{
"word": "бакӏ",
"homonym": 1,
"forms": [
"бакӏ",
"бакӏалъ",
"бакӏалъул",
"бакӏал"
],
"senses": [
{
"text": "yer, mekân",
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб бакӏ",
"tr": "iyi yer"
},
{
"av": "хӏал лъалареб бакӏ",
"tr": "bilinmeyen yer"
},
{
"av": "бакӏ кквезе",
"tr": "yer işgal etmek; yer tutmak"
},
{
"av": "бакӏ гьечӏо",
"tr": "yer yok"
},
{
"av": "босизе бакӏ гьечӏо",
"tr": "hiçbir yerden alınamaz"
},
{
"av": "ине бакӏ гьечӏо",
"tr": "gidecek yer yok"
},
{
"av": "чӏезе бакӏ гьечӏо",
"tr": "duracak yer yok"
},
{
"av": "битӏараб бакӏалда",
"tr": "durup dururken, durduk yere"
},
{
"av": "добго бакӏалда",
"tr": "aynı yerde"
},
{
"av": "нижеца сордо бараб бакӏалда",
"tr": "gecelediğimiz yer"
},
{
"av": "щиб бакӏалда?",
"tr": "nerede? hangi yerde?"
},
{
"av": "бугеб бакӏалдаго",
"tr": "yerinde"
},
{
"av": "цогидал бакӏазда",
"tr": "başka yerlerde"
},
{
"av": "гӏемерал бакӏазде щвана дов",
"tr": "birçok yerde bulunmuştur"
},
{
"av": "цо бакӏалдаса цоги бакӏалде",
"tr": "yerden yere; bir yerden diğerine"
},
{
"av": "бакӏалъул падежал",
"tr": "yer yön hâlleri",
"labels": [
"dilbilgisi"
]
}
]
},
{
"text": "arsa, alan",
"examples": [
{
"av": "чӏобогояб бакӏ",
"tr": "boş arsa, metruk arsa, kıraç yer"
}
]
},
{
"text": "bölge, yöre, çevre; diyar; bölge",
"examples": [
{
"av": "гохӏал ругеб бакӏ",
"tr": "engebeli arazi"
},
{
"av": "гьаб бакӏ",
"tr": "bu yer, bu bölge"
},
{
"av": "доб бакӏ",
"tr": "o yer, o bölge"
},
{
"av": "доб бакӏ дида лъикӏ лъала",
"tr": "o bölgeyi iyi biliyorum"
},
{
"av": "лъалареб бакӏ",
"tr": "yabancı yer; tanımadık yer"
},
{
"av": "чияр бакӏ",
"tr": "gurbet, yabancı diyar; yabancı ev"
},
{
"av": "бакӏ чияр бугониги, чи нилъергойин",
"tr": "ev yabancı olsa da ev sahipleri kendi insanımızdır",
"labels": [
"deyiş"
]
},
{
"av": "нижер бакӏалда",
"tr": "bölgemizde, buralarda, çevremizde"
}
]
},
{
"text": "yer, konum, ikametgâh",
"examples": [
{
"av": "гьалбал рещтӏараб бакӏ бице",
"tr": "söyle, misafirler nerede yerleşti"
}
]
},
{
"text": "uzay; mekan; boşluk",
"examples": [
{
"av": "гьава гьечӏеб бакӏ",
"tr": "havasız boşluk"
}
]
},
{
"text": "yer, metin veya eser parçası",
"examples": [
{
"av": "къисаялъул бищунго лъикӏаб бакӏ",
"tr": "hikayedeki en iyi yer"
}
]
},
{
"text": "yer, konum, durum",
"examples": [
{
"av": "кӏудияб бакӏ ккола",
"tr": "büyük bir yer kaplar"
},
{
"av": "тӏоцебесеб бакӏ кквезе",
"tr": "birinci sıraya yükselmek"
}
]
},
{
"text": "makam; görev; pozisyon",
"examples": [
{
"av": "гьединаб бакӏалда хӏалтӏулев чи чӏухӏарав вукӏине бегьуларо",
"tr": "böyle bir makamı işgal eden kimse kibirli olmamalıdır"
}
]
},
{
"text": "sığınak, barınak",
"examples": [
{
"av": "руссунеб бакӏ",
"tr": "sığınak; barınak"
},
{
"av": "сордо базе бакӏ",
"tr": "geceleme yeri"
},
{
"av": "цӏадакьа вахчизе бакӏ балагьизе",
"tr": "yağmurdan sığınacak yer aramak"
}
]
},
{
"text": "temel, neden, vesile",
"examples": [
{
"av": "гьедин кӏалъазе бакӏ гьечӏо дур",
"tr": "böyle davranmaya hakkın yok; böyle çıkış yapmak için sebebin yok"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "бакӏ",
"homonym": 2,
"forms": [
"бакӏ",
"бакӏица",
"бакӏил",
"бакӏал"
],
"senses": [
{
"text": "sandalye, tabure",
"examples": [
{
"av": "гьитӏинаб бакӏ",
"tr": "küçük sandalye, tabure"
},
{
"av": "мугъ чӏвалеб бакӏ",
"tr": "sandalye",
"comment": "arkalıklı"
},
{
"av": "гъоркь бакӏ лъезе",
"tr": "sandalye koymak",
"comment": "birine; saygı belirtisi sayılır"
},
{
"av": "бакӏил бох",
"tr": "sandalye ayağı"
},
{
"av": "бакӏил мугъ",
"tr": "sandalye arkalığı"
},
{
"av": "бакӏитӏа гӏодов чӏа",
"tr": "sandalyeye otur"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏитӏакӏус",
"kind": "see",
"comment": "бакӏитӏе рахъин",
"comment_lang": "av"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "бакӏ",
"stem": "б",
"forms": [
"бакӏ",
"бакӏго"
],
"senses": [
{
"text": "ağır ağır, hantalca",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "бакӏ гьабизе",
"tr": "ağırlaştırmak, ağır bir duruma getirmek"
},
{
"av": "гьеб юк гьакие бакӏго букӏина",
"tr": "bu yük araba için ağır"
},
{
"av": "бакӏго батани, дагьаб тӏаса босе",
"tr": "eğer ağır geliyorsa biraz azalt"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "бакӏаб",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бакӏаб"
],
"gender_forms": [
"бакӏаб",
"бакӏав",
"бакӏай"
],
"senses": [
{
"text": "ağır, tartılı; tam değerli",
"examples": [
{
"av": "бакӏаб гамачӏ",
"tr": "ağır taş"
},
{
"av": "бакӏаб гьир",
"tr": "ağır yük"
},
{
"av": "бакӏаб гьирлъун вукӏине",
"tr": "yük olmak",
"comment": "kelm. birine ağır bir yük olmak"
},
{
"av": "бакӏаб тӏор",
"tr": "dolgun başak"
}
]
},
{
"text": "hantal, hafiflikten yoksun",
"examples": [
{
"av": "вакӏав чи",
"tr": "hantal insan"
}
]
},
{
"text": "ağır, meşakkatli, zor",
"examples": [
{
"av": "бакӏаб хасият",
"tr": "zor mizaç"
},
{
"av": "бакӏаб хӏалтӏи",
"tr": "ağır iş"
},
{
"av": "гьеб бакӏаб амру буго",
"tr": "bu zor bir iş"
}
]
},
{
"text": "sindirimi güç",
"examples": [
{
"av": "ургьиб бакӏаб квен",
"tr": "hazmı zor yiyecek"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "бакӏалда",
"stress": 2,
"forms": [
"бакӏалда"
],
"senses": [
{
"comment": "'bak''tan"
},
{
"text": "yerine, mukabil",
"labels": [
"son çekim edatı"
],
"comment": "birinin veya bir şeyin; bulunma hâli",
"examples": [
{
"av": "вацасул бакӏалда хӏалтӏулев вуго дов жакъа",
"tr": "bugün kardeşinin yerine çalışıyor"
},
{
"av": "цеберагӏиялъул бакӏалдалда",
"tr": "önsöz yerine"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "son çekim edatı",
"form": "—"
}
{
"word": "бакӏалъул",
"stress": 2,
"forms": [
"бакӏалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бакӏ",
"comment": "ismin -in hâli",
"examples": [
{
"av": "бакӏалъул падежал",
"tr": "yer yön hâlleri",
"labels": [
"dilbilgisi"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "бакӏалъулаб",
"stress": 2,
"stem": "бакӏалъула",
"forms": [
"бакӏалъулаб"
],
"gender_forms": [
"бакӏалъулаб",
"бакӏалъулав",
"бакӏалъулай"
],
"senses": [
{
"text": "yerel, yöresel",
"examples": [
{
"av": "бакӏалъулаб гӏадат",
"tr": "yerel gelenek, yerel âdet"
},
{
"av": "бакӏалъулаб промышленность",
"tr": "yerel sanayi"
},
{
"av": "\"Цолъи\" партиялъул бакӏалъулаб комитет",
"tr": "\"Birlik\" partisinin yerel komitesi"
},
{
"av": "бакӏалъулал шартӏаздаса пайда босизе",
"tr": "yerel koşulları kullanmak"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "бакӏари",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"бакӏари"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "бакӏаризе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бакӏаризаби",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"бакӏаризаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "бакӏаризабизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бакӏаризабизе",
"stress": 5,
"stem": "бакӏаризаб",
"forms": [
"бакӏаризабизе",
"бакӏаризабула",
"бакӏаризабила",
"бакӏаризабуна",
"бакӏаризабе"
],
"senses": [
{
"text": "toplamak, bir araya getirmek",
"labels": [
"ettirgen çatı"
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "бакӏаризе",
"stress": 5,
"stem": "бакӏар",
"forms": [
"бакӏаризе",
"бакӏарула",
"бакӏарила",
"бакӏарана",
"бакӏаре"
],
"senses": [
{
"text": "toplanmak, odaklanmak, birikmek; bir araya gelmek",
"examples": [
{
"av": "цойиде бакӏаризе",
"tr": "bir araya gelmek"
},
{
"av": "майданалде гӏемераб халкъ бакӏарун букӏана",
"tr": "meydanda çok insan toplandı"
},
{
"av": "данде ракӏаризе",
"tr": "bir araya gelmek"
}
]
},
{
"text": "toplamak, bir araya getirmek",
"examples": [
{
"av": "магъало бакӏаризе",
"tr": "vergi toplamak"
},
{
"av": "хӏалухъен бакӏаризе",
"tr": "hasat toplamak"
},
{
"av": "цӏибил бакӏаризе",
"tr": "üzüm toplamak"
}
]
},
{
"text": "toplamak, biriktirmek, edinmek",
"comment": "birçok şey, pek çok şey",
"examples": [
{
"av": "гӏемераб боцӏи бакӏарана дос",
"tr": "büyük bir servet edindi, topladı"
}
]
},
{
"text": "geri getirmeye çalışmak",
"examples": [
{
"av": "эбелалъ вас росулъе вакӏарана",
"tr": "anne oğlunu eve geri getirdi"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "бакӏа-бахари",
"stress": 5,
"stem": "бакӏа-б",
"forms": [
"бакӏа-бахари",
"бакӏа-бялъ",
"бакӏа-бялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "бакӏа-бахаризе"
},
{
"text": "süs, donatım",
"examples": [
{
"av": "бакӏа-бахари гьечӏеб рукъ",
"tr": "dağınık oda"
}
]
},
{
"text": "derli topluluk, düzenlilik, titizlik",
"examples": [
{
"av": "вакӏа-вахари гьечӏев чи",
"tr": "dağınık insan; düzensiz kimse"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "ракӏа-рахари",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бакӏа-бахаризаби",
"stress": 5,
"stem": "бакӏа-б",
"forms": [
"бакӏа-бахаризаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "бакӏа-бахаризабизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бакӏа-бахаризабизе",
"stress": 5,
"stem": "бакӏа-бахаризаб",
"forms": [
"бакӏа-бахаризабизе",
"бакӏа-бахаризабула",
"бакӏа-бахаризабила",
"бакӏа-бахаризабуна",
"бакӏа-бахаризабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"ettirgen çatı"
],
"forceto": "бакӏа-бахаризе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏа-бахаризе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "бакӏа-бахаризе",
"stress": 10,
"stem": "бакӏа-бахар",
"forms": [
"бакӏа-бахаризе",
"бакӏа-бахарула",
"бакӏа-бахарила",
"бакӏа-бахарана",
"бакӏа-бахаре"
],
"senses": [
{
"text": "temizlemek, toplamak; ortalığı toplamak, temizlik yapmak",
"examples": [
{
"av": "рукъ бакӏа-бахаризе",
"tr": "odayı toplamak, odayı düzenlemek"
},
{
"av": "столалдаса цӏаргӏа бакӏа-бахаризе",
"tr": "sofrayı toplamak, bulaşıkları masadan kaldırmak"
}
]
},
{
"text": "toplamak; derlemek; kaldırmak",
"examples": [
{
"av": "къайи-къоно бакӏа-бахаризе",
"tr": "eşyaları toplamak"
},
{
"av": "цӏад балелде хер бакӏа-бахаризе",
"tr": "yağmur yağmadan önce otu toplamak"
}
]
},
{
"text": "düzenli, toplu, derli toplu hale gelmek; toparlanmak",
"examples": [
{
"av": "къаркъала бакӏа-бахаризе кӏвеялдаса ун, кьаралъун вуго дов",
"tr": "o kadar şişmanladı ki vücudunu formda tutamıyor"
},
{
"av": "дос живго вакӏа-вахарана",
"tr": "kendini topladı, kendini düzenli olmaya alıştırdı"
},
{
"av": "вакӏа-вахарарав гӏолохъанчи",
"tr": "dinç genç"
}
]
},
{
"text": "birini zor durumdan kurtarmak; zorda kalana yardım etmek; birini yola getirmek, yola koymak; akıllandırmak",
"examples": [
{
"av": "лъимер бакӏа-бахаризе",
"tr": "çocuğu uslu durmaya alıştırmak"
},
{
"av": "нужерго вас вакӏа-вахаре: досул иш лъикӏ гьечӏо",
"tr": "oğluna akıl ver: işleri iyi değil"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "бакӏвали",
"stress": 6,
"stem": "бакӏвал",
"forms": [
"бакӏвали",
"бакӏвалиялъ",
"бакӏвалиялъул",
"бакӏвалидул",
"бакӏвалаби"
],
"senses": [
{
"text": "mide, işkembe",
"examples": [
{
"av": "бакӏвали белъине",
"tr": "işkembe pişirmek"
},
{
"av": "бакӏвали чуризе",
"tr": "işkembe yıkamak"
},
{
"av": "гӏакдал бакӏвалиялъуб кӏудияб ракьа батана",
"tr": "ineğin midesinde büyük bir kemik buldular"
}
]
},
{
"text": "obur",
"labels": [
"mecaz anlamda"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "бакӏибусадул",
"stress": 5,
"forms": [
"бакӏибусадул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бакӏибусен",
"comment": "ismin -in hâli"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏибусен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "бакӏибусен",
"stress": 5,
"forms": [
"бакӏибусен",
"бакӏибусеналъ",
"бакӏибусеналъул",
"бакӏибусадул",
"бакӏибусенал"
],
"senses": [
{
"text": "kerevet, ranza",
"labels": [
"ağız sözü"
],
"examples": [
{
"av": "бакӏибусенатӏа тӏад гӏодов чӏана",
"tr": "sedire oturdu"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "бакӏитӏакӏус",
"stress": 5,
"forms": [
"бакӏитӏакӏус",
"бакӏитӏакӏусалъ",
"бакӏитӏакӏусалъул"
],
"senses": [
{
"text": "çastuşka söyleyerek oynanan oyun",
"comment": "delikanlı kızı sandalyeye oturtup onun hakkında mani söyler; aynı şeyi kız da yapar"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏ",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "бакӏлъи",
"stress": 2,
"forms": [
"бакӏлъи",
"бакӏлъиялъ",
"бакӏлъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "бакӏлъизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бакӏлъи",
"stress": 7,
"forms": [
"бакӏлъи",
"бакӏлъиялъ",
"бакӏлъиялъул",
"бакӏлъидул"
],
"senses": [
{
"text": "ağırlık, sıklet"
},
{
"text": "yük; ağırlık",
"labels": [
"mecaz anlamda"
],
"examples": [
{
"av": "чиякълъиялъул бакӏлъи хӏехьезе ккогеги, Бетӏергьан",
"tr": "Allah korusun, yalnızlık yükünü çekmek zorunda kalmayalım"
}
]
},
{
"text": "basıklık, ağır hava",
"labels": [
"mecaz anlamda"
],
"comment": "hava hakkında"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "бакӏлъизаби",
"stress": 2,
"forms": [
"бакӏлъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "бакӏлъизабизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бакӏлъизабизе",
"stress": 2,
"stem": "бакӏлъизаб",
"forms": [
"бакӏлъизабизе",
"бакӏлъизабула",
"бакӏлъизабила",
"бакӏлъизабуна",
"бакӏлъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "ağırlaştırmak; yük bindirmek",
"labels": [
"ettirgen çatı"
],
"examples": [
{
"av": "юк бакӏлъизабизе",
"tr": "yükü ağırlaştırmak"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "бакӏлъизе",
"stress": 2,
"stem": "бакӏлъ",
"forms": [
"бакӏлъизе",
"бакӏлъула",
"бакӏлъила",
"бакӏлъана",
"бакӏлъе"
],
"senses": [
{
"text": "ağırlaşmak",
"examples": [
{
"av": "къвачӏа лъикӏго бакӏлъана",
"tr": "heybe iyice ağırlaştı"
},
{
"av": "хӏамие гьир бакӏлъана",
"tr": "eşeğe çuval ağır geldi"
}
]
},
{
"text": "yük olmak, ağır basmak",
"labels": [
"mecaz anlamda"
],
"examples": [
{
"av": "гьеб хабар дир рекӏее бакӏлъана",
"tr": "bu haber ruhuma ağır bir yük gibi çöktü"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "бакӏу",
"stress": 5,
"forms": [
"бакӏу",
"бакӏуялъ",
"бакӏуялъул",
"бакӏудул",
"бакӏуял"
],
"senses": [
{
"text": "sandalye, tabure",
"labels": [
"ağız sözü"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏ",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "бакӏ-бакӏ",
"forms": [
"бакӏ-бакӏ",
"бакӏ-бакӏалъ",
"бакӏ-бакӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "ayrı yerler",
"examples": [
{
"av": "иххаз нухлул бакӏ-бакӏ хвезабун буго",
"tr": "yağmur suları yolun bazı yerlerini aşındırdı"
},
{
"av": "рогьинегӏан кьижизе кӏвечӏо, бакӏ-бакӏ унтун",
"tr": "orası burası ağrıdığı için sabaha kadar uyuyamadı"
},
{
"av": "Эдин гурищ букӏунеб, бакӏ-бакӏ гурищ унтулеб, Эбел гурищ йокьулей, якьад гурищ рихуней",
"tr": "İşte böyledir: Bazen beden ağrır, herkes anneyi sever, kaynanadan nefret eder",
"labels": [
"folklor"
]
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "бакӏ-бакӏалда",
"stem": "бакӏ-бакӏалд",
"forms": [
"бакӏ-бакӏалда",
"бакӏ-бакӏалде",
"бакӏ-бакӏалдаса",
"бакӏ-бакӏалдасан"
],
"senses": [
{
"text": "yer yer; bazı yerlerde; şurada burada; kâh orada kâh burada",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "бакӏ-бакӏалда ролъал тӏаде раккун руго",
"tr": "buğday bazı yerlerde çimlendi"
},
{
"av": "бакӏ-бакӏалде бан тоге ретӏел",
"tr": "giysileri [çeşitli yerlere] saçıp savurma(yın)"
},
{
"av": "бакӏ-бакӏалдаса гӏазу тӏубанго биун буго",
"tr": "yer yer kar tamamen erimiş"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}