{
"word": "sei",
"forms": [
"будь"
],
"senses": [
{
"text": "быть",
"comment": "повел.",
"examples": [
{
"de": "sei zu Hause",
"av": "рокъов вукӏа"
},
{
"de": "es komme, was wolle!",
"av": "бокьараб бахъа!"
},
{
"de": "sei es",
"av": "букӏа"
},
{
"de": "er las alles, ob Gedichte, Prosa oder ein Stück",
"av": "дос кинабго цӏалулаан, кучӏдул рукӏа, проза букӏа яги пьеса букӏа"
}
],
"precomment": "von"
}
],
"see_also": [
{
"target": "быть",
"kind": "from"
}
]
}
{
"word": "seicht",
"stress": 7,
"stem": "МЕЛКОВОДН",
"forms": [
"мелководный",
"мелководная",
"мелководное"
],
"senses": [
{
"text": "гъварилъи гьечӏеб, тӏалхияб",
"examples": [
{
"de": "flacher Fluss",
"av": "тӏалхияб, дагьаб лъим бугеб гӏор, тӏадгояб гӏор"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seichtes; Sandbank",
"stress": 1,
"forms": [
"отмель"
],
"labels": [
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "гъварилъи гьечӏеб бакӏ, рагӏалдаго бакӏ, тӏадгояб бакӏ, тӏалхияб бакӏ"
}
]
}
Seichtwasser; Untiefe
сообщить о неточности{
"word": "Seichtwasser; Untiefe",
"stress": 7,
"forms": [
"мелководье"
],
"labels": [
"Neutrum"
],
"senses": [
{
"text": "тӏадголъи, гъварид гьечӏолъи, дагьаб лъим букӏин"
},
{
"text": "гӏурул, хӏорил гъварилъи гьечӏеб бакӏ"
}
]
}
{
"word": "seidartig; seiden",
"stress": 7,
"stem": "ШЕЛКОВИСТ",
"forms": [
"шелковистый",
"шелковистая",
"шелковистое"
],
"senses": [
{
"text": "хӏеренаб, тӏеренаб, чиллай гӏадаб",
"examples": [
{
"de": "seidiger Stoff",
"av": "чиллай гӏадаб ххам"
},
{
"de": "seidiges Haar",
"av": "хӏеренаб рас, чиллай гӏадаб рас"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seide",
"forms": [
"шёлк"
],
"labels": [
"Maskulinum"
],
"senses": [
{
"text": "чиллай",
"precomment": "Faser"
},
{
"text": "дарай",
"precomment": "Gewebe"
}
]
}
{
"word": "seiden; seidenartig",
"stem": "ШЁЛКОВ",
"forms": [
"шёлковый",
"шёлковая",
"шёлковое"
],
"senses": [
{
"text": "чиллайдул, дарайдул",
"examples": [
{
"de": "seidenes Kleid",
"av": "дарайдул гурде"
},
{
"de": "seidenes Tuch",
"av": "дарайдул кӏаз"
}
]
},
{
"text": "гӏенеккулев, гӏодове виччарав, сабурав, парахатав, мутӏигӏав",
"labels": [
"im übertragenen Sinne",
"umgangssprachliches Wort"
],
"examples": [
{
"de": "der Junge wurde handzahm",
"av": "вас гӏодове виччарав (гӏенеккулев) льугьун вуго"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seidenbau",
"stress": 10,
"forms": [
"шёлкопрядение"
],
"labels": [
"Neutrum"
],
"senses": [
{
"text": "чиллай гьаби, къазил кун гьаби, дургъи"
}
]
}
{
"word": "Seidenbau-",
"stress": 7,
"stem": "ШЕЛКОВОДЧЕСК",
"forms": [
"шелководческий",
"шелководческая",
"шелководческое"
],
"senses": [
{
"text": "къазихӏутӏ гӏезабиялда хурхараб, къазихӏутӏ гӏезабулеб",
"examples": [
{
"de": "Seidenbauwirtschaft",
"av": "къазихӏутӏ гӏезабулеб магӏишат"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seidenfaden",
"stress": 7,
"forms": [
"шелковина"
],
"labels": [
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "чиллайдул кьуричӏел рихьал",
"precomment": "Faden"
}
]
}
{
"word": "Seidenkörnchen",
"stress": 7,
"forms": [
"шелковинка"
],
"labels": [
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "чиллайдул кун"
}
]
}
{
"word": "Seidenraupenzucht",
"stress": 9,
"forms": [
"шёлкомотание"
],
"labels": [
"Neutrum"
],
"senses": [
{
"text": "къазикъвачӏаялъул кун гьаби"
}
]
}
{
"word": "Seidenraupenzüchter",
"stress": 7,
"forms": [
"червовод"
],
"labels": [
"Maskulinum"
],
"senses": [
{
"text": "хӏутӏал хьихьулев (гӏезарулев) чи"
}
]
}
{
"word": "Seidenraupenzüchter",
"stress": 7,
"forms": [
"шелковод"
],
"labels": [
"Maskulinum"
],
"senses": [
{
"text": "къазихӏутӏал гӏезарулев (гьезул иш лъалев) чи"
}
]
}
{
"word": "seidenspinnend",
"stress": 9,
"forms": [
"шёлкомотальный",
"шёлкомотальная",
"шёлкомотальное"
],
"senses": [
{
"text": "къазикъвачӏаялъул кун гьабулеб"
}
]
}
{
"word": "Seidenspinner",
"stress": 8,
"forms": [
"шелкопряд"
],
"labels": [
"Maskulinum"
],
"senses": [
{
"text": "къазихӏутӏ",
"examples": [
{
"de": "Maulbeerspinner",
"av": "тутигъветӏалъул къазихӏутӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seidenspinnerei",
"stress": 10,
"forms": [
"шёлкопрядильня"
],
"labels": [
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "чиллайдул кун дургъулеб бакӏ, къазил кун дургъулеб бакӏ"
}
]
}
{
"word": "Seidenspinnerei-",
"stress": 10,
"stem": "ШЁЛКОПРЯДИЛЬН",
"forms": [
"шёлкопрядильный",
"шёлкопрядильная",
"шёлкопрядильное"
],
"senses": [
{
"text": "чиллайдул кун гьабулеб, къазил кун дургьулеб",
"examples": [
{
"de": "Seidenspinnerei",
"av": "чиллайдул кун дургъулеб фабрика"
}
]
}
]
}
{
"word": "seidenverarbeitend",
"stress": 11,
"stem": "ШЁЛКООБРАБАТЫВАЮЩ",
"forms": [
"шёлкообрабатывающий",
"шёлкообрабатывающая",
"шёлкообрабатывающее"
],
"senses": [
{
"text": "чиллай гьабулеб, дарай гьабулеб",
"examples": [
{
"de": "Seidenindustrie",
"av": "дарай гьабулеб промышленность"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seidenweberei",
"stress": 8,
"forms": [
"шёлкоткачество"
],
"labels": [
"Neutrum"
],
"senses": [
{
"text": "дарай гьаби"
}
]
}
{
"word": "Seidenweberei-",
"stress": 8,
"stem": "ШЁЛКОТКАЦК",
"forms": [
"шёлкоткацкий",
"шёлкоткацкая",
"шёлкоткацкое"
],
"senses": [
{
"text": "дарай гьабулеб",
"examples": [
{
"de": "Seidenweberei",
"av": "дарай гьабулеб фабрика"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seidenzucht",
"stress": 7,
"forms": [
"червоводство"
],
"labels": [
"Neutrum"
],
"senses": [
{
"text": "хӏутӏал хьихьи",
"comment": "гӏезари"
}
]
}
{
"word": "Seidenzucht",
"stress": 7,
"forms": [
"шелководство"
],
"labels": [
"Neutrum"
],
"senses": [
{
"text": "къазихӏутал гӏезариялъул иш"
}
]
}
{
"word": "Seidenzwirnung",
"stress": 10,
"forms": [
"шёлкокручение"
],
"labels": [
"Neutrum"
],
"senses": [
{
"text": "чиллай кьури, чиллайдул кунал кьури, чиллайдул кун дургъи"
}
]
}
{
"word": "Seife",
"stress": 2,
"forms": [
"мыло"
],
"labels": [
"Neutrum"
],
"senses": [
{
"text": "сапун"
}
]
}
{
"word": "Seifen-",
"stress": 2,
"stem": "МЫЛЬН",
"forms": [
"мыльный",
"мыльная",
"мыльное"
],
"senses": [
{
"text": "сапуналъул, сапнал",
"examples": [
{
"de": "Seifenschaum",
"av": "сапнал полоп"
},
{
"de": "eingeseifte Hände",
"av": "полпил цӏурал, сапун бахарал кверал"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seifenschale",
"stress": 2,
"forms": [
"мыльница"
],
"labels": [
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "сапун лъолеб жо"
}
]
}
{
"word": "Seifensieder-",
"stress": 6,
"forms": [
"мыловаренный",
"мыловаренная",
"мыловаренное"
],
"senses": [
{
"text": "сапун гьабулеб",
"examples": [
{
"de": "Seifenfabrik",
"av": "сапун гьабулеб завод (сапнал завод)"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seifensiederei",
"stress": 8,
"forms": [
"мыловарение"
],
"labels": [
"Neutrum"
],
"senses": [
{
"text": "сапун гьаби"
}
]
}
Seifenstückchen; Seifenrest
сообщить о неточности{
"word": "Seifenstückchen; Seifenrest",
"stress": 4,
"stem": "ОБМЫЛК",
"forms": [
"обмылок"
],
"labels": [
"umgangssprachliches Wort",
"Maskulinum"
],
"senses": [
{
"text": "сапнал хутӏел, кесек",
"comment": "(хӏалтӏизабулеб букӏараб)",
"labels": [
"umgangssprachliches Wort"
]
}
]
}
{
"word": "seifig",
"stress": 2,
"stem": "МЫЛК",
"forms": [
"мылкий",
"мылкая",
"мылкое"
],
"senses": [
{
"text": "лъелъ бигьаго биунеб (билъулеб), лъикӏ полоп балеб",
"examples": [
{
"de": "schäumende Seife",
"av": "лъикӏ полоп балеб сапун"
}
]
}
]
}
{
"word": "seihen",
"stress": 4,
"forms": [
"цедить"
],
"labels": [
"unvollendeter Aspekt"
],
"senses": [
{
"text": "цӏцӏузе; цӏцӏун бацӏцӏад гьабизе",
"precomment": "was",
"examples": [
{
"de": "durch ein Sieb seihen",
"av": "цӏалкӏуялъ цӏцӏузе"
}
]
},
{
"text": "вецӏцӏизабизе; къваридаб жоялъусан дагь-дагьккун чвахизабизе",
"precomment": "eingießen; einfüllen",
"comment": "тӏезе",
"examples": [
{
"de": "Wein seihen",
"av": "чагъир бецӏцӏизабизе"
}
]
},
{
"text": "хьачӏун ва тӏаса-масаго абизе",
"comment": "кӏалъазе",
"labels": [
"im übertragenen Sinne"
],
"examples": [
{
"de": "Wörter abwägen",
"av": "хьачӏун, тӏаса-масаго, цабзакьан рагӏаби абизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "seihen; filtern",
"stress": 7,
"forms": [
"процедить"
],
"labels": [
"vollendeter Aspekt"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏад гьабизе сунда бугониги гьоркьосан биччазе, цӏцӏузе",
"precomment": "was"
},
{
"text": "бер-ракӏ щвечӏого (сан гьабичӏого), бокьуларого кӏалъазе"
}
]
}
{
"word": "Seiher; Filter",
"stress": 4,
"forms": [
"цедилка"
],
"labels": [
"umgangssprachliches Wort",
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "цӏцӏура, цӏцӏударо"
}
]
}
{
"word": "Seil-",
"stem": "ВЕРЁВОЧН",
"forms": [
"верёвочный",
"верёвочная",
"верёвочное"
],
"senses": [
{
"text": "кварил",
"examples": [
{
"de": "Strickleiter",
"av": "кварил мали"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seil; Strick",
"stem": "ВЕРЁВК",
"forms": [
"верёвка"
],
"labels": [
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "квар, батӏаргьин, рухьен"
},
{
"precomment": "jemandem auf der Nase herumtanzen",
"text": "тӏубанго мутӏигӏавлъун лъугьинавизе, жиндиего бокьараб гьабизе тӏамизе"
}
]
}
{
"word": "Seiltänzer; Akrobat",
"stress": 9,
"forms": [
"эквилибрист"
],
"labels": [
"Maskulinum"
],
"senses": [
{
"text": "эквилибрист",
"comment": "палугьанлъиялъулал, акробатикиял упражнениял гьарулев циркалъул артист"
}
]
}
Seiltänzerin; Equilibristin
сообщить о неточности{
"word": "Seiltänzerin; Equilibristin",
"stress": 9,
"forms": [
"эквилибристка"
],
"labels": [
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "эквилибристка",
"comment": "палугьанлъиялъулал, акробатикиял упражнениял гьарулей циркалъул артистка"
}
]
}
{
"word": "sein",
"forms": [
"быть"
],
"labels": [
"unvollendeter Aspekt"
],
"senses": [
{
"text": "букӏине",
"comment": "in allen Bedeutungen",
"examples": [
{
"de": "er war noch nicht auf der Welt, als das passierte",
"av": "гьеб жо ккараб мехалъ, дов жеги (дунялалда) вукӏинчӏо"
},
{
"de": "er hat Geld",
"av": "досул гӏарац буго"
},
{
"de": "ich hatte keine Zeit",
"av": "дир заман букӏинчӏо"
},
{
"de": "Die Sitzung findet am Mittwoch statt",
"av": "данделъи арбагӏ къоялъ букӏина"
},
{
"de": "ich werde abends zu Hause sein",
"av": "дун рокъов къаси вукӏина"
},
{
"de": "wo wirst du morgen sein?",
"av": "метер мун кив вукӏинев?"
},
{
"de": "er trug einen hellen Mantel",
"av": "досда тӏад канчӏаб пальто букӏана"
},
{
"de": "Arbeiter sein",
"av": "хӏалтӏухъанлъун вукӏине"
},
{
"de": "fröhlich sein",
"av": "аваданав вукӏине"
},
{
"de": "die Stadt wurde eingenommen",
"av": "шагьар бахъун букӏана"
},
{
"de": "er wird lesen",
"av": "дос цӏализе буго"
},
{
"de": "vielleicht",
"av": "букӏине бегьула"
},
{
"de": "was tun?",
"av": "щиб гьабилеб?"
},
{
"de": "von mir aus!",
"av": "гьедин гьабила (тела)!"
},
{
"de": "es komme, was wolle!",
"av": "бокьараб бахъа абе!"
},
{
"de": "es komme, was da wolle",
"av": "ккараб (бахъараб) букӏина"
},
{
"de": "was sein muss, muss sein",
"av": "лъугьине бугеб жо лъугьинчӏого букӏунаро, бихьизе бугеб жо бихьичӏого хутӏуларо"
},
{
"de": "kostet es was es wolle!; Versuch macht klug!",
"av": "цо хӏал бихьизин! я бергьина, я къела!"
}
],
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "Sein; Dasein",
"stress": 5,
"forms": [
"бытие"
],
"labels": [
"Neutrum"
],
"senses": [
{
"text": "буголъи; чӏаголъи; хӏакъикъат; рукӏа-рахъин",
"comment": "нилъер лъай-гӏакълуялда бачӏеб, объективияб хӏакъикъат: материя, тӏабигӏат, гьединго материалиял шартӏал, общественияб рукӏа-рахъин",
"labels": [
"Philosophie"
],
"examples": [
{
"de": "Sein bestimmt das Bewusstsein",
"av": "лъай-гӏакълу бараб буго рукӏа-рахъиналда"
}
]
}
]
}
sein; sich befinden; vorkommen
сообщить о неточности{
"word": "sein; sich befinden; vorkommen",
"stress": 4,
"stem": "БЫВА",
"forms": [
"бывать"
],
"labels": [
"unvollendeter Aspekt"
],
"senses": [
{
"text": "букӏине; лъугьине; лъугьа-бахъине",
"precomment": "geschehen, passieren",
"examples": [
{
"de": "in den Bergen gibt es oft Erdrutsche",
"av": "магӏарухъ гӏемер ччукӏелал рукӏуна"
}
]
},
{
"text": "щвезе, ваккизе, вукӏине",
"precomment": "sich befinden, sein",
"examples": [
{
"de": "abends ist er im Club",
"av": "къаси-къаси дов клубалда вукӏуна"
}
]
},
{
"text": "щибго букӏинчӏеб, ккечӏеб гӏадин",
"precomment": "als ob nichts geschehen wäre"
}
]
}
{
"word": "Seiner",
"stress": 2,
"forms": [
"сейнер"
],
"labels": [
"Maskulinum"
],
"senses": [
{
"text": "сейнер",
"comment": "ччугӏа кколеб гама"
}
]
}
{
"word": "seismisch",
"stress": 6,
"stem": "СЕЙСМИЧЕСК",
"forms": [
"сейсмический",
"сейсмическая",
"сейсмическое"
],
"senses": [
{
"text": "сейсмикияб; ракь багъария-лъулаб",
"examples": [
{
"de": "seismische Geräte",
"av": "ракь багъаризе букӏин бицунел приборал"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seismizität",
"stress": 6,
"forms": [
"сейсмичность"
],
"labels": [
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "ракь багъаризе бегьи"
}
]
}
{
"word": "Seismograf",
"stress": 6,
"forms": [
"сейсмограф"
],
"labels": [
"Maskulinum"
],
"senses": [
{
"text": "сейсмограф",
"comment": "ракь багъари автоматикияб куцалда хъвалеб алат"
}
]
}
{
"word": "Seismologie",
"stress": 8,
"forms": [
"сейсмология"
],
"labels": [
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "сейсмология",
"comment": "ракь багъари лъазабулеб гӏелму"
}
]
}
{
"word": "seit alters her",
"stress": 1,
"forms": [
"исстари"
],
"labels": [
"Adverb"
],
"senses": [
{
"text": "некӏогоялдаса, умумалъанго, цебе заманалдасаго",
"examples": [
{
"de": "so geht es seit alters her",
"av": "умумалъанго гьедин билълъанхъун буго"
}
]
}
]
}
seit alters her; seit langem
сообщить о неточности{
"word": "seit alters her; seit langem",
"stress": 1,
"forms": [
"издавна"
],
"labels": [
"Adverb"
],
"senses": [
{
"text": "цебегоялдаса, некӏогоялдаса нахъе",
"examples": [
{
"de": "etwas schon lange wissen",
"av": "цебегоялдаса щибниги лъазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "seit jeher",
"stress": 6,
"forms": [
"искони"
],
"labels": [
"Adverb"
],
"senses": [
{
"text": "цебегоялдаса (некӏогоялдаса) нахъе",
"precomment": "seit alters her; seit langem",
"labels": [
"veraltetes Wort"
],
"examples": [
{
"de": "diese Ordnung bestand seit jeher",
"av": "гьеб низам цебегоялдаса нахъе букӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "seit jeher",
"stress": 6,
"forms": [
"испокон"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"de": "seit jeher",
"av": "дунял бижаралдаса нахъе, некӏо заманалдаса нахъе, даимго, кидаго"
}
]
}
]
}
{
"word": "seit jeher",
"stress": 5,
"forms": [
"спокон"
],
"labels": [
"umgangssprachliches Wort"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"de": "seit jeher",
"av": "вижараб къоялдаса нахъе, некӏогоялдаса нахъе, цӏакъ цебегоялдаса нахъе; умумулъанго"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seite",
"stress": 6,
"stem": "СТРАНИЦ",
"forms": [
"страница"
],
"labels": [
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "тӏанчил гьумер, цояб рахъ, тӏамач",
"comment": "тӏехьалда, тетрадалда"
},
{
"text": "цо хасаб заман, цо ккураб заман, лахӏзат",
"precomment": "sundulnigi cebel'ejalda",
"examples": [
{
"de": "Blatt seines Lebens",
"av": "гьесул гӏумруялъул цо хасаб бутӏа",
"comment": "заман"
},
{
"de": "ein neues Kapitel schreiben in",
"av": "щибниги цӏияб жо гьабизе",
"comment": "сундулъниги"
}
]
}
]
}
{
"word": "Seite; Gegend",
"stress": 7,
"forms": [
"сторона"
],
"labels": [
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "рахъ",
"labels": [
"in verschiedenen Bedeutungen"
],
"examples": [
{
"de": "in Richtung Wald",
"av": "рохь бугеб рахъалдехун",
"comment": "рохьил"
},
{
"de": "von allen Seiten",
"av": "кинабго рахъалдасан"
},
{
"de": "zu beiden Seiten der Straße",
"av": "нухлул кӏиябго рахъалда"
},
{
"de": "positive Seite von etwas",
"av": "сундулниги лъикӏаб рахъ"
},
{
"de": "Vorderseite des Stoffes",
"av": "хамил гьумераб рахъ"
}
]
},
{
"text": "улка, вилаят, бакӏ",
"precomment": "Land, Gegend",
"examples": [
{
"de": "Heimatgegend",
"av": "нилъерго бакӏ",
"comment": "рахъ"
},
{
"de": "beiseitelassen",
"av": "къватӏиб тезе"
},
{
"de": "Spaß beiseite",
"av": "махсараби жалго те"
},
{
"de": "das geht mich nichts an",
"av": "дир иш гьечӏо"
},
{
"de": "sich auf jemandes Seite stellen",
"av": "лъилниги рахъ кквезе"
},
{
"de": "meinerseits",
"av": "дир рахъалдасан"
},
{
"de": "andererseits",
"av": "цойгияб рахъалъ"
},
{
"de": "Verwandte mütterlicherseits",
"av": "эбелалъул рахъалдасан (эбелдахъан) гӏагарал чагӏи"
}
]
}
]
}
Seitenstreifen, Wegesrand
сообщить о неточности{
"word": "Seitenstreifen, Wegesrand",
"stress": 3,
"stem": "ОБОЧИН",
"forms": [
"обочина"
],
"labels": [
"Femininum"
],
"senses": [
{
"text": "нухлул рагӏал; хьибил",
"examples": [
{
"de": "am Straßenrand fahren",
"av": "нухлул рагӏалдасан бачине",
"comment": "машина"
}
]
}
]
}
{
"word": "seitlich; Neben-",
"stress": 6,
"forms": [
"боковой",
"боковая",
"боковое"
],
"senses": [
{
"text": "хьибилалда (дасан) бугеб, хьибилаб рахъалда бугеб",
"examples": [
{
"de": "Seitenfenster",
"av": "хьибилаб рахъалда бугеб горду"
},
{
"de": "sich aufs Ohr hauen",
"av": "кьижизе, вегизе вахъине"
}
]
}
]
}
{
"word": "seitlich; schräg",
"stress": 2,
"forms": [
"боком"
],
"labels": [
"Adverb"
],
"senses": [
{
"text": "хьибилса, хьибил буссинабун",
"examples": [
{
"de": "seitlich zu jemandem stehen",
"av": "лъидехун бугониги хьибилса (хьибил буссинабун) чӏезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "seitwärts",
"stress": 5,
"forms": [
"бочком"
],
"labels": [
"Adverb"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"de": "sich seitlich durchschlagen",
"av": "хьибиласа ине, гъажалзул бетӏер цебехун гьабун, ине"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "боком",
"kind": "see"
}
]
}