{
"word": "бичари",
"stress": 4,
"stem": "б",
"forms": [
"бичари"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "бичаризе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бичаризе",
"stress": 4,
"stem": "бичариз",
"forms": [
"бичаризе",
"бичаризула",
"бичаризила",
"бичаризана"
],
"senses": [
{
"comment": "pratikte kullanılmaz"
}
],
"see_also": [
{
"target": "вичаризе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "бичасул",
"stress": 4,
"forms": [
"бичасул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бечед",
"comment": "ismin -in hâli"
},
{
"text": "tanrısal, ilahi",
"examples": [
{
"av": "бичасул малаик",
"tr": "tanrının meleği"
},
{
"av": "бичасул цӏоб",
"tr": "ilahi lütuf"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бечед",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "бичасхӏа",
"stress": 4,
"forms": [
"бичасхӏа"
],
"senses": [
{
"text": "vallahi, Allah'a yemin ederim ki"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "бича-хиси",
"stress": 2,
"forms": [
"бича-хиси",
"бича-хисиялъ",
"бича-хисиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "ticaret; alım-satım",
"comment": "kelm. satış ve takas",
"labels": [
"topluluk adı"
],
"examples": [
{
"av": "бича-хисиялъ чи бечелъула",
"tr": "ticaret insanı zenginleştirir"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "бичи",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"stem": "б",
"forms": [
"бичи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "бичизе",
"refwordnum": "1"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бичи",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"forms": [
"бичи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "бичизе",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бичизаби",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"forms": [
"бичизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "бичизабизе",
"refwordnum": "1"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бичизаби",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"forms": [
"бичизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "бичизабизе",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бичизабизе",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"stem": "бичизаб",
"forms": [
"бичизабизе",
"бичизабула",
"бичизабила",
"бичизабуна",
"бичизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"ettirgen çatı"
],
"forceto": "бичизе",
"refwordnum": "1"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бичизе",
"kind": "from",
"refwordnum": "1"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "бичизабизе",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"stem": "бичизаб",
"forms": [
"бичизабизе",
"бичизабула",
"бичизабила",
"бичизабуна",
"бичизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"ettirgen çatı"
],
"forceto": "бичизе",
"refwordnum": "2"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бичизе",
"kind": "from",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "бичизе",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"stem": "бич",
"forms": [
"бичизе",
"бичула",
"бичила",
"бичана",
"биче"
],
"senses": [
{
"text": "çözmek; açmak; kundaktan çözmek",
"examples": [
{
"av": "гарацӏ бичизе",
"tr": "düğümü çözmek"
},
{
"av": "квар бичизе",
"tr": "ipi çözmek"
},
{
"av": "лъимер бичизе",
"tr": "çocuğun kundağını açmak"
},
{
"av": "хьитил чӏалал ричизе",
"tr": "ayakkabı bağcıklarını çözmek"
},
{
"av": "дун вичейилан ахӏтӏолев вукӏана дов",
"tr": "\"Beni çözün!\" diye bağırdı"
}
]
},
{
"text": "çözmek, sarmak, açmak",
"examples": [
{
"av": "гӏомо бичизе",
"tr": "yumağı çözmek"
},
{
"av": "хьухьараб жо бичизе",
"tr": "örgüyü sökmek"
}
]
},
{
"text": "çözmek, bağını çözmek",
"examples": [
{
"av": "гьой бичизе",
"tr": "köpeği çözmek",
"comment": "bağdan; zincirden"
}
]
},
{
"text": "sökmek, parçalarına ayırmak",
"examples": [
{
"av": "къед бичизе",
"tr": "duvarı sökmek"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "бичизе",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"stem": "бич",
"forms": [
"бичизе",
"бичула",
"бичила",
"бичана",
"биче"
],
"senses": [
{
"text": "satılmak",
"examples": [
{
"av": "гьаниб чед бичула, гӏаракъи бичуларо",
"tr": "burada ekmek satılıyor, votka satılmıyor"
}
]
},
{
"text": "satmak, birini veya bir şeyi satmak",
"examples": [
{
"av": "базаралда бичизе",
"tr": "pazarda satmak"
},
{
"av": "гӏака бичизе",
"tr": "bir inek satmak"
},
{
"av": "гъараваш йичизе",
"tr": "cariye satmak"
},
{
"av": "лагъ вичизе",
"tr": "köle satmak"
},
{
"av": "намус бичизе бегьуларо",
"tr": "vicdan satılamaz; vicdan kaybedilemez"
},
{
"av": "учузго бичизе",
"tr": "ucuza satmak"
},
{
"av": "хираго бичизе",
"tr": "yüksek fiyata satmak; daha pahalıya satmak"
},
{
"av": "хур бичизе",
"tr": "ekim arsasını satmak"
},
{
"av": "бичун босизе",
"tr": "satın almak"
},
{
"av": "бичун ине",
"tr": "satıp savmak, elden çıkarmak"
}
]
},
{
"text": "ihanet etmek; ele vermek",
"examples": [
{
"av": "Ватӏан бичарасда нич букӏунаро",
"tr": "Vatanına ihanet edenin vicdanı yoktur",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "сахав чияс гьудул вичуларо",
"tr": "dürüst insan arkadaşına ihanet etmez",
"labels": [
"atasözü"
]
}
]
},
{
"text": "mahrum kalmak, bir şeyden yoksun kalmak",
"examples": [
{
"av": "рокьи бичизе",
"tr": "birine olan sevgisini, muhabbetini kaybetmek"
},
{
"av": "свак бичана",
"tr": "yorgunluk geçti"
}
]
},
{
"text": "çözmek, kararlaştırmak",
"labels": [
"ağız sözü"
],
"examples": [
{
"av": "Ахӏмад масъала бичулев вуго",
"tr": "Ahmet problemi çözüyor"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "бичиргъан",
"stress": 4,
"forms": [
"бичиргъан",
"бичиргъаналъ",
"бичиргъаналъул"
],
"senses": [
{
"text": "yakarca; tatarcık",
"labels": [
"veterinerlik"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "биччадго",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"биччадго"
],
"senses": [
{
"text": "ıslak, nemli, yaş",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "хер биччадго буго",
"tr": "ot henüz ıslak"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "биччазаби",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"биччазаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "биччазабизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "биччазабизе",
"stress": 5,
"stem": "биччазаб",
"forms": [
"биччазабизе",
"биччазабула",
"биччазабила",
"биччазабуна",
"биччазабе"
],
"senses": [
{
"text": "serbest bırakmak, azat etmek, birinin salıverilmesine katkıda bulunmak; salıvermek",
"labels": [
"ettirgen çatı"
],
"examples": [
{
"av": "жаниб тӏамураб гӏака къватӏибе биччазабизе",
"tr": "ineği dışarı salmak",
"comment": "ekinlerin çiğnenmesi nedeniyle bir yere sürülmüş olan"
},
{
"av": "туснахъалдаса виччазавизе",
"tr": "hapishaneden, tutukluluktan kurtulmaya yardım etmek",
"comment": "birini"
}
]
},
{
"text": "birisini bir işe almasını istemek / rica etmek",
"examples": [
{
"av": "гьабихъе бачине хӏама биччазабизе",
"tr": "eşeğin değirmene bırakılmasını rica etmek",
"comment": "tahılın öğütülmek üzere taşınması için"
},
{
"av": "хур бекьизе оц биччазабизе",
"tr": "tarlayı sürmek için öküzü almak üzere izin istemek"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "биччазе",
"stress": 5,
"stem": "бичч",
"forms": [
"биччазе",
"биччла",
"биччна",
"биччй"
],
"senses": [
{
"text": "boşalmak, serbest kalmak, kurtulmak",
"examples": [
{
"av": "туснахъалдаса виччана дов",
"tr": "tutukluluktan kurtuldu"
}
]
},
{
"text": "özgürleştirmek, birini serbest bırakmak",
"examples": [
{
"av": "биччан тезе",
"tr": "bırakmak; salıvermek; tutmaktan vazgeçmek"
},
{
"av": "берзукьа биччазе",
"tr": "gözden kaçırmak"
},
{
"av": "бураналдасан нижеца тӏоцебе эбелаб гӏи биччана",
"tr": "feribottan önce ana koyun sürülerini geçirdik"
},
{
"av": "гьури биччазе",
"tr": "gaz çıkarmak"
},
{
"av": "дарс биччазе",
"tr": "ders kaynatmak, derse girmemek"
},
{
"av": "дир гӏин биччай!",
"tr": "kulağımı bırak!"
},
{
"av": "дов щай виччалев, дун щай виччаларев?",
"tr": "niçin onu salıveriyorsunuz da beni salıvermiyorsunuz?"
},
{
"av": "гӏи сагаялде биччан буго",
"tr": "sürü çayıra salındı"
},
{
"av": "кодоса биччазе",
"tr": "elinden kaçırmak"
},
{
"av": "къватӏибе биччазе",
"tr": "salıvermek; serbest bırakmak"
},
{
"av": "кьалбал риччазе",
"tr": "kök salmak, köklenmek",
"labels": [
"gerçek ve mecaz anlamda"
]
},
{
"av": "лъимал каникулалъ риччана",
"tr": "çocuklar tatile bırakıldı"
},
{
"av": "нахъе биччазе",
"tr": "bırakmak; salıvermek"
},
{
"av": "рокъове виччазе",
"tr": "eve salıvermek"
},
{
"av": "тукаде къайи биччазе",
"tr": "mağazaya mal vermek"
},
{
"av": "хӏалтӏудаса йиччазе",
"tr": "işten izin vermek"
},
{
"av": "эбелалъ ведро гъуялъубе биччана",
"tr": "anne kovayı kuyuya düşürdü"
}
]
},
{
"text": "izin vermek; müsaade etmek",
"comment": "bir şey yapmak",
"examples": [
{
"av": "билизе биччаге",
"tr": "kaybetme"
},
{
"av": "бортизе биччаге",
"tr": "düşmesine izin verme"
},
{
"av": "гъалмагъир гьабизе биччаге",
"tr": "skandal çıkarmasına izin verme(yin)"
}
]
},
{
"text": "ihmal etmek; başlatmak, çalıştırmak",
"examples": [
{
"av": "мотор биччазе",
"tr": "motoru çalıştırmak"
},
{
"av": "ракета биччазе",
"tr": "roket fırlatmak"
},
{
"av": "хьитаз лъим жанибе биччалеб буго",
"tr": "ayakkabı su alıyor"
},
{
"av": "хӏоринибе ччугӏа биччазе",
"tr": "gölete balık bırakmak"
}
]
},
{
"text": "yaymak, bir şeyi yaymak",
"examples": [
{
"av": "хабар биччазе",
"tr": "söylenti yaymak"
}
]
},
{
"text": "çıkarmak, yayımlamak; salıvermek",
"examples": [
{
"av": "газета биччазе",
"tr": "gazete çıkarmak"
},
{
"av": "тӏехь биччазе",
"tr": "kitap yayımlamak"
}
]
},
{
"text": "çalıştırmak, devreye sokmak, işletmeye almak; kurmak; çalıştırmak, açmak",
"examples": [
{
"av": "станок биччазе",
"tr": "makineyi çalıştırmak"
},
{
"av": "телевизор биччазе",
"tr": "televizyonu açmak"
},
{
"av": "хӏалтӏизе биччазе",
"tr": "işleme koymak; yürürlüğe koymak; kullanmak"
}
]
},
{
"text": "salmak, bırakmak, koşturmak, kovalamak",
"examples": [
{
"av": "чу биччазе",
"tr": "atını dörtnala kaldırmak"
}
]
},
{
"text": "çiftleştirmek",
"comment": "hayvan",
"examples": [
{
"av": "гӏакдаде бугъа биччазе",
"tr": "boğayı inekle çiftleştirmek"
},
{
"av": "би биччазе",
"tr": "kan vermek, kan nakletmek",
"labels": [
"tıp"
]
},
{
"av": "гъалай биччазе",
"tr": "kalaylamak",
"comment": "bir şey; örn. sürahi"
},
{
"av": "нух биччазе",
"tr": "yol vermek"
},
{
"av": "кӏал биччазе",
"tr": "oruç açmak"
},
{
"av": "хӏухьел биччазе",
"tr": "iç çekmek"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "биччанте",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"биччанте"
],
"senses": [
{
"text": "peki; olsun; bırak",
"comment": "parçacık",
"examples": [
{
"av": "вачӏине виччанте",
"tr": "peki, bırak gelsin"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "биччантезе",
"stress": 5,
"stem": "биччант",
"forms": [
"биччантезе",
"биччантола",
"биччантела",
"биччантана",
"биччанте"
],
"senses": [
{
"labels": [
"yardımcı fiil"
],
"comment": "başka bir fiilin zarf-fiiliyle birlikte, eylemin tamamlanmışlığı anlamı veren yardımcı fiil olarak görev yapar",
"examples": [
{
"av": "ахӏун биччантезе",
"tr": "bağırmak; ötmek, şakımak"
},
{
"av": "гьищтӏун биччантезе",
"tr": "ıslık çalmaya başlamak"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "биччантей",
"stress": 5,
"forms": [
"биччантей"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "биччантезе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "биччараб",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"биччараб"
],
"senses": [
{
"labels": [
"ortaç",
"fiil"
],
"participlefrom": "биччизе"
},
{
"text": "ıslak, nemli, yaş",
"examples": [
{
"av": "биччараб ракь",
"tr": "nemli, ıslak toprak"
},
{
"av": "биччараб ретӏел",
"tr": "ıslak kıyafetler"
},
{
"av": "биччараб сали",
"tr": "nemli kum"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "биччизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ortaç"
}
{
"word": "бичча-бихъантезе",
"stress": 5,
"stem": "бичча-бихъант",
"forms": [
"бичча-бихъантезе",
"бичча-бихъантола",
"бичча-бихъантела",
"бичча-бихъантана",
"бичча-бихъанте"
],
"senses": [
{
"text": "gevşetmek; ipin ucunu kaçırmak; zayıflık göstermek",
"examples": [
{
"av": "гӏадлу бичча-бихъантезе",
"tr": "disiplini gevşetmek"
},
{
"av": "лъимал ричча-рихъантезе",
"tr": "çocukları şımartmak"
},
{
"av": "хӏалтӏи бичча-бихъантезе",
"tr": "üstünkörü çalışmak, özenmeden çalışmak"
}
]
},
{
"text": "düzensiz davranmak; pasaklı olmak, dağınık duruma gelmek",
"examples": [
{
"av": "вичча-вихъантарав чи",
"tr": "pasaklı kimse"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "бичча-бихъантей",
"stress": 5,
"stem": "бичча-бихъанте",
"forms": [
"бичча-бихъантей",
"бичча-бихъантеялъ",
"бичча-бихъантеялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "бичча-бихъантезе"
},
{
"text": "ihmal; dikkatsizlik; savrukluk",
"examples": [
{
"av": "бичча-бихъантей бихьизабизе",
"tr": "dağınıklık göstermek"
},
{
"av": "бичча-бихъантей гьабуге",
"tr": "mahcup etme; çuvallama"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "биччи",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"биччи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "биччизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "биччизаби",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"биччизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "биччизабизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "биччизабизе",
"stress": 2,
"stem": "биччизаб",
"forms": [
"биччизабизе",
"биччизабула",
"биччизабила",
"биччизабуна",
"биччизабе"
],
"senses": [
{
"text": "ıslatmak, nemlendirmek, suya basmak, ıslatıp çıkarmak",
"labels": [
"ettirgen çatı"
],
"examples": [
{
"av": "рас биччизабизе изе",
"tr": "saçları ıslatmak"
},
{
"av": "цӏадаца ракь биччизабуна — хӏур букӏинаро",
"tr": "yağmur toprağı ıslattı — toz olmayacak"
},
{
"av": "цӏадаца цӏалтун виччизавуна дун",
"tr": "yağmur beni sırılsıklam ıslattı"
},
{
"av": "щекъер биччизабизе лъим кье",
"tr": "boğazı ıslatmak için su ver"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "биччизе",
"stress": 2,
"stem": "бичч",
"forms": [
"биччизе",
"биччула",
"биччила",
"биччана",
"бичче",
"бичча"
],
"senses": [
{
"text": "ıslanmak, rutubetlenmek, nemlenmek",
"examples": [
{
"av": "гурде биччана",
"tr": "gömlek ıslandı; elbise ıslandı"
},
{
"av": "дир хӏатӏал риччун руго",
"tr": "ayaklarımı ıslattım"
},
{
"av": "досул берал риччун руго",
"tr": "gözleri nemlendi"
},
{
"av": "цӏадакье ккун, цӏалтун йиччана дой",
"tr": "yağmura yakalandı ve sırılsıklam oldu"
},
{
"av": "цӏам биччун буго",
"tr": "tuz rutubetlendi"
},
{
"av": "виччун чи холаро, рекӏун чу холаро",
"tr": "ıslanmaktan insan ölmez, binilmekten at ölmez",
"labels": [
"atasözü"
]
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "бичч-бакъ",
"stress": 2,
"forms": [
"бичч-бакъ"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "бичч-бакъ гьечӏолъи",
"tr": "terbiyesizlik, itaatsizlik; pervasızlık"
},
{
"av": "бичч-бакъ гьечӏев",
"tr": "terbiyesiz; tatsız; pervasız"
},
{
"av": "бичч-бакъ гьечӏев чи",
"tr": "terbiyesiz insan"
}
]
}
],
"pos": "deyim",
"form": "—"
}
{
"word": "бичч-цӏам",
"stress": 2,
"forms": [
"бичч-цӏам"
],
"see_also": [
{
"target": "бичч-бакъ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "deyim",
"form": "—"
}