [
"фортификационный",
"фортификационная",
"фортификационное"
],
"senses": [
{
"text": "рагъулал щулалъабазул, хъулбузул, сангаразул",
"examples": [
{
"en": "fortifications",
"av": "рагъулал рарал бакӏал, рагъулал щулалъаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "fortification",
"stress": 9,
"forms": [
"фортификация"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "фортификация",
"comment": "1 рагъулал щулалъаби раялъул хӏакъалъулъ инженерлъиялъул гӏелму; 2 рагъуе рарал щулалъаби, сангарал, хъулби"
}
]
}
fortification; strengthening
сообщить о неточности{
"word": "fortification; strengthening",
"stress": 7,
"forms": [
"укрепление"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "щулалъизаби, щула гьаби",
"precomment": "by the verb to strengthen"
},
{
"text": "щулалъи",
"precomment": "by the verb get stronger"
},
{
"text": "щулалъи",
"precomment": "defensive structure",
"labels": [
"military term"
],
"examples": [
{
"en": "coastal fortification",
"av": "(ралъдал, гӏурул) рагӏалда гьабураб щулалъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "fortified",
"stem": "УКРЕПЛЁНН",
"forms": [
"укреплённый",
"укреплённая",
"укреплённое"
],
"senses": [
{
"text": "щула гьабураб, щулалъизабураб",
"labels": [
"military term"
],
"examples": [
{
"en": "fortified position",
"av": "щулалъизабураб (аскаралъ) ккураб бакӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "fortress; strength",
"stress": 3,
"homonym": 1,
"forms": [
"крепость"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хъала, щулалъи"
}
]
}
{
"word": "fortress; strength",
"stress": 3,
"homonym": 2,
"forms": [
"крепость"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къвакӏи, щулалъи",
"comment": "прочность",
"examples": [
{
"en": "hardness of stone; strength of stone",
"av": "ганчӏил щулалъи"
},
{
"en": "strength of character",
"av": "хасияталъул къвакӏи"
}
]
},
{
"text": "кутаклъи",
"comment": "сила",
"examples": [
{
"en": "strength of wine",
"av": "чагъиралъул къвакӏи"
},
{
"en": "strength of the mortar",
"av": "растворалъул къвакӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "fortune",
"stress": 5,
"forms": [
"фортуна"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къисмат, талихӏккей"
}
]
}
{
"word": "fortune teller",
"stress": 6,
"forms": [
"ворожея"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "палихъан"
}
]
}
{
"word": "fortune teller",
"stress": 4,
"forms": [
"гадалка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "палихъан"
}
]
}
{
"word": "forty",
"stress": 2,
"forms": [
"сорок"
],
"senses": [
{
"text": "кӏикъого",
"labels": [
"numeral"
]
}
]
}
{
"word": "forty-year-old",
"stress": 8,
"forms": [
"сорокалетний",
"сорокалетняя",
"сорокалетнее"
],
"senses": [
{
"text": "кӏикъого соналъ букӏараб"
},
{
"text": "кӏикъого сон барав"
},
{
"text": "кӏикъого сонилаб"
}
]
}
{
"word": "forum",
"stress": 2,
"forms": [
"форум"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "форум",
"comment": "некӏсияб Рималда жамгӏияб гӏумру данде буссараб байдан",
"labels": [
"related to history",
"historical term"
]
},
{
"text": "форум",
"comment": "кӏудияб мажлис, данделъи"
}
]
}
{
"word": "forward",
"forms": [
"вперёд"
],
"labels": [
"adverb",
"interjection"
],
"senses": [
{
"text": "цебе, цебехун",
"comment": "балагьун",
"examples": [
{
"en": "stretch out a hand forward",
"av": "квер цебе битӏизе"
},
{
"en": "to step forward",
"av": "цебехун гали тӏамизе"
}
]
},
{
"text": "цебеккунго, цебего",
"precomment": "in advance",
"examples": [
{
"en": "to take payment a month in advance",
"av": "мухь моцӏалъ цебе босизе"
}
]
},
{
"text": "хадубккун, (гьанжеялдаса) хадуб",
"precomment": "in future",
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "be careful in the future",
"av": "хадубккун цӏодорго вукӏа"
}
]
},
{
"text": "цебе",
"precomment": "in the meaning of a preposition with the genitive case",
"examples": [
{
"en": "to let someone go ahead",
"av": "щивниги жиндаса цеве виччазе"
}
]
},
{
"text": "церехун!",
"precomment": "in the meaning of an interjection",
"examples": [
{
"en": "forward!",
"av": "церехун!"
}
]
},
{
"examples": [
{
"en": "the clock is fast",
"av": "сагӏат цебе унеб (кколеб, гӏедегӏулеб) буго"
},
{
"en": "to advance science",
"av": "гӏелму цебетӏезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "forward",
"stress": 8,
"forms": [
"пересылать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "переслать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "forward",
"stress": 7,
"stem": "ПОСТУПАТЕЛЬН",
"forms": [
"поступательный",
"поступательная",
"поступательное"
],
"senses": [
{
"text": "цебетӏеялъулаб",
"examples": [
{
"en": "forward motion",
"av": "цебетӏеялъулаб (цебе тӏун унеб) багъа-бачари"
}
]
}
]
}
{
"word": "forwarder",
"stress": 7,
"forms": [
"экспедитор"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "экспедитор",
"comment": "къайи-къоно добе-гьанибе битӏулев чи"
},
{
"text": "экспедитор",
"comment": "некӏо Россиялда цо-цо учреждениялъул чиновник яги отделениялъул начальник"
}
]
}
{
"word": "forwarding",
"stress": 7,
"stem": "ЭКСПЕДИТОРСК",
"forms": [
"экспедиторский",
"экспедиторская",
"экспедиторское"
],
"senses": [
{
"text": "экспедиторасул(аб)",
"examples": [
{
"en": "forwarding agent position",
"av": "экспедиторасул хъулухъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "forwarding; dispatch",
"stress": 6,
"forms": [
"пересылка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "цо бакӏалдаса цоги бакӏалде битӏи",
"precomment": "by verb forward",
"examples": [
{
"en": "remittance of money by mail",
"av": "почалдасан гӏарац битӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "forward; striker",
"stress": 6,
"forms": [
"нападающий"
],
"labels": [
"masculine gender",
"sports term"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде кӏанцӏулев, гьужум гьабулев",
"examples": [
{
"en": "center forward",
"av": "футб. бакьулъан гьужум гьабулев"
},
{
"en": "winger",
"av": "рагӏалдасан гьужум гьабулев"
}
]
}
]
}
{
"word": "for all to hear",
"stress": 7,
"forms": [
"всеуслышание"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "for all to hear",
"av": "киназдаго рагӏуледухъ"
},
{
"en": "announce something publicly",
"av": "щибниги жо киназдаго рагӏуледухъ лъазабизе (абизе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "for a long time",
"stress": 4,
"forms": [
"надолго"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "халатаб заманалъ, гӏемераб мехалъ",
"examples": [
{
"en": "the matter has dragged on for a long time",
"av": "иш гӏемерго халалъана (халат бахъана)"
}
]
}
]
}
{
"word": "for a long time",
"stress": 4,
"forms": [
"подолгу"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемераб мехалъ",
"examples": [
{
"en": "he lived for a long time in Moscow",
"av": "гьес гӏемераб мехалъ Москваялда гӏумру гьабуна"
}
]
}
]
}
{
"word": "for a short time",
"stress": 6,
"forms": [
"ненадолго"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "дагьаб мехалъ, къокъаб заманалъ",
"examples": [
{
"en": "leave for a short time",
"av": "къокъаб заманалъ нахъе ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "for a song",
"stress": 5,
"forms": [
"бесценок"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "for a song; for next to nothing",
"av": "цӏакъ учуз",
"labels": [
"разговорное слово"
]
},
{
"en": "to buy for a song",
"av": "цӏакъ учузго босизе"
},
{
"en": "sell for a song",
"av": "цӏакъ учузго бичизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "for cutting out",
"stress": 4,
"forms": [
"навырез"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "къотӏизе ихтияргун, къотӏун",
"examples": [
{
"en": "sell watermelons by the cut",
"av": "(тату бихьизе) кесек къотӏизе ихтияргун хъарпузал ричизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "for example",
"stress": 7,
"forms": [
"например"
],
"senses": [
{
"text": "масала",
"labels": [
"parenthetical word"
],
"examples": [
{
"en": "there was, for example, such a case...",
"av": "букӏана, масала, гьединаб иш (лъугьа-бахъин)…"
}
]
}
]
}
for free; for nothing
сообщить о неточности{
"word": "for free; for nothing",
"stress": 4,
"forms": [
"задаром"
],
"labels": [
"adverb",
"colloquial word"
],
"senses": [
{
"text": "чӏобого, гьавайин",
"precomment": "free of charge",
"examples": [
{
"en": "he bought this thing for next to nothing",
"av": "дос гьаб жо битӏахъе чӏобого гӏадин бичун босана"
}
]
}
]
}
{
"word": "for free; in vain",
"stress": 2,
"forms": [
"даром"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "чӏобого, мухь гьечӏого",
"precomment": "free of charge",
"examples": [
{
"en": "I wouldn't take it for free",
"av": "дие гьеб чӏобогоцин къваригӏун гьечӏо",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
},
{
"text": "чӏобого гӏадин, учузго",
"precomment": "cheaply",
"examples": [
{
"en": "I bought it for a song",
"av": "дица гьаб чӏобого гӏадин, цӏакъ учузго босана"
}
]
},
{
"text": "чӏалгӏаде, гӏадада",
"precomment": "uselessly; in vain",
"examples": [
{
"en": "waste time",
"av": "заман гӏадада ине"
},
{
"en": "he won't get away with this",
"av": "гьеб досие гӏадада ккезе гьечӏо, хира чӏезе буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "for hours",
"stress": 4,
"forms": [
"часами"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемераб мехалъ, халатаб заманалъ, гӏемерал сагӏтаз"
}
]
}
{
"word": "for months",
"stress": 6,
"forms": [
"месяцами"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "моцӏаз, чанго моцӏалъ"
}
]
}
{
"word": "for rent",
"forms": [
"внаём",
"внаймы"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "ижараялъе; мухьдахъ",
"examples": [
{
"en": "to let; to rent out",
"av": "ижараялъе кьезе"
},
{
"en": "to rent; to lease",
"av": "ижараялъ босизе"
},
{
"en": "for rent",
"av": "ижараялъ (мухьдахъ) кьолеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "for rent; on hire",
"stress": 7,
"forms": [
"напрокат"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "заманаялъ мухьдахъ хӏалтӏизабизе",
"examples": [
{
"en": "rent a piano",
"av": "заманаялъ пианино мухьдахъ хӏалтӏизабизе босизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "for show; for effect",
"stress": 6,
"forms": [
"напоказ"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "бихьизеялъе гӏоло, бихьизелъун",
"precomment": "for display",
"examples": [
{
"en": "the bear was led around on display",
"av": "ци бихьизелъун хьвадизабулеб букӏана"
}
]
},
{
"text": "рихьдаего, реццалъе гӏоло",
"precomment": "for show",
"examples": [
{
"en": "to do something just for show",
"av": "щибниги гӏицӏго реццалъе гӏоло гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "for some reason",
"stress": 6,
"forms": [
"отчего-то"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "щаялиго",
"examples": [
{
"en": "for some reason he didn't come on time",
"av": "щаялиго гъов жиндир заманалда вачӏинчӏо"
},
{
"en": "for some reason the head hurts",
"av": "щаялиго бетӏер унтулеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "for some reason",
"stress": 6,
"forms": [
"почему-либо"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "сундуеялиго, щибниги жоялъе гӏоло"
}
]
}
{
"word": "for some reason",
"stress": 6,
"forms": [
"почему-нибудь"
],
"labels": [
"adverb"
],
"see_also": [
{
"target": "почему-либо",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "for some reason",
"stress": 6,
"forms": [
"почему-то"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "щаялиго"
}
]
}
for some reason or other
сообщить о неточности{
"word": "for some reason or other",
"stress": 6,
"forms": [
"отчего-нибудь"
],
"labels": [
"adverb"
],
"see_also": [
{
"target": "отчего-либо",
"kind": "see"
}
]
}
for some reason; for some purpose
сообщить о неточности{
"word": "for some reason; for some purpose",
"stress": 4,
"forms": [
"зачем-то"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "щаялиго, сундеялиго гӏоло"
}
]
}
{
"word": "for sure; certainly",
"stress": 9,
"forms": [
"наверняка"
],
"labels": [
"adverb",
"colloquial word"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏ чӏун, дурусго, мухӏканго",
"precomment": "necessarily",
"examples": [
{
"en": "he will definitely come",
"av": "ракӏ чӏун, гьев вачӏина"
}
]
},
{
"text": "хӏисабалда, гъалатӏ ккеларедухъ",
"precomment": "flawlessly",
"examples": [
{
"en": "to act for sure",
"av": "гъалатӏ ккеларедухъ иш гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "for the first time",
"stress": 6,
"forms": [
"впервые"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "тӏоцебе; тӏоцебесеб нухалъ",
"examples": [
{
"en": "I came to Moscow for the first time",
"av": "дун Москваялде тӏоцебесеб нухалъ вачӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "for the sake of",
"stress": 2,
"forms": [
"ради"
],
"labels": [
"preposition"
],
"senses": [
{
"text": "гӏоло",
"precomment": "with the genitive case",
"examples": [
{
"en": "for this sake",
"av": "гьелъие гӏоло"
},
{
"en": "for your sake",
"av": "нужее гӏоло"
},
{
"en": "what for?; why?",
"av": "сундуе гӏоло"
},
{
"en": "for the sake of friendship",
"av": "гьудуллъиялъе гӏоло"
},
{
"en": "for God's sake!",
"av": "Аллагьасе гӏоло!"
},
{
"en": "for the sake of money",
"av": "гӏарцуе гӏоло"
},
{
"en": "for a joke",
"av": "махсараялъе гӏоло"
},
{
"en": "for fun",
"av": "релъизе гӏоло"
}
]
}
]
}
for tomorrow; the next day
сообщить о неточности{
"word": "for tomorrow; the next day",
"stress": 4,
"forms": [
"назавтра"
],
"labels": [
"adverb",
"colloquial word"
],
"senses": [
{
"text": "метералде"
}
]
}
{
"word": "for years",
"stress": 4,
"forms": [
"годами"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "лъагӏелаз",
"examples": [
{
"en": "they haven't met for years",
"av": "дол лъагӏелаз дандчӏвалароан"
}
]
}
]
}