{
"word": "trace",
"stress": 6,
"forms": [
"постромка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "чӏоло-квара",
"comment": "хомуталдасан гьакиде унеб квар-гӏарщ"
}
]
}
{
"word": "tracer",
"stress": 6,
"stem": "ТРАССИРУЮЩ",
"forms": [
"трассирующий",
"трассирующая",
"трассирующее"
],
"senses": [
{
"text": "унаго хадуб гвангъараб хӏучч лъугьунеб",
"comment": "гулла, снаряд",
"labels": [
"military term"
]
}
]
}
{
"word": "traces (harness)",
"forms": [
"гуж"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "гьакигӏералда бухьунеб хомуталъул хьвацӏил чӏоло",
"precomment": "in harness"
},
{
"labels": [
"proverb"
],
"examples": [
{
"en": "in for a penny, in for a pound",
"av": "гьабизе байбихьараб иш кӏоларилан (лъаларилан) тоге"
}
]
}
]
}
{
"word": "trace; calque",
"stress": 6,
"forms": [
"калькировать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "калькаялдехун бахъизе",
"precomment": "what",
"examples": [
{
"en": "to trace a drawing",
"av": "чертеж калькаялдехун бахъизе"
}
]
},
{
"text": "калька лъугьинабизе",
"precomment": "what",
"labels": [
"linguistics"
]
}
]
}
{
"word": "trace; track",
"forms": [
"след"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "лъакӏ",
"comment": "лъалкӏ",
"examples": [
{
"en": "hare tracks",
"av": "гӏанкӏил лъакӏал"
},
{
"en": "get on the trail",
"av": "лъакӏалде тӏаде ккезе",
"labels": [
"в прямом и переносном значении"
]
},
{
"en": "lose the track",
"av": "лъакӏ билизе"
}
]
},
{
"text": "нахъе хутӏараб (бутӏа) гӏуж, асар",
"labels": [
"figuratively"
],
"examples": [
{
"en": "traces of fire",
"av": "цӏаккеялъул хутӏа-кӏучи"
},
{
"en": "there is no trace left of him",
"av": "тӏурун ана, цевеса тӏагӏана; тӏубанго тӏагӏана"
},
{
"en": "to vanish without a trace",
"av": "араб бакӏ лъачӏого тӏагӏине"
}
]
}
]
}
trace; track; monitor
сообщить о неточности{
"word": "trace; track; monitor",
"stress": 8,
"forms": [
"проследить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хадуб хал кквезе",
"precomment": "whom/what (to track down)"
},
{
"text": "хал-шал гьабун балагьизе, лъазабизе",
"precomment": "after what (to research)"
}
]
}
{
"word": "trachea",
"stress": 5,
"forms": [
"трахея"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "мукъулукъ",
"comment": "жанисеб",
"labels": [
"anatomical term"
]
}
]
}
{
"word": "trachoma",
"stress": 5,
"forms": [
"трахома"
],
"labels": [
"medicine",
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трахома",
"comment": "беразул квешаб бахунеб унти",
"labels": [
"medicine"
]
}
]
}
{
"word": "tracing; copy",
"stress": 5,
"forms": [
"срисовка"
],
"labels": [
"colloquial word",
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "копия бахъи"
}
]
}
{
"word": "track",
"stress": 5,
"stem": "КОЛЕ",
"forms": [
"колея"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "гьакимухъ, лъалкӏ",
"precomment": "wheel track",
"comment": "гьакибурдузул"
},
{
"text": "маххулнух",
"examples": [
{
"en": "get into the rut; get into the swing of things",
"av": "нухда ккезе, ишалда гъорлъе лъугьине",
"labels": [
"выражение"
]
},
{
"en": "life is back on track",
"av": "гӏумру-яшав рукӏалиде ккана"
},
{
"en": "to throw off balance; to upset",
"av": "гӏумрудул, хӏалтӏул ин хвезабизе, гӏадатияб гуреб хӏалалде ккезабизе",
"labels": [
"выражение"
],
"comment": "гӏумру рахъниса борчӏизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "track",
"stress": 6,
"forms": [
"путевой",
"путевая",
"путевое"
],
"senses": [
{
"text": "маххул нухалда хурхараб",
"examples": [
{
"en": "trackwalker",
"av": "маххул нухлул хъаравул"
},
{
"en": "travel diary; travel log",
"av": "нухлул дневник"
},
{
"en": "travel notes",
"av": "нухлулал (сапаразда гьарурал) хъвай-хъвагӏаял"
}
]
}
]
}
{
"word": "track",
"forms": [
"трек"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трек",
"comment": "велосипедал, мотоциклал риччазе гьабураб хасаб бакӏ, нух",
"labels": [
"sports term"
],
"examples": [
{
"en": "cycling track",
"av": "велосипедазе трек"
}
]
}
]
}
{
"word": "tracked",
"stress": 2,
"forms": [
"гусеничный",
"гусеничная",
"гусеничное"
],
"senses": [
{
"text": "рахас бугеб",
"labels": [
"technology"
],
"examples": [
{
"en": "crawler tractor",
"av": "рахас бугеб трактор"
}
]
}
]
}
{
"word": "tracker; pathfinder",
"stress": 7,
"forms": [
"следопыт"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "лъакӏда хадув ун чан гьабулев чанахъан"
},
{
"text": "щибниги балагьулев чи, араб-таралъул лъакӏал ралагьулев чи"
}
]
}
{
"word": "tracking",
"stress": 5,
"forms": [
"выслеживание"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "хадуб хал кквей, (лъалкӏда) хадув лъугьин, хадув лъугьун, балагьи",
"precomment": "by verb to track down",
"examples": [
{
"en": "tracking a fox on snow",
"av": "гӏазда тӏасан царада хадув лъугьин (лъалкӏда хадув)"
}
]
}
]
}
{
"word": "trackless",
"stress": 5,
"stem": "БЕЗРЕЛЬСОВ",
"forms": [
"безрельсовый",
"безрельсовая",
"безрельсовое"
],
"senses": [
{
"text": "релсал гьечӏеб",
"examples": [
{
"en": "trackless road",
"av": "релсал гьечӏеб нух"
}
]
}
]
}
track and field athlete
сообщить о неточности{
"word": "track and field athlete",
"stress": 9,
"forms": [
"легкоатлет"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "легкоатлет",
"labels": [
"sports term"
]
}
]
}
{
"word": "track down",
"stress": 2,
"stem": "ВЫСЛЕДИ",
"forms": [
"выследить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хадув лъугьун, батизе",
"precomment": "whom-what",
"examples": [
{
"en": "the hunter tracked down the bear",
"av": "хадув лъугьун, чанахъанасда ци батана"
}
]
}
]
}
{
"word": "track down",
"stress": 7,
"forms": [
"разыскать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "балагьун батизабизе, цӏехон балагьизе",
"precomment": "whom-what",
"examples": [
{
"en": "search for the missing",
"av": "хабар къотӏун тӏагӏарал цӏехон ралагьизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "track worker",
"stress": 4,
"forms": [
"путеец"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "маххул нухлул транспорталъул инженер"
}
]
}
{
"word": "track-and-field",
"stress": 11,
"forms": [
"легкоатлетический",
"легкоатлетическая",
"легкоатлетическое"
],
"senses": [
{
"text": "тӏадагьаб атлетикаялъул",
"labels": [
"sports term"
]
}
]
}
track-laying machine, track layer
сообщить о неточности{
"word": "track-laying machine, track layer",
"stress": 8,
"forms": [
"путеукладчик"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "шпалалгун цадахъ рельсал лъолеб машина"
}
]
}
{
"word": "tractor",
"stress": 3,
"forms": [
"трактор"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трактор",
"examples": [
{
"en": "wheeled tractor",
"av": "гьакал (бурдул) ругеб трактор"
},
{
"en": "crawler tractor",
"av": "рахсал ругеб трактор"
}
]
}
]
}
{
"word": "tractor",
"stress": 3,
"stem": "ТРАКТОРН",
"forms": [
"тракторный",
"тракторная",
"тракторное"
],
"senses": [
{
"text": "тракторазул, тракторалъ гьабулеб",
"examples": [
{
"en": "tractor brigade",
"av": "тракторазул бригада"
}
]
}
]
}
{
"word": "tractor driver",
"stress": 8,
"forms": [
"тракторист"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "тракторист, тракторчи"
}
]
}
{
"word": "tractor-building",
"stress": 13,
"forms": [
"тракторостроительный",
"тракторостроительная",
"тракторостроительное"
],
"senses": [
{
"text": "тракторал гьарулеб",
"examples": [
{
"en": "tractor-building plant",
"av": "тракторал гьарулеб завод"
}
]
}
]
}
{
"word": "tractor; tug",
"stress": 4,
"forms": [
"тягач"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "тягач",
"comment": "щибниги хадуб цӏалеб машина, трактор"
}
]
}
tract of land; woodland
сообщить о неточности{
"word": "tract of land; woodland",
"stress": 3,
"forms": [
"урочище"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏияб гӏурхъилъун бугеб бакӏ",
"comment": "масала: кӏкӏал, хъитӏ, гӏор, лъар, мегӏер хӏор сага ва. гь.ц."
}
]
}
{
"word": "trade",
"stress": 7,
"forms": [
"торговать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "бичизе, даран гьабизе, бича-хисизе",
"precomment": "with whom-what, with whom-what and without object",
"examples": [
{
"en": "to trade in bread",
"av": "чадил даран гьабизе"
}
]
},
{
"text": "рагьун букӏине",
"precomment": "be open for trade",
"examples": [
{
"en": "the shop is open until eight o'clock",
"av": "тукен рагьун букӏуна (тукада даран гьабула) сагӏат микьго тӏубазегӏан"
}
]
},
{
"text": "бичизе, вичизе",
"precomment": "whom-what",
"comment": "бичизе (намус, яхӏ ва гь. ц.), вичизе (гьудул, мадугьал ва гь. ц.)",
"labels": [
"colloquial (vernacular) word"
]
}
]
}
{
"word": "trade",
"stress": 5,
"stem": "ТОРГОВЛ",
"forms": [
"торговля"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "даран, даран-базар, бича-хиси",
"examples": [
{
"en": "foreign trade",
"av": "къватӏисел улкабазулгунисеб даран-базар"
},
{
"en": "conduct trade",
"av": "даран гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "trader; merchant",
"stress": 5,
"forms": [
"торговец"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "даранчи, базарган"
}
]
}
{
"word": "trader; shopkeeper",
"stress": 5,
"forms": [
"торгаш"
],
"labels": [
"colloquial word",
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "гӏиси-бикъинаб жо бичулев даранчи"
},
{
"text": "яхӏ-намус бичулев чи"
}
]
}
trade away; lose in trade
сообщить о неточности{
"word": "trade away; lose in trade",
"stress": 10,
"forms": [
"проторговать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "даран гьабулаго зарал ккезе, дармица къезе",
"precomment": "what and without object",
"labels": [
"colloquial word"
]
},
{
"text": "кигӏаналиго мехалъ даран гьабизе",
"precomment": "with what and without object, for some time",
"comment": "гьабулев вукӏине",
"examples": [
{
"en": "trade all day",
"av": "тӏубараб къоялъ даран гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "trade mission",
"stress": 7,
"forms": [
"торгпредство"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "дармил рахъалъ вакиллъи",
"comment": "торговое представительство"
}
]
}
{
"word": "trade representative",
"stress": 7,
"forms": [
"торгпред"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "дармил рахъалъ вакил",
"comment": "торговый представитель"
}
]
}
{
"word": "trade union",
"stress": 7,
"forms": [
"профсоюз"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "профессионалияб союз",
"precomment": "trade union",
"comment": "цолъи"
}
]
}
{
"word": "trade union",
"stress": 7,
"stem": "ПРОФСОЮЗН",
"forms": [
"профсоюзный",
"профсоюзная",
"профсоюзное"
],
"senses": [
{
"text": "профсоюзалъул(аб)",
"examples": [
{
"en": "trade union organization",
"av": "профсоюзалъулаб организация",
"comment": "гӏуцӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "trade union bureau",
"stress": 8,
"forms": [
"профбюро"
],
"labels": [
"neuter gender",
"indeclinable"
],
"senses": [
{
"text": "профбюро"
}
]
}
trade union committee
сообщить о неточности{
"word": "trade union committee",
"stress": 6,
"forms": [
"профком"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "профком",
"comment": "профсоюзияб комитет"
}
]
}
{
"word": "trade union group",
"stress": 7,
"forms": [
"профгруппа"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "профгруппа"
}
]
}
trade union organization
сообщить о неточности{
"word": "trade union organization",
"stress": 12,
"forms": [
"профорганизация"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "профсоюзалъул организация"
}
]
}
{
"word": "trade; commercial",
"stress": 5,
"stem": "ТОРГОВ",
"forms": [
"торговый",
"торговая",
"торговое"
],
"senses": [
{
"text": "дармил, даран-базаралъул, бича-хисиялъул",
"examples": [
{
"en": "trade agreement",
"av": "даран-базаралъе къотӏи"
},
{
"en": "merchant fleet",
"av": "дармил флот"
}
]
},
{
"text": "дармил",
"examples": [
{
"en": "trade worker",
"av": "дармил хӏалтӏухъан"
},
{
"en": "trade base",
"av": "дармил база"
},
{
"en": "shopping center",
"av": "дармил центр"
}
]
},
{
"text": "бичизе къачӏараб, бичизелъун гьабураб, даран-базаралъе гӏоло хӏалтӏизабулеб",
"labels": [
"economics"
],
"examples": [
{
"en": "commercial timber",
"av": "бичизе къачӏараб цӏул"
},
{
"en": "market gardening",
"av": "даран-базаралъе пастӏаби хӏалтӏизари"
}
]
}
]
}
{
"word": "trading",
"stress": 5,
"stem": "ТОРГУЮЩ",
"forms": [
"торгующий",
"торгующая",
"торгующее"
],
"senses": [
{
"text": "даран-базар гьабулеб",
"examples": [
{
"en": "trading organizations",
"av": "даран гьабулел организацияби (гӏуцӏаби)"
}
]
}
]
}
{
"word": "trading post",
"stress": 5,
"forms": [
"фактория"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "фактория",
"comment": "къватӏисел пачалихъазул базаргабаз колониял улкабазда дармил контора рагьараб ва тукаби лъураб бакӏ"
},
{
"text": "фактория",
"comment": "квер тӏурал бакӏазда ругел чанахъабазе сурсат чӏезабизе ва гьезухъа цӏоко-тӏехь босизе рагьараб дармил пункт"
}
]
}
{
"word": "tradition",
"stress": 5,
"stem": "ТРАДИЦИ",
"forms": [
"традиция"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадат, традиция",
"examples": [
{
"en": "become a tradition",
"av": "гӏадатлъун лъугьине"
},
{
"en": "traditionally",
"av": "гӏадаталда рекъон"
}
]
}
]
}
{
"word": "traditional",
"stress": 8,
"forms": [
"традиционный",
"традиционная",
"традиционное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадатлъун билълъараб, цебегосеб, ругьунаб",
"examples": [
{
"en": "traditional custom",
"av": "ругьунаб гӏадат"
},
{
"en": "traditional holiday",
"av": "гӏадатлъун билълъараб байрам"
}
]
}
]
}
{
"word": "traffic controller",
"stress": 8,
"forms": [
"регулировщик"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "регулировщик",
"comment": "щибниги жо низамалде ккезабулев, рекъезабулев чи",
"examples": [
{
"en": "traffic controller",
"av": "къватӏазда хьвади рекъезабулев чи"
}
]
}
]
}
traffic controller (female)
сообщить о неточности{
"word": "traffic controller (female)",
"stress": 8,
"forms": [
"регулировщица"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "регулировщица"
}
]
}
{
"word": "traffic inspector",
"stress": 9,
"forms": [
"автоинспектор"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "автоинспектор"
}
]
}
{
"word": "traffic light",
"stress": 7,
"forms": [
"светофор"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "светофор",
"comment": "къватӏазда машинабазул хьвади рекъезабулеб чирахъ"
}
]
}
{
"word": "tragedian",
"stress": 3,
"forms": [
"трагик"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трагик",
"comment": "трагедиязда ролал хӏалев актёр"
},
{
"text": "трагедиял хъвалев чи, трагик",
"labels": [
"archaic word"
]
}
]
}
{
"word": "tragedy",
"stress": 5,
"forms": [
"трагедия"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трагедия",
"comment": "драмаялъулаб асар"
},
{
"text": "квешаб балагь, талихӏ къосин",
"precomment": "misfortune, catastrophe",
"labels": [
"figuratively"
],
"examples": [
{
"en": "family tragedy",
"av": "хъизамалъул талихӏ къосараб иш"
},
{
"en": "to make a tragedy out of something",
"av": "гӏилла, кьучӏ гьечӏого пашманлъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "tragic",
"stress": 5,
"stem": "ТРАГИЧЕСК",
"forms": [
"трагический",
"трагическая",
"трагическое"
],
"senses": [
{
"text": "трагедиялъул, трагедиялъулаб",
"examples": [
{
"en": "tragic actor",
"av": "трагедиязда хӏалев актёр"
}
]
},
{
"text": "гӏасияб, балагьаб, ракӏ хӏинкъизабулеб, квешаб",
"precomment": "terrible",
"examples": [
{
"en": "the matter took a tragic turn",
"av": "иш квешаб рахъалде сверана, цо балагь ккечӏого хутӏулареб хӏал лъугьана"
},
{
"en": "tragic incident",
"av": "балагьаб лъугьа-бахъин"
},
{
"en": "tragic sight",
"av": "балагьизе ракӏ хӏинкъулеб иш"
}
]
}
]
}
{
"word": "tragic",
"stress": 5,
"forms": [
"трагичный",
"трагичная",
"трагичное"
],
"see_also": [
{
"target": "трагический",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "tragicness; tragedy",
"stress": 5,
"forms": [
"трагичность"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трагикияб букӏин; гӏасияб, балагьаб, ракӏ хӏинкъизабулеб букӏин"
}
]
}
{
"word": "tragicomedy",
"stress": 9,
"forms": [
"трагикомедия"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трагикомедия",
"comment": "трагедиялъулалги комедиялъулалги лъугьа-бахъинал ругеб драмаялъулаб асар"
}
]
}
{
"word": "trailed",
"stress": 8,
"forms": [
"прицепной",
"прицепная",
"прицепное"
],
"senses": [
{
"text": "нахъа рекӏинабулеб, нахъа балеб",
"examples": [
{
"en": "trailer car",
"av": "нахъа балеб вагон"
}
]
}
]
}
{
"word": "trailer; hitch",
"stress": 5,
"forms": [
"прицеп"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "прицеп, тракторалда, машинаялда… нахъа балеб гьоко, вагон",
"examples": [
{
"en": "tractor with trailer",
"av": "нахъа гьоко бараб трактор"
}
]
}
]
}
{
"word": "train",
"stress": 11,
"forms": [
"натренировать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "лъикӏ куцазе, ругьун гьавизе; яравул гьабизе",
"precomment": "whom-what"
}
]
}
{
"word": "train",
"stress": 2,
"forms": [
"поезд"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "поезд",
"examples": [
{
"en": "long-distance train",
"av": "рикӏкӏаде (хьвадулеб) унеб поезд"
}
]
},
{
"text": "бертадул гӏахьалчагӏигун унел гӏемерал гьакал, машинаби",
"precomment": "wedding procession",
"labels": [
"archaic word"
]
}
]
}
{
"word": "train",
"stress": 9,
"forms": [
"тренировать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "малъун ругьун гьавизе, хӏадур гьавизе, куцазе, къачӏазе",
"precomment": "whom/what (exercise)",
"examples": [
{
"en": "train a boxer",
"av": "боксер ругьун гьавизе"
}
]
},
{
"text": "ругьун гьабизе",
"precomment": "what (accustom)",
"examples": [
{
"en": "train the body",
"av": "черх ругьун гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "trained",
"stress": 8,
"stem": "ДРЕССИРОВАНН",
"forms": [
"дрессированный",
"дрессированная",
"дрессированное"
],
"senses": [
{
"text": "ругьун гьабураб, квегъараб",
"examples": [
{
"en": "trained horse",
"av": "квегъараб чу"
}
]
}
]
}
{
"word": "trained",
"stress": 9,
"forms": [
"натренированный",
"натренированная",
"натренированное"
],
"senses": [
{
"text": "куцарав",
"examples": [
{
"en": "trained athlete",
"av": "лъикӏ куцарав (лъикӏаб хӏадурлъи щварав) спортсмен"
}
]
}
]
}
{
"word": "trained",
"stress": 7,
"stem": "ТРЕНИРОВАНН",
"forms": [
"тренированный",
"тренированная",
"тренированное"
],
"senses": [
{
"text": "ругьун гьавурав, яравул гьавурав, куцарав, хӏадур гьавурав, лебаллъи бижизабурав",
"examples": [
{
"en": "trained athlete",
"av": "ругьун гьавурав спортсмен"
},
{
"en": "trained dog",
"av": "ругьун гьабураб гьой"
}
]
},
{
"text": "яравул гьабураб",
"precomment": "well-developed",
"examples": [
{
"en": "trained body",
"av": "яравул гьабураб черх"
}
]
}
]
}
{
"word": "trained; practiced",
"forms": [
"намётанный",
"намётанная",
"намётанное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "practised eye",
"av": "ругьунаб, ругьун гьабураб бер"
}
]
}
]
}
{
"word": "trainee",
"stress": 8,
"forms": [
"практикант"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "практикант (практикаялда вугев чи)",
"examples": [
{
"en": "student intern",
"av": "практикаялда вугев студент, студент-практикант"
}
]
}
]
}
{
"word": "trainee",
"forms": [
"стажёрка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "стажерка"
}
]
}
{
"word": "trainee; intern",
"forms": [
"стажёр"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "стажер",
"comment": "стажировкаялда вугев чи"
}
]
}
{
"word": "training",
"stress": 8,
"forms": [
"дрессировка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "ругьун гьаби, квегъи",
"comment": "хӏайванал ва гь. ц."
}
]
}
{
"word": "training",
"stress": 7,
"forms": [
"тренировка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "тренировка, ругьун гьави",
"precomment": "occupation",
"examples": [
{
"en": "swimming training",
"av": "лъедеялъул тренировка"
}
]
},
{
"text": "яравул гьаби",
"precomment": "exercise",
"examples": [
{
"en": "muscle training",
"av": "ччорбал яравул гьари"
}
]
}
]
}
{
"word": "training",
"stress": 7,
"forms": [
"тренировочный",
"тренировочная",
"тренировочное"
],
"senses": [
{
"text": "ругьун гьавиялъул, тренировкаялъул",
"examples": [
{
"en": "training flight",
"av": "ругьун гьавиялъул роржен"
},
{
"en": "tracksuit",
"av": "тренировка гьабулеб мехалъ ретӏунеб костюм"
}
]
}
]
}
{
"word": "training, drill",
"stress": 2,
"forms": [
"выучка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "лъазаби",
"precomment": "according to the verb to learn"
},
{
"text": "ругьунлъи",
"precomment": "skills"
}
]
}
{
"word": "training; education",
"stress": 5,
"forms": [
"обучение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "цӏализари, лъай кьей",
"precomment": "by the verb to teach",
"examples": [
{
"en": "free education",
"av": "мухь босичӏого, чӏорого цӏализари"
}
]
},
{
"text": "ругьунлъи, лъазаби",
"precomment": "by verb to learn"
}
]
}
train thoroughly; drill
сообщить о неточности{
"word": "train thoroughly; drill",
"stress": 2,
"forms": [
"вышколить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадлу-низамалде ругьун гьаризе, куцазе",
"precomment": "whom-what",
"labels": [
"colloquial word"
]
}
]
}
{
"word": "train; coach",
"stress": 4,
"forms": [
"натаскивать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "натаскать",
"kind": "see",
"refwordnum": "1,2"
}
]
}
{
"word": "train; convoy",
"stress": 3,
"forms": [
"обоз"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "обоз",
"comment": "аскаралда хадуб сурсат, къайи баччизе бихьизабураб гьаказул, машинабазул къукъа",
"labels": [
"military term"
],
"examples": [
{
"en": "fire brigade",
"av": "цӏа ккараб бакӏалда хӏалтӏизарулел машинаби, насосал",
"comment": "кинабго цадахъ"
}
]
},
{
"text": "хадур-цере, къайиги тӏад лъун, унел гьакал"
}
]
}
{
"word": "train; drill",
"stress": 2,
"forms": [
"выдрессировать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "ругьун гьабизе, квегъизе",
"precomment": "whom",
"examples": [
{
"en": "to train a dog",
"av": "гьой ругьун гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "train; plume",
"forms": [
"шлейф"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "шлейф",
"comment": "руччабазул гурдил халатаб хадуб бехъерхъулеб нахъисеб рахъ"
}
]
}
{
"word": "train; string",
"stress": 6,
"forms": [
"вереница"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "мухъ; тӏел; читӏир",
"examples": [
{
"en": "string of cranes",
"av": "къункърабазул тӏел"
}
]
}
]
}
{
"word": "traitor",
"stress": 4,
"forms": [
"изменник"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хиянатчи",
"precomment": "traitor",
"examples": [
{
"en": "traitor to the motherland",
"av": "ватӏан бичарав чи, ватӏаналъе хиянат гьабурав (хилиплъарав) чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "traitor",
"stress": 5,
"forms": [
"предатель"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хиянатчи, ватӏаналъе хилиплъарав чи, хаин"
}
]
}
{
"word": "traitoress",
"stress": 4,
"forms": [
"изменница"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хиянатай гӏадан, хиянатлъи гьабурай гӏадан"
}
]
}
{
"word": "traitress",
"stress": 5,
"forms": [
"предательница"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хиянатчӏужу, ватӏаналъе хилиплъарай гӏадан"
}
]
}
{
"word": "trajectory",
"stress": 7,
"forms": [
"траектория"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "траектория",
"comment": "тӏанкӏалъ я цо телоялъ багъарун унаго пространствоялда толеб хӏучч",
"labels": [
"mathematics",
"physics"
]
},
{
"text": "траектория",
"comment": "гуллаялъ кьвагьун унаго толеб мухъ"
}
]
}
{
"word": "tram",
"stress": 6,
"stem": "ТРАМВАЙН",
"forms": [
"трамвайный",
"трамвайная",
"трамвайное"
],
"senses": [
{
"text": "трамваялъул",
"examples": [
{
"en": "tramcar",
"av": "трамваялъул вагон"
},
{
"en": "tram stop",
"av": "трамвай чӏолеб бакӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "trample",
"stress": 5,
"forms": [
"попрать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "попирать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "trample",
"stress": 5,
"forms": [
"топтать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "мерхьине",
"precomment": "sb, sth (to knead)",
"examples": [
{
"en": "trample the grass",
"av": "хер мерхьине"
},
{
"en": "trample clay",
"av": "хӏатӏ мерхьине"
}
]
},
{
"text": "хъублъизабизе",
"precomment": "what (to soil)",
"comment": "мерхьун",
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "do not trample the floor",
"av": "(хӏатӏаз) чӏабар хъублъизабуге"
}
]
},
{
"text": "ретӏун хвезабизе, хвезегӏан ретӏине",
"precomment": "what (to wear out)",
"comment": "ретӏел",
"labels": [
"colloquial word"
]
},
{
"text": "инжит гьавизе",
"precomment": "drag through the mud"
}
]
}
{
"word": "trample down",
"stress": 6,
"forms": [
"втоптать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "мерхьун жаниб къазабизе",
"precomment": "sb-sth into sth",
"examples": [
{
"en": "stamp a cigarette butt into the ground",
"av": "бухӏунхутӏ мерхьун ракьулъ къазабизе"
}
]
},
{
"precomment": "to trample in the dirt",
"text": "инжит гьавизе, гӏодовегӏан гьавизе, хӏарщулъ къазавизе"
}
]
}
{
"word": "trample down",
"stress": 7,
"stem": "ЗАТОПТА",
"forms": [
"затоптать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "мерхьине, мерхьун къазабизе",
"precomment": "something (flatten, press)",
"comment": "букӏкӏ-букӏкӏинабизе, чӏинтӏизабизе",
"examples": [
{
"en": "to trample flowers",
"av": "тӏугьдул мерхьине"
}
]
},
{
"text": "мерхьун хвезавизе",
"precomment": "someone (to death)"
},
{
"text": "лъалкӏачинабизе, мерхьун хъублъизабизе",
"precomment": "something (to soil)",
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "trample all over the floor",
"av": "тӏолабго чӏабар мерхьун лъалкӏачинабуна (хъублъизабуна)"
}
]
},
{
"text": "бугьтан лъезе, гьечӏеб гӏайиб гӏунтӏизабизе",
"precomment": "trample in the mud",
"labels": [
"expression"
]
}
]
}
{
"word": "trample down",
"stress": 8,
"forms": [
"притоптаться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "мерхьунев вукӏине"
}
]
}
{
"word": "trample down",
"stress": 6,
"forms": [
"стоптать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "гъаркьун рехизе",
"precomment": "what"
},
{
"text": "щинкӏида инаризе",
"comment": "гӏемер ретӏун, цояб рахъ чӏикӏизабун гьетӏизаризе (хьитал)",
"examples": [
{
"en": "wear out boots",
"av": "чакмаби щинкӏида инаризе (гъаркьун рехизе)"
}
]
}
]
}
trample down; beat a path
сообщить о неточности{
"word": "trample down; beat a path",
"stress": 4,
"forms": [
"натаптывать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "натоптать",
"kind": "see"
}
]
}
trample down; pack down
сообщить о неточности{
"word": "trample down; pack down",
"stress": 6,
"forms": [
"утоптать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "мерхьине, хӏатӏаз мерхьун бокъинабизе",
"precomment": "what",
"examples": [
{
"en": "to trample the ground",
"av": "ракь мерхьине, мерхьун бокъинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "trample; track in",
"stress": 7,
"forms": [
"натоптать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "мерхьун чӏабаралда гъизарал лъалкӏал тезе, лангал лъезе",
"precomment": "what and without object"
},
{
"text": "мерхьун сухъмахъ лъугьинабизе"
}
]
}
{
"word": "trampoline",
"stress": 4,
"forms": [
"батут"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "батут",
"comment": "циркалда: тӏад кӏанцӏолеб кварил хьури, гьин, сетка"
}
]
}
{
"word": "tramp; vagabond",
"stress": 4,
"forms": [
"босяк"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "пасак, сарсахъ",
"comment": "классияб сипат лъугӏарав чи"
}
]
}
{
"word": "tram driver",
"stress": 10,
"forms": [
"вагоновожатый"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трамваялъул вагоналъул хьвади рекъезабулев чи, трамвай бачунев чи"
}
]
}
{
"word": "tram; streetcar",
"stress": 6,
"forms": [
"трамвай"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трамвай",
"examples": [
{
"en": "to take a tram",
"av": "трамваялда рекӏине"
},
{
"en": "get off the tram",
"av": "трамваялдаса рещтӏине"
},
{
"en": "river tram",
"av": "гӏортӏасан гӏадамал раччулеб катер (шагьаралъул рагӏаллъудаса гӏебеде)"
}
]
}
]
}
{
"word": "trance",
"forms": [
"транс"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "гӏакълуялдаса ин, кӏотин, лъавудаса ин",
"labels": [
"medicine"
],
"examples": [
{
"en": "fall into a trance",
"av": "кӏотун ккезе, гӏакълуялдаса ине, лъавудаса ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "transcontinental",
"stress": 15,
"stem": "ТРАНСКОНТИНЕНТАЛЬН",
"forms": [
"трансконтинентальный",
"трансконтинентальная",
"трансконтинентальное"
],
"senses": [
{
"text": "континентал къотӏун унеб",
"examples": [
{
"en": "intercontinental missile",
"av": "континентал къотӏун унеб ракета"
}
]
}
]
}
{
"word": "transcribe",
"stress": 10,
"forms": [
"транскрибировать"
],
"labels": [
"perfective aspect",
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "транскрипция гьабизе",
"precomment": "what",
"labels": [
"linguistics"
]
}
]
}
{
"word": "transcription",
"stress": 8,
"forms": [
"транскрипция"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "транскрипция",
"comment": "1 лингв. мацӏалъул яги диалекталъул щибаб гьаракь хасаб хӏарпалдалъун ва ишараялдалъун дурусго бихьизаби; 2 муз. цогидаб инструменталъе яги гьаракьалъе музыкалияб асар цӏидасан хъвай"
}
]
}
transcription; arrangement
сообщить о неточности{
"word": "transcription; arrangement",
"stress": 8,
"forms": [
"переложение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "цӏидасан сверизабизе, хисизабизе",
"precomment": "by the verb to translate",
"labels": [
"music",
"literature, literary studies"
],
"examples": [
{
"en": "rendering prose into verse",
"av": "проза кучӏдузде сверизабизе"
}
]
},
{
"text": "цӏидасан, батӏайиса бицин",
"precomment": "retelling"
}
]
}
{
"word": "transfer",
"stress": 6,
"forms": [
"перенос"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "цо бакӏалдаса цоги бакӏалде боси",
"precomment": "by the verb transfer"
},
{
"text": "нахъбахъи",
"precomment": "by the verb transfer"
},
{
"text": "мухъидаса мухъиде бикьун рагӏи босулаго лъолеб ишара (-)",
"precomment": "sign",
"labels": [
"colloquial word"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "перенести",
"kind": "from",
"refwordnum": "1,2"
}
]
}
transferrable; translation
сообщить о неточности{
"word": "transferrable; translation",
"stress": 6,
"forms": [
"переводный",
"переводная",
"переводное"
],
"senses": [
{
"text": "переводалъул, перевод гьабулеб",
"precomment": "for money transfer",
"comment": "битӏулеб",
"examples": [
{
"en": "transfer form",
"av": "почалда гӏарац битӏизе цӏолеб бланк"
}
]
},
{
"text": "буссинабураб",
"precomment": "from mouth to mouth",
"comment": "цо мацӏалдаса цогиялде"
}
]
}
{
"word": "transfer, transit",
"stress": 6,
"forms": [
"пересыльный",
"пересыльная",
"пересыльное"
],
"senses": [
{
"text": "щивниги кивениги витӏизе хӏалтӏизабулеб",
"comment": "бакӏ",
"examples": [
{
"en": "transit point",
"av": "щалниги кирениги ритӏизе бугеб (ритӏулеб) пункт"
}
]
}
]
}
{
"word": "transfer; endure",
"stress": 9,
"forms": [
"перенести"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "тӏасан бачине; щвезабизе",
"precomment": "whom-what through what (to move)",
"examples": [
{
"en": "to carry a child across the stream",
"av": "лъимер лъар бахун добехун щвезабизе"
}
]
},
{
"text": "босизе",
"precomment": "whom/what (from one place to another)",
"examples": [
{
"en": "to carry things into the room",
"av": "къайи-къоно рокъобе босизе"
}
]
},
{
"text": "бакӏ хисизе; бахъизе",
"precomment": "what (to move to another place)",
"examples": [
{
"en": "to move the capital to a new city",
"av": "тахшашар цӏияб шагьаралде бахъизе"
}
]
},
{
"text": "судалде битӏизе",
"precomment": "something (to refer to another authority)",
"examples": [
{
"en": "to take the case to court",
"av": "дело судалде битӏизе"
}
]
},
{
"text": "нахъбахъизе",
"precomment": "sth (to postpone)",
"examples": [
{
"en": "to postpone vacation to October",
"av": "отпуск октябралде бахъизе"
}
]
},
{
"text": "хӏехьезе",
"precomment": "what (to endure, withstand)",
"examples": [
{
"en": "he endured a severe illness",
"av": "гьес захӏматаб унти хӏехьана"
}
]
},
{
"text": "бикьун босизе",
"precomment": "what (to another page)",
"examples": [
{
"en": "hyphenate a word",
"av": "рагӏи бикьун босизе",
"comment": "цӏияб мухъиде"
}
]
}
]
}
{
"word": "transfer; relocate",
"stress": 8,
"forms": [
"переложить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "цоги бакӏалда лъезе",
"precomment": "something (to another place)",
"examples": [
{
"en": "move books from the closet to the table",
"av": "тӏахьал шкафалъуса столалда лъезе"
}
]
},
{
"text": "цогиясда тӏад къазе",
"precomment": "what, on whom-what (to shift onto)",
"examples": [
{
"en": "to shift part of the work to an assistant",
"av": "хӏалтӏул цо бутӏа кумекчиясда тӏад къазе"
}
]
},
{
"text": "гьоркьоб лъезе, гъорлъ лъезе",
"precomment": "what with what",
"examples": [
{
"en": "pack dishes with straw",
"av": "цӏарагӏалда гьоркьоб сум лъезе (цӏарагӏ сумалда гьоркьоб лъезе)"
}
]
},
{
"text": "цӏидасан базе, гьабизе",
"precomment": "what (to fold again)",
"examples": [
{
"en": "rebuild a wall",
"av": "къед цӏидасан гьабизе"
}
]
},
{
"text": "гӏемер лъезе, гӏемер базе",
"precomment": "something, of something (put too much)",
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "to put too much salt in the soup",
"av": "чурпаялда гъорлъе цӏан гӏемер базе"
}
]
},
{
"text": "хисизабун, батӏайиса хъвазе",
"precomment": "to rephrase",
"labels": [
"music",
"literature, literary studies"
]
}
]
}
transfluvial; beyond the river
сообщить о неточности{
"word": "transfluvial; beyond the river",
"stress": 4,
"forms": [
"заречный",
"заречная",
"заречное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏор бахун, добехунисеб, гӏурул доб рахъалда бугеб"
}
]
}
{
"word": "transform",
"stress": 11,
"forms": [
"перевоплотить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "гӏумруялде бахъинабизе; цӏияб формаялде ккезабизе, цӏидасан батӏияб куцалде, сураталде ккезабизе",
"precomment": "whom-what"
}
]
}
{
"word": "transform",
"stress": 11,
"forms": [
"преобразоваться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хисизе, кьучӏдасан хисизе",
"precomment": "to undergo changes"
},
{
"text": "цо къагӏидаялдаса цогиялде хисизе, сверизе",
"examples": [
{
"en": "alternating current converted into direct current",
"av": "хисарулеб ток хисуларелде сверизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "transform",
"stress": 10,
"forms": [
"трансформироваться"
],
"labels": [
"perfective aspect",
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хисун ине, хисизе, батӏиялде сверизе, ток хисизе",
"comment": "трансформаторалдалъун"
}
]
}
{
"word": "transformation",
"stress": 8,
"forms": [
"превращение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "свери, буссин",
"precomment": "according to the verb to transform"
},
{
"text": "сверун ин",
"precomment": "by the verb to turn into"
}
]
}
{
"word": "transformation",
"stress": 11,
"stem": "ПРЕОБРАЗОВАНИ",
"forms": [
"преобразование"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "хисизаби",
"comment": "transform according to the verb",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "хиси",
"comment": "to be transformed according to the verb",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "кьучӏдасанго хиси",
"precomment": "radical change",
"examples": [
{
"en": "social transformations",
"av": "социалиял (гӏадамазул гӏумруялда рухьарал, хурхарал) хиса-басиял"
}
]
}
]
}
{
"word": "transformation",
"stress": 10,
"forms": [
"трансформация"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "куц, бегӏ, форма хиси, хисунккей"
},
{
"text": "трансформаторалъ электрикалъул ток хисизаби"
}
]
}
{
"word": "transformer",
"stress": 10,
"forms": [
"трансформатор"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трансформатор",
"comment": "ток хисизабулеб",
"labels": [
"electricity"
]
}
]
}
{
"word": "transformer",
"stress": 10,
"stem": "ТРАНСФОРМАТОРН",
"forms": [
"трансформаторный",
"трансформаторная",
"трансформаторное"
],
"senses": [
{
"text": "трансформаторалъул",
"examples": [
{
"en": "transformer substation",
"av": "трансформаторалъул будка"
}
]
}
]
}
{
"word": "transformer (fem.)",
"stress": 11,
"forms": [
"преобразовательница"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"see_also": [
{
"target": "преобразователь",
"kind": "from",
"refwordnum": "1",
"comment": "женский род к",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
transform; be transformed
сообщить о неточности{
"word": "transform; be transformed",
"stress": 9,
"forms": [
"преображать(ся)"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "преобразить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "transform; turn into",
"stress": 8,
"forms": [
"превращать(ся)"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "превратить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "transfusion",
"stress": 8,
"forms": [
"переливание"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "цоялъуса цогиялъубе тӏей",
"precomment": "by the verb pour over"
},
{
"text": "чвахи, жибго чвахун ин",
"precomment": "by the verb perlirat'sya",
"examples": [
{
"en": "blood transfusion",
"av": "би биччай (цоясул би цогиясде биччай)"
}
]
},
{
"text": "кьерал, гьаркьал хис-хиси, журай"
}
]
}
{
"word": "transgress; violate",
"stress": 8,
"forms": [
"преступать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "преступить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "transient; visiting",
"stress": 3,
"forms": [
"заезжий",
"заезжая",
"заезжее"
],
"senses": [
{
"text": "вачӏун унев, дагьаб мехалъ вачӏарав",
"examples": [
{
"en": "visiting artist",
"av": "заманаялъ вачӏарав артист"
}
]
}
]
}
{
"word": "transit",
"stress": 6,
"forms": [
"транзит"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "транзит",
"comment": "1 цо пачалихъалдаса цоги пачалихъалде, нухда бугеб лъабалибеб пачалихъ къотӏун, къайи ва пассажирал раччи; 2 нухда ратулел бакӏазда, тӏаса бахъун, тӏад лъун квалквал ккезе течӏого, къайи баччи"
}
]
}
{
"word": "transit",
"stress": 6,
"forms": [
"транзитный",
"транзитная",
"транзитное"
],
"senses": [
{
"text": "транзиталъул, транзитияб",
"examples": [
{
"en": "transit train",
"av": "транзитияб поезд"
},
{
"en": "transit passenger",
"av": "транзитияв пассажир"
}
]
}
]
}
{
"word": "transitional",
"stress": 6,
"stem": "ПЕРЕХОДН",
"forms": [
"переходный",
"переходная",
"переходное"
],
"senses": [
{
"text": "цо бакӏалдаса цоги бакӏалде ине бугеб",
"comment": "хӏалтӏизабулеб",
"examples": [
{
"en": "transition tunnel",
"av": "цо бакӏалде ине бахъараб (гьабураб) тоннель"
}
]
},
{
"text": "хиси кколеб, цо хӏалалдаса цогиялде рачӏунеб",
"precomment": "intermediate",
"examples": [
{
"en": "transition age",
"av": "(гӏамал-хасияталъулъ) хиси кколеб гӏуж (ригь)"
}
]
},
{
"text": "(битӏараб дополнениялда) бухьараб глагол",
"precomment": "verb",
"labels": [
"grammar"
],
"examples": [
{
"en": "transitive verb",
"av": "бухьараб глагол"
}
]
}
]
}
{
"word": "transitional",
"stress": 8,
"stem": "ПЕРЕХОДЯЩ",
"forms": [
"переходящий",
"переходящая",
"переходящее"
],
"senses": [
{
"text": "хьвадулеб",
"precomment": "awarded to the winners",
"comment": "бергьаразе кьолеб",
"examples": [
{
"en": "challenge banner",
"av": "хьвадулеб байрахъ (бергьаразе кьолеб байрахъ)"
}
]
},
{
"text": "цо соналдаса цоги соналде босулеб",
"labels": [
"financial term"
]
},
{
"text": "хис-хисулеб, гочарунеб",
"precomment": "intermittent",
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "intermittent rains",
"av": "гьоркьо-гьоркьор, зама-заманалдасан ралел цӏадал"
}
]
}
]
}
{
"word": "transition; passage",
"stress": 6,
"forms": [
"переход"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "бахин, ин, рачӏин",
"precomment": "by the verb to pass",
"examples": [
{
"en": "border crossing",
"av": "гӏурхъи бахин"
},
{
"en": "desertion to the enemy's side",
"av": "тушманасул рахъалде ин"
}
]
},
{
"text": "къол нух (цо къоялъ толеб нухлул манзил)",
"precomment": "a day's journey",
"examples": [
{
"en": "be two transitions away from the city",
"av": "шагьаралдаса кӏиго къол нухалъ добегӏан букӏине"
},
{
"en": "day's march; daily transition",
"av": "мехелалъ рилълъун толеб нух"
}
]
},
{
"text": "нух; нух къотӏун унеб бакӏ",
"precomment": "place"
},
{
"text": "дорехун рахунеб тӏад бараб бакӏ",
"precomment": "corridor; hallway"
},
{
"text": "свери (буссин)",
"precomment": "something into something",
"examples": [
{
"en": "transition of quantity into quality",
"av": "къадар лъикӏалде (яги квешалде) свери"
}
]
}
]
}
{
"word": "transitory; fleeting",
"stress": 8,
"stem": "БЫСТРОТЕЧН",
"forms": [
"быстротечный",
"быстротечная",
"быстротечное"
],
"senses": [
{
"text": "хех (гӏедегӏун, гӏедерго) унеб",
"labels": [
"archaic word"
],
"examples": [
{
"en": "fleeting time",
"av": "хех унеб заман"
}
]
}
]
}
{
"word": "translated",
"stress": 9,
"forms": [
"переводной",
"переводная",
"переводное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "carbon paper",
"av": "чӏегӏераб кагъат",
"comment": "копировка"
},
{
"en": "transfer pictures",
"av": "цогиялдасан рахъулел суратал",
"comment": "тӏад чӏван"
}
]
}
]
}
{
"word": "translate; transfer",
"stress": 8,
"forms": [
"переводить"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "without taking a breath",
"av": "циндаго, квекӏен ккечӏого, хӏинцлъизабичӏого"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "перевести",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "translation",
"stress": 6,
"forms": [
"перевод"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "бачин, гочинаби",
"comment": "see v. translate",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "буссинаби; таржама; буссинабураб текст",
"precomment": "into another language"
},
{
"text": "битӏун бачӏараб гӏарац",
"precomment": "money order",
"examples": [
{
"en": "receive a telegraphic transfer of two hundred rubles",
"av": "телеграфалдалъул (телалдалъун) битӏараб кӏинусго гъурущ гӏарац щвезе"
}
]
},
{
"text": "вагонал цо нухдаса цогиялде рачине лъураб рельсазул нух"
}
]
}
{
"word": "translator",
"stress": 6,
"forms": [
"переводчик"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "тилмач, таржамачи, буссинабурав"
}
]
}
{
"word": "transliteration",
"stress": 11,
"forms": [
"транслитерация"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "транслитерация",
"comment": "цо хъвай-хъвагӏаялъул хӏарпал цогидаб хъвай-хъвагӏаялъул хӏарпаз хиси",
"labels": [
"linguistics"
]
}
]
}
{
"word": "translucent",
"stress": 12,
"forms": [
"светопроницаемый",
"светопроницаемая",
"светопроницаемое"
],
"senses": [
{
"text": "гъорлъан канлъи биччалеб"
}
]
}
{
"word": "transmitter",
"stress": 6,
"forms": [
"передатчик"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "передатчик",
"comment": "радиоялъул, телевидениялъул, телеграфалъул гьаракь, сурат къватӏибе кьолеб аппарат"
}
]
}
{
"word": "transoceanic",
"stress": 6,
"forms": [
"заокеанский",
"заокеанская",
"заокеанское"
],
"senses": [
{
"text": "океан бахун добехунисеб"
}
]
}
{
"word": "transom",
"stress": 5,
"forms": [
"фрамуга"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "фрамуга, тӏасагорду",
"comment": "гордуялъул, нуцӏил тӏолабго тӏасияб бер"
}
]
}
{
"word": "transparency",
"stress": 6,
"forms": [
"прозрачность"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "гъорлъан канлъи бихьи, бацӏцӏалъи, гвангъи"
}
]
}
{
"word": "transparent",
"stress": 6,
"stem": "ПРОЗРАЧН",
"forms": [
"прозрачный",
"прозрачная",
"прозрачное"
],
"senses": [
{
"text": "гъорлъан канлъи бихьулеб",
"precomment": "translucent",
"examples": [
{
"en": "transparent glass",
"av": "гъорлъан канлъи бихьулеб цӏер"
}
]
},
{
"text": "бацӏцӏадаб",
"precomment": "clean; pure",
"examples": [
{
"en": "transparent air",
"av": "бацӏцӏадаб гьава"
},
{
"en": "transparent water",
"av": "бацӏцӏадаб, тӏокӏкӏараб лъим"
}
]
},
{
"text": "баянаб, якъинаб, хехго бичӏчӏулеб, гӏадатаб, рагьараб",
"precomment": "obvious; evident",
"labels": [
"figuratively"
]
}
]
}
{
"word": "transpire",
"stress": 1,
"forms": [
"явствовать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "баянлъизе, хӏасиллъун букӏине, загьирлъизе",
"precomment": "follow",
"labels": [
"bookish"
],
"examples": [
{
"en": "it follows from this",
"av": "гьелдасан баянлъулеб буго"
},
{
"en": "as appears from his words",
"av": "досул рагӏабаздасан баянлъухъе"
}
]
}
]
}
{
"word": "transplant",
"stress": 8,
"forms": [
"пересадить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "цоги бакӏалда (батӏияб бакӏалда) гӏодов чӏезавизе",
"precomment": "someone, something (to another place)"
},
{
"text": "цоги батӏияб жоялда рекӏинавизе",
"precomment": "whom (on the way)",
"examples": [
{
"en": "transfer from a steamboat to a train",
"av": "гамидаса вачун поездалда рекӏинавизе (поездалде вахинавизе)"
}
]
},
{
"text": "цӏидасан чӏезе",
"precomment": "what (plants)",
"examples": [
{
"en": "to replant apple trees",
"av": "гӏечугъутӏби цӏидасан чӏезе"
}
]
},
{
"text": "лъезе",
"precomment": "what",
"labels": [
"medicine"
],
"examples": [
{
"en": "transplant the cornea",
"av": "берзул пардав лъезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "transplantation",
"stress": 11,
"forms": [
"трансплантация"
],
"labels": [
"medicine",
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трансплантация",
"comment": "организмалъул ткань яги лага цоги бакӏалда, цогидаб организмалда рекӏинаби",
"labels": [
"medicine"
]
}
]
}
transplantation; transfer; change
сообщить о неточности{
"word": "transplantation; transfer; change",
"stress": 6,
"forms": [
"пересадка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "рещтӏун, цинги цогиялда рекӏин",
"precomment": "by the verb to transplant, on the way",
"comment": "рещтӏун рекӏин",
"examples": [
{
"en": "travel without transfers",
"av": "рещтӏинчӏого (рекӏун) ине"
}
]
},
{
"text": "бахъун цӏидасан чӏей",
"precomment": "plants",
"examples": [
{
"en": "transplanting of plants",
"av": "хурдул цӏидасан чӏей"
}
]
},
{
"labels": [
"medicine"
],
"examples": [
{
"en": "experiments in skin transplantation",
"av": "цӏияб тӏом рекӏинабиялъун (лъеялъул) хӏалбихьиял"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "пересадить",
"kind": "from"
}
]
}
{
"word": "transport",
"stress": 8,
"forms": [
"провезти"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏун вачине",
"precomment": "whom-what",
"comment": "цощинаб бакӏалдасан",
"examples": [
{
"en": "drive across the field",
"av": "авлахъалдасан (авлахъ чӏван) рекӏинавун вачине; тӏад лъун босизе"
}
]
},
{
"text": "цадахъ вачине, цадахъ босизе",
"precomment": "transport along",
"examples": [
{
"en": "take a child on one's own ticket",
"av": "жиндирго билеталда рекъон лъимер цадахъ бачине"
}
]
}
]
}
{
"word": "transport",
"stress": 7,
"forms": [
"провозить"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "провезти",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "transport",
"stress": 3,
"forms": [
"транспортный",
"транспортная",
"транспортное"
],
"senses": [
{
"text": "къайи баччулеб",
"examples": [
{
"en": "transport plane",
"av": "къайи баччулеб самолет"
}
]
}
]
}
{
"word": "transportable",
"stress": 10,
"forms": [
"транспортабельный",
"транспортабельная",
"транспортабельное"
],
"senses": [
{
"text": "баччизе квегӏенаб, транспорталъ кибениги рехизе санагӏатаб"
}
]
}
{
"word": "transportation",
"stress": 3,
"forms": [
"транспорт"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "транспорт",
"comment": "къайи ва гӏадамал раччулебщинаб жо",
"examples": [
{
"en": "road transport",
"av": "автомобилазул транспорт"
}
]
},
{
"text": "баччи",
"precomment": "transportation; carriage"
},
{
"text": "цого заманаялда бачӏараб къайи",
"precomment": "batch of goods"
},
{
"text": "цадахъ бугеб цо чанго гьоко ва гь. ц.",
"precomment": "train; convoy"
},
{
"text": "гӏадамал ва къайи баччулеб ралъдал гама",
"precomment": "vessel"
}
]
}
{
"word": "transportation",
"stress": 12,
"forms": [
"транспортировка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "баччи",
"examples": [
{
"en": "grain transportation",
"av": "хӏалухъен баччи"
}
]
}
]
}
transportation; carriage
сообщить о неточности{
"word": "transportation; carriage",
"stress": 6,
"forms": [
"перевозка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "freight transportation",
"av": "къайи баччи, кира баччи"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "перевоз",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "transport; convey",
"stress": 9,
"forms": [
"перевезти"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "цо бакӏалдаса цогиялъубе босизе (баччизе)",
"precomment": "whom-what, to another place",
"comment": "гьакица, чоца, машинаялъ"
},
{
"text": "тӏасан, къотӏун босизе",
"precomment": "through something",
"examples": [
{
"en": "to ferry across the river",
"av": "гӏор къотӏун босизе"
}
]
}
]
}
transrational; overly complex
сообщить о неточности{
"word": "transrational; overly complex",
"stress": 3,
"stem": "ЗАУМН",
"forms": [
"заумный",
"заумная",
"заумное"
],
"senses": [
{
"text": "бичӏчӏулареб, бичӏчӏизе захӏматаб",
"examples": [
{
"en": "high-flown speech",
"av": "бичӏчӏизе захӏматаб кӏалъай"
}
]
}
]
}
{
"word": "transverse",
"stress": 6,
"stem": "ПОПЕРЕЧН",
"forms": [
"поперечный",
"поперечная",
"поперечное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "crosscut saw",
"av": "гӏебсахъухъадиро"
},
{
"en": "transverse beam",
"av": "гӏебса лъураб квен, рахи"
}
]
}
]
}
{
"word": "trap",
"stress": 5,
"forms": [
"капкан"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "гудур, къор, къотен",
"examples": [
{
"en": "to set a trap",
"av": "гудур гъезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "trap",
"stress": 4,
"stem": "ЛОВУШК",
"forms": [
"ловушка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къор, къотен, гудур, гьин",
"examples": [
{
"en": "to set a trap",
"av": "къор гъезе"
}
]
},
{
"text": "хӏилла, рекӏкӏ",
"labels": [
"figuratively"
],
"examples": [
{
"en": "fall into a trap",
"av": "къорица кквезе"
},
{
"en": "fall into a trap b)",
"av": "къориниве ккезе",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"comment": "хӏилла-рекӏкӏалъул"
}
]
}
]
}
{
"word": "trapeze",
"stress": 5,
"forms": [
"трапеция"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трапеция",
"comment": "ункъбокӏон",
"labels": [
"mathematics"
]
},
{
"text": "трапеция",
"comment": "кӏиго кварида бан дализабураб гӏер (гимнастикаялъе)",
"labels": [
"sports term"
]
}
]
}
{
"word": "trapping",
"stress": 7,
"forms": [
"звероловство"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "жанаварал кквей",
"comment": "магӏишат хӏисабалда"
}
]
}
{
"word": "trap; snare",
"stress": 7,
"stem": "ЗАПАДН",
"forms": [
"западня"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къор; къотен",
"examples": [
{
"en": "to set a trap for the enemy",
"av": "тушманасе къор гъезе, гъоркьчӏел гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "traumatic",
"stress": 8,
"forms": [
"травматический",
"травматическая",
"травматическое"
],
"senses": [
{
"text": "травмаялдалъун ккараб, травмаялъулаб, травмаялда хурхараб"
}
]
}
{
"word": "traumatization",
"stress": 6,
"forms": [
"травмирование"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "травма ккезаби, жагъаллъи ккезаби",
"precomment": "by the verb to injure",
"comment": "логое"
}
]
}
{
"word": "traumatize",
"stress": 6,
"forms": [
"травмировать"
],
"labels": [
"perfective aspect",
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "травма ккезабизе, жагъаллъи ккезабизе",
"precomment": "whom-what",
"comment": "логое",
"examples": [
{
"en": "injure the head",
"av": "ботӏрое жагъаллъи ккезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "trauma; injury",
"stress": 3,
"forms": [
"травма"
],
"labels": [
"feminine gender",
"medicine"
],
"senses": [
{
"text": "травма, чорхол лагаялъе ккараб жагъаллъи, беки, тунки ва гь. ц.",
"labels": [
"medicine"
],
"examples": [
{
"en": "industrial injury",
"av": "хӏалтӏуда ккараб травма"
}
]
},
{
"text": "нерваби хвей, нерваби унти",
"precomment": "nervous shock",
"examples": [
{
"en": "emotional trauma",
"av": "рекӏеда лъураб ругъун"
}
]
}
]
}
{
"word": "travel",
"stress": 4,
"forms": [
"проездить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "сапаралъе (рекӏун ине) харж гьабизе",
"precomment": "something (spend on a trip)",
"labels": [
"colloquial word"
]
},
{
"text": "цо кигӏаналиго заманалъ рекӏун ине",
"precomment": "over a period of time",
"comment": "сапаралда вукӏине"
},
{
"text": "рекӏаде ругьун гьабизе, рекӏун свердизабизе",
"precomment": "someone (a horse)"
}
]
}
{
"word": "travel",
"stress": 9,
"forms": [
"пропутешествовать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "сапаралде вукӏине, сапар гьабизе",
"precomment": "at a certain time"
}
]
}
{
"word": "travel",
"stress": 6,
"forms": [
"путешествовать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "сапар бухьине, дуниял сверизе ине"
}
]
}
{
"word": "traveler",
"stress": 6,
"forms": [
"путешественник"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "сапарчи, дуниял сверизе вахъарав чи"
}
]
}
{
"word": "traveling salesman",
"stress": 10,
"forms": [
"коммивояжёр"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "коммивояжёр",
"comment": "цӏияб биччараб къайи-къоноги босун, къотӏаби хъвазе хьвадулев фирмаялъул хӏалтӏухъан"
}
]
}
{
"word": "travel around",
"stress": 6,
"forms": [
"колесить"
],
"labels": [
"imperfective aspect",
"colloquial word"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемер тира-сверизе",
"precomment": "to travel a lot",
"examples": [
{
"en": "travel the whole world",
"av": "дунял сверизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "travel around",
"stress": 8,
"forms": [
"разъезжать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "цо бакӏалдаса цоги бакӏалде ине, хьвадизе",
"comment": "рекӏун",
"examples": [
{
"en": "drive around the city",
"av": "рекӏун шагьаралда тиризе (сверизе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "travel around a bit",
"stress": 8,
"forms": [
"попутешествовать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "дуниял бихьизе сверизе ине"
}
]
}
{
"word": "travel bag, trunk",
"stress": 3,
"forms": [
"баул"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "баул",
"comment": "нухда босулеб гьитӏинаб гъамас, ящикӏ"
}
]
}
{
"word": "travel pass",
"stress": 8,
"forms": [
"проездной",
"проездная",
"проездное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "travel ticket",
"av": "проездной (рекӏун ине ихтияр кьолеб) билет"
}
]
}
]
}
{
"word": "trawl",
"forms": [
"трал"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "трал",
"comment": "гумуздасан ччугӏа кколеб гьин"
},
{
"text": "трал",
"comment": "лъадалъ минаби ралагьулеб, гьел тӏагӏинарулеб алат"
},
{
"text": "трал",
"comment": "ралъдал тӏиндаса рухӏчӏаголъаби, хурдул рахъулеб алат"
}
]
}
{
"word": "trawler",
"stress": 3,
"forms": [
"траулер"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "траулер",
"examples": [
{
"en": "fishing trawler",
"av": "ччугӏа кколеб траулер",
"comment": "гама"
}
]
}
]
}
{
"word": "tray",
"stress": 4,
"forms": [
"лоток"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏазда ричарулезул къайи лъолеб цӏулал ящикӏ",
"comment": "рагьараб прилавок"
},
{
"text": "рагьараб (тӏад бачӏеб) лъел рахъ",
"examples": [
{
"en": "mill flume",
"av": "гьабирахъ"
}
]
},
{
"text": "тротуаралда аскӏосан лъим унеб рахъ"
}
]
}
{
"word": "tray",
"stress": 5,
"forms": [
"поднос"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "пандуз, тӏибитӏараб гъадаро, тепси"
}
]
}