{
"word": "бетӏари",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"бетӏари"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fréquentatif",
"verbe"
],
"masdarfrom": "бетӏаризе"
}
],
"pos": "verbe",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бетӏаризаби",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"бетӏаризаби"
],
"labels": [
"masdar",
"fréquentatif",
"causatif",
"verbe"
],
"see_also": [
{
"target": "бетӏаризабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "verbe",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бетӏаризабизе",
"stress": 5,
"stem": "бетӏаризаб",
"forms": [
"бетӏаризабизе",
"бетӏаризабула",
"бетӏаризабила",
"бетӏаризабуна",
"бетӏаризабе"
],
"senses": [
{
"forceto": "бетӏаризе",
"labels": [
"causatif",
"fréquentatif"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бетӏаризе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "verbe",
"form": "causatif"
}
{
"word": "бетӏаризе",
"stress": 5,
"stem": "бетӏар",
"forms": [
"бетӏаризе",
"бетӏарула",
"бетӏарила",
"бетӏарана",
"бетӏаре"
],
"senses": [
{
"text": "récolter des fruits sur un arbre",
"labels": [
"fréquentatif"
],
"comment": "en arrachant un par un",
"examples": [
{
"av": "колхозчагӏи жакъа ахикье ретӏаризе рахъун руго",
"fr": "les kolkhoziens sont sortis aujourd'hui dans le verger pour cueillir des fruits"
}
]
},
{
"text": "tout déchirer sur soi",
"labels": [
"au sens figuré"
],
"comment": "exprimant le deuil pour le défunt",
"examples": [
{
"av": "хварасул яц етӏарулей йиго",
"fr": "la sœur du défunt déchire ses vêtements de douleur",
"comment": "exprimant la douleur"
}
]
}
],
"pos": "verbe",
"form": "fréquentatif"
}
{
"word": "бетӏер",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏер",
"бетӏералъ",
"ботӏроца",
"бетӏералъул",
"ботӏрол",
"бутӏрул"
],
"senses": [
{
"text": "tête",
"examples": [
{
"av": "белъараб бетӏер",
"fr": "tête bouillie"
},
{
"av": "гьодораб бетӏер",
"fr": "tête de linotte"
},
{
"av": "кӏургӏараб бетӏер",
"fr": "tête frisée"
},
{
"av": "хӏулараб бетӏер",
"fr": "crâne chauve"
},
{
"av": "бетӏер баккизабизе",
"fr": "sortir, passer la tête"
},
{
"av": "бетӏер бакъвазабизе",
"fr": "ennuyer par ses conversations",
"comment": "litt. sécher la tête"
},
{
"av": "бетӏер багьарав",
"fr": "avec un trou dans la tête; idiot; mentalement instable"
},
{
"av": "бетӏер бахине тезе",
"fr": "laisser pousser ses cheveux",
"comment": "sur la tête"
},
{
"av": "бетӏер батӏиясул гӏакълу батӏияб, щекъер батӏиясул гьаракь батӏияб",
"fr": "chaque tête est intelligente à sa façon, de chaque gosier sort son propre son",
"labels": [
"proverbe"
]
},
{
"av": "бетӏер бегьизе бакӏ гьечӏо",
"fr": "n'avoir pas où reposer sa tête"
},
{
"av": "бетӏер белъине",
"fr": "teindre la tête; cuire la tête",
"comment": "de l'animal égorgé"
},
{
"av": "бетӏер бетӏералъухъ хисизе",
"fr": "échanger l'un contre l'autre sans supplément; troquer"
},
{
"av": "бетӏер бикьакълъи",
"fr": "trouble de l'esprit"
},
{
"av": "бетӏер бикьизе",
"fr": "faire une raie",
"comment": "sur la tête"
},
{
"av": "бетӏер бихъун унеб буго",
"fr": "la tête me fend",
"comment": "de douleur"
},
{
"av": "бетӏер бичӏ-бичӏун унеб буго",
"fr": "la tête éclate"
},
{
"av": "бетӏер борхун кквезе",
"fr": "marcher la tête haute"
},
{
"av": "бетӏер борхизе течӏо дос",
"fr": "il ne donnait même pas le temps de lever la tête"
},
{
"av": "бетӏер борхичӏого хӏалтӏизе",
"fr": "travailler sans lever la tête"
},
{
"av": "бетӏер бугев чи",
"fr": "esprit clair; homme intelligent; personne avisée"
},
{
"av": "дур бетӏер киб букӏараб?",
"fr": "où avais-tu la tête ?"
},
{
"av": "бетӏер бухизе",
"fr": "frapper à la tête"
},
{
"av": "бетӏер буханагӏан кваналеюб жо",
"fr": "on le frappe sans cesse à la tête, et il mange et mange",
"labels": [
"devinette"
],
"comment": "'g'obo' meule de moulin"
},
{
"av": "бетӏер гьабун цӏезабизе",
"fr": "remplir à ras bord; combler jusqu'aux bords",
"comment": "mesure dans le commerce de troc"
},
{
"av": "бетӏер гьанкӏезабизе",
"fr": "hocher la tête",
"comment": "en signe d'accord"
},
{
"av": "бетӏер гьечӏев чи",
"fr": "stupide, peu perspicace",
"comment": "litt. homme sans cervelle (sans tête)"
},
{
"av": "бетӏер гӏадал гьабизе",
"fr": "parler sans s'arrêter; tourner la tête, rendre fou",
"comment": "à quelqu'un; quelqu'un"
},
{
"av": "бетӏер гӏанасеб",
"fr": "(de la taille) d'une tête"
},
{
"av": "бетӏе-бетӏер гӏанасеб",
"fr": "(de la taille) d'une tête"
},
{
"av": "бетӏер гӏодоб лъурабго, кьижун ккана",
"fr": "dès qu'il a posé la tête sur l'oreiller, il s'endormit aussitôt"
},
{
"av": "бетӏер дализе биччазе",
"fr": "pendre la tête; baisser la tête; perdre courage, avoir le moral à zéro",
"comment": "litt. baisser la tête"
},
{
"av": "бетӏер кквезе",
"fr": "se prendre la tête dans les mains"
},
{
"av": "къан бетӏерги ккун чӏезе",
"fr": "se prendre la tête dans les mains"
},
{
"av": "бетӏер кквезе",
"fr": "identifier, reconnaître"
},
{
"av": "жиндирго бикъараб чол бетӏер ккуна дос",
"fr": "il a reconnu son cheval volé"
},
{
"av": "бетӏер къотӏизе",
"fr": "décapiter, trancher la tête"
},
{
"av": "бетӏер къотӏаги дур",
"fr": "qu'on te coupe la tête",
"labels": [
"terme injurieux",
"expression"
]
},
{
"av": "бетӏер къулизе",
"fr": "incliner la tête devant quelqu'un; saluer quelqu'un; se soumettre volontairement",
"comment": "à quelqu'un"
},
{
"av": "гӏурус пачаясе бетӏер къулизе",
"fr": "se soumettre au tsar russe",
"comment": "c.-à-d. être sujet de l'Empire russe"
},
{
"av": "бетӏер кӏибикӏизе",
"fr": "secouer la tête"
},
{
"av": "бетӏер кӏичӏизабизе",
"fr": "se donner des airs",
"comment": "litt. la tête"
},
{
"av": "бетӏер къунцӏизе",
"fr": "se faire couper les cheveux, couper les cheveux",
"comment": "sur la tête"
},
{
"av": "бетӏер кӏкӏвазе",
"fr": "raser la tête"
},
{
"av": "бетӏер мокърукь тункизе",
"fr": "prendre de l'esprit, devenir intelligent ; grandir, devenir adulte",
"comment": "litt. se cogner la tête au plafond"
},
{
"av": "бетӏер наккдал цӏун буго",
"fr": "confusion dans la tête",
"comment": "litt. balle (de grain)"
},
{
"av": "бетӏер наккдал цӏурав",
"fr": "obstiné, entêté",
"comment": "litt. avec de la bouillie (avec de la balle) dans la tête"
},
{
"av": "бетӏер сверизабизе",
"fr": "tourner la tête; faire tourner la tête; donner le vertige"
},
{
"av": "бетӏер сверизе",
"fr": "perdre la raison ; tourner — en parlant de la tête ; devenir fou"
},
{
"av": "досул бетӏер сверун буго",
"fr": "il a perdu la tête; il a une case moins une; il n'a pas tous ses inuksuits"
},
{
"av": "бетӏер тӏаде босизе",
"fr": "lever la tête"
},
{
"av": "бетӏер тиризе",
"fr": "perdre la tête; devenir fou"
},
{
"av": "бетӏер тирарав (сверарав)",
"fr": "malade mental"
},
{
"av": "бетӏер тӏоргъокь букӏунин, габур цӏвакизабе",
"fr": "la tête est sous le bonnet, mais rase le cou jusqu'à ce qu'il brille",
"labels": [
"dicton"
],
"comment": "c.-à-d. la formalité aurait été observée"
},
{
"av": "бетӏер тӏун рехизе",
"fr": "arracher la tête"
},
{
"av": "бетӏер унтизабизе",
"fr": "donner mal à la tête; embêter, ennuyer, tracasser"
},
{
"av": "бетӏер унтун буго",
"fr": "j'ai mal à la tête"
},
{
"av": "бетӏер ххазе",
"fr": "se coiffer"
},
{
"av": "бетӏер хъахӏлъизе",
"fr": "blanchir"
},
{
"av": "бетӏер хъван",
"fr": "sans remplir complètement, en remplissant sans comble",
"comment": "dans le commerce de troc"
},
{
"av": "бетӏер хьвагӏезабизе",
"fr": "secouer la tête",
"comment": "en signe de désaccord, de désapprobation, de rejet"
},
{
"av": "бетӏер хӏалтӏизабизе",
"fr": "faire chauffer ses méninges"
},
{
"av": "бетӏер хӏалтӏулеб буго",
"fr": "le ciboulot marche; la tête marche",
"comment": "litt. la tête fonctionne"
},
{
"av": "бетӏер хӏалтӏичӏони — хӏатӏал свакала, хӏалтӏудаса къани — вакъун хутӏула",
"fr": "tête qui ne pense pas fait fatiguer les jambes, qui craint le travail reste affamé",
"labels": [
"proverbe"
]
},
{
"av": "бетӏер хӏулизе",
"fr": "devenir chauve"
},
{
"av": "бетӏер хӏуларав",
"fr": "chauve, avec une calvitie sur la tête"
},
{
"av": "бетӏер цӏунизе",
"fr": "prendre soin de soi",
"comment": "litt. la tête"
},
{
"av": "бетӏер ччукӏизе",
"fr": "scalper",
"comment": "de l'animal égorgé"
},
{
"av": "бетӏер чӏвазе",
"fr": "adorer quelqu'un; saluer respectueusement; passer un savon; rouer de coups",
"comment": "à quelqu'un"
},
{
"av": "бетӏер щущазе",
"fr": "perdre la tête, perdre son sang-froid, se perdre"
},
{
"av": "бетӏер чӏинтӏизе",
"fr": "fracasser la tête"
},
{
"av": "ботӏрол гьан",
"fr": "viande de tête",
"comment": "de l'animal égorgé"
},
{
"av": "ботӏрол кар (рас)",
"fr": "cheveux sur la tête"
},
{
"av": "ботӏрол щурун",
"fr": "moitié supérieure du crâne"
},
{
"av": "бетӏералда квер бахъизе",
"fr": "passer la main sur la tête"
},
{
"av": "бетӏералда лъун хъулухъ гьабила",
"fr": "je rendrai un tel service que je me le mettrai sur la tête"
},
{
"av": "бетӏералда рас бахъун чӏана",
"fr": "les cheveux se dressèrent sur la tête"
},
{
"av": "бетӏералда тӏагъур гурого, хӏатӏида хьит гурого",
"fr": "ni bonnet sur la tête, ni chaussures aux pieds",
"labels": [
"dicton"
],
"comment": "c.-à-d. mal habillé"
},
{
"av": "бетӏералда тӏад лъезе",
"fr": "poser sur la tête",
"labels": [
"au sens propre et figuré"
]
},
{
"av": "бетӏералдаса бахъараб хӏатӏазде щвезегӏан",
"fr": "de la tête aux pieds"
},
{
"av": "бетӏералде балагь бачӏана досул",
"fr": "le malheur l'a frappé"
},
{
"av": "бетӏералде босизе",
"fr": "prendre sur soi (sur sa tête); s'engager"
},
{
"av": "бетӏералде вахинавизе",
"fr": "laisser monter sur la tête; gâter",
"comment": "qn"
},
{
"av": "бетӏералде ккезе",
"fr": "échoir en partage",
"comment": "litt. sur la tête"
},
{
"av": "ботӏрода бугеб рас рикӏкӏун балагь бачӏаги дуде",
"fr": "puisses-tu être frappé d'autant de malheurs qu'il y a de cheveux sur ta tête",
"labels": [
"terme injurieux",
"expression"
]
},
{
"av": "ботӏрода кӏаз чӏвазе",
"fr": "mettre un foulard sur la tête"
},
{
"av": "ботӏрода тӏагъур лъезе",
"fr": "mettre un bonnet sur la tête"
},
{
"av": "ботӏрода тӏилал щвана (рекана)",
"fr": "sur sa tête les bâtons se brisaient",
"labels": [
"dicton"
]
},
{
"av": "ботӏродаса кӏаз бахъизе",
"fr": "ôter son foulard de la tête"
},
{
"av": "ботӏродаса кӏаз бахъизе",
"fr": "déshonorer",
"labels": [
"au sens figuré"
],
"comment": "une fille, une femme, car autrefois on considérait comme une honte si un homme retirait le foulard d'une femme ; il devait soit l'épouser, soit se préparer à la vengeance de ses proches"
},
{
"av": "ботӏроде бачӏараб горбоца баччула",
"fr": "ce qui pèse sur la tête, le cou le supporte",
"labels": [
"proverbe"
]
},
{
"av": "ботӏроде кӏанцӏезе",
"fr": "monter sur la tête",
"comment": "litt. sauter"
},
{
"av": "ботӏролъ жо базе",
"fr": "donner un coup sur la tête"
},
{
"av": "ботӏролъ квартӏа бараб гӏадин",
"fr": "comme un coup de massue",
"comment": "litt. comme un coup de marteau sur la tête"
},
{
"av": "ботӏролъ тӏил кьабураб гӏадин",
"fr": "comme un coup de massue",
"comment": "litt. comme un coup de bâton sur la tête"
},
{
"av": "ботӏролъе биччазе",
"fr": "se mettre dans la tête"
},
{
"av": "радал батулеб бакӏалда лъе бетӏер",
"fr": "pose ta tête là où tu la trouveras le matin",
"comment": "c.-à-d. va te coucher"
}
]
},
{
"text": "tête",
"comment": "lors du comptage du bétail",
"examples": [
{
"av": "цӏцӏаназул щунусго бетӏер",
"fr": "cinq cents têtes de chèvres"
}
]
},
{
"text": "petite tête",
"examples": [
{
"av": "ражипорол лъабго бетӏер",
"fr": "trois têtes d'ail"
}
]
},
{
"text": "chef; tête; dirigeant",
"examples": [
{
"av": "администрациялъул бетӏер",
"fr": "chef de l'administration"
},
{
"av": "къокъадул бетӏер",
"fr": "tête du détachement"
},
{
"av": "рагъул бетӏер",
"fr": "Chef militaire"
},
{
"av": "росдал бетӏер",
"fr": "chef d'aoul, ancien de l'aoul"
},
{
"av": "хъизамалъул бетӏер",
"fr": "chef de famille; chef de ménage"
},
{
"av": "бетӏералда вукӏине",
"fr": "être à la tête, en avant"
},
{
"av": "бетӏерлъун ккезе",
"fr": "prendre la tête, devenir dirigeant"
},
{
"av": "бетӏерлъун ккаравго, бетӏер борхуге",
"fr": "ne prends pas la grosse tête sous prétexte que tu es devenu chef"
},
{
"av": "бетӏерлъун тезе",
"fr": "nommer chef",
"comment": "de quelque chose"
}
]
},
{
"text": "chef, meneur; chef de bande, ataman",
"examples": [
{
"av": "бодул бетӏер",
"fr": "chef du détachement"
}
]
},
{
"text": "source, cours supérieur",
"comment": "rivières",
"examples": [
{
"av": "гӏурул бетӏер",
"fr": "source d'une rivière"
},
{
"av": "иццул бетӏер",
"fr": "source de la source"
}
]
},
{
"text": "sommet, cime",
"comment": "p. ex. meules de foin",
"examples": [
{
"av": "гӏорол бетӏер гьабизе",
"fr": "couronner la meule de foin"
}
]
},
{
"text": "ordonnateur; régisseur",
"examples": [
{
"av": "васияталъул бетӏер",
"fr": "exécuteur testamentaire"
}
]
},
{
"text": "chapitre, section",
"examples": [
{
"av": "тӏехьалъул лъабабилеб бетӏер",
"fr": "le troisième chapitre du livre"
}
]
},
{
"text": "titre; en-tête",
"examples": [
{
"av": "макъалаялъул бетӏер",
"fr": "titre d'article"
},
{
"av": "тӏехьалъул бутӏрул",
"fr": "sommaire d'un livre, table des matières"
}
]
},
{
"text": "locomotive à vapeur",
"labels": [
"archaïque",
"familier"
],
"examples": [
{
"av": "поездалъул бетӏер",
"fr": "locomotive à vapeur"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏераб",
"stress": 5,
"stem": "бетӏера",
"forms": [
"бетӏераб"
],
"gender_forms": [
"бетӏераб",
"бетӏерав",
"бетӏерай"
],
"senses": [
{
"text": "principal; de tête",
"examples": [
{
"av": "бетӏераб макъала",
"fr": "éditorial"
},
{
"av": "бетӏерав инженер",
"fr": "ingénieur en chef"
},
{
"av": "бетӏерал членал",
"fr": "membres principaux",
"labels": [
"grammaire"
]
},
{
"av": "предложениялъул бетӏерал гурел членал",
"fr": "membres secondaires de la phrase"
}
]
}
],
"pos": "adjectif",
"form": "—"
}
{
"word": "бетӏералдаго",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏералдаго"
],
"senses": [
{
"text": "au début; d'abord",
"labels": [
"adverbe"
]
}
],
"pos": "adverbe",
"form": "—"
}
{
"word": "бетӏералдасан",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏералдасан"
],
"senses": [
{
"labels": [
"pronom"
],
"locativefrom": "бетӏер",
"comment": "cas"
},
{
"text": "de nouveau, depuis le début",
"labels": [
"adverbe"
],
"examples": [
{
"av": "бетӏералдасан байбихье",
"fr": "commence depuis le début"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бетӏер",
"kind": "from"
}
],
"pos": "adverbe",
"form": "—"
}
{
"word": "бетӏербахъи",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏербахъи",
"бетӏербахъиялъ",
"бетӏербахъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"verbe"
],
"masdarfrom": "бетӏербахъизе"
},
{
"text": "existence, vie",
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб бетӏербахъи",
"fr": "bonne vie"
},
{
"av": "язихъаб бетӏербахъи",
"fr": "vie misérable"
},
{
"av": "бетӏербахъи гьабизе",
"fr": "habiter, résider",
"comment": "de quelque chose"
},
{
"av": "Сундасан доз бетӏербахъи гьабулеб?",
"fr": "de quoi vivent-ils?"
},
{
"av": "Боцӏи хьихьун гьабула доз бетӏербахъи",
"fr": "ils vivent de l'élevage"
},
{
"av": "бетӏербахъиялъе ругел ресал",
"fr": "moyens d'existence"
},
{
"av": "бетӏербахъиялъе хӏажатал шартӏал",
"fr": "conditions nécessaires à la vie"
}
]
}
],
"pos": "verbe",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бетӏербахъизе",
"stress": 5,
"stem": "бетӏербахъ",
"forms": [
"бетӏербахъизе",
"бетӏербахъула",
"бетӏербахъила",
"бетӏербахъана",
"бетӏербахъе"
],
"senses": [
{
"text": "vivre",
"examples": [
{
"av": "аваданго бетӏербахъизе",
"fr": "vivre joyeusement"
},
{
"av": "магӏарухъ бетӏербахъизе захӏмалъулеб буго",
"fr": "il devient plus difficile de vivre dans les montagnes"
},
{
"av": "шагьаралда бетӏербахъула дир вацасул хъизамалъ",
"fr": "la famille de mon frère vit en ville"
}
]
}
],
"pos": "verbe",
"form": "infinitif"
}
{
"word": "бетӏербекад",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏербекад",
"бетӏербекадица",
"бетӏербекадил",
"бетӏербекадал"
],
"senses": [
{
"text": "celui (celle) à qui l'on souhaite qu'on lui brise la tête; qu'on te brise la tête",
"labels": [
"terme injurieux"
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏербухь",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏербухь",
"бетӏербухьалъ",
"бетӏербухьалъул",
"бетӏербухьал"
],
"senses": [
{
"text": "bandeau de tête",
"comment": "femmes"
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏергьан",
"stress": 5,
"stem": "бетӏергьа",
"forms": [
"бетӏергьан",
"бетӏергьанас",
"бетӏергьаналъ",
"бетӏергьанасул",
"бетӏергьаналъул",
"бетӏергьаби",
"Бетӏергьан"
],
"senses": [
{
"text": "propriétaire; propriétaire; possesseur; maître et maîtresse; maître et maîtresse",
"examples": [
{
"av": "колол бетӏергьан",
"fr": "propriétaire du khutor"
},
{
"av": "рукъалъул бетӏергьан",
"fr": "maître et maîtresse de maison; propriétaire de maison"
},
{
"av": "рукъалъул бетӏергьаналъ нижее лъикӏаб гьоболлъи гьабуна",
"fr": "la maîtresse de maison nous a bien reçus"
},
{
"av": "чол бетӏергьан",
"fr": "propriétaire du cheval"
},
{
"av": "бетӏергьалъун вахъине (лъугьине)",
"fr": "devenir propriétaire; devenir maître",
"comment": "par quelqu'un, quelque chose"
},
{
"av": "гӏагарлъиялъул бетӏергьаби",
"fr": "parents, proches",
"labels": [
"littéraire"
],
"comment": "calqué sur l'arabe"
},
{
"av": "гӏакълуялъул бетӏергьаби",
"fr": "possesseurs de la raison, doués de raison",
"labels": [
"littéraire"
],
"comment": "calqué sur l'arabe"
},
{
"av": "жужахӏалъул бетӏергьаби",
"fr": "possesseurs de l'enfer",
"labels": [
"littéraire"
],
"comment": "calqué sur l'arabe"
},
{
"av": "бетӏергьан гьечӏеб",
"fr": "sans maître, abandonné, n'appartenant à personne"
},
{
"av": "бетӏергьан гьечӏеб боцӏи бацӏица чӏвала",
"fr": "le loup tuera le bétail sans maître",
"labels": [
"proverbe"
]
},
{
"av": "бетӏергьаасул ракӏ — хӏалтӏуда, хӏалтухъанасул ракӏ — кванида",
"fr": "le maître pense au travail, et le valet au repas",
"labels": [
"proverbe"
]
},
{
"av": "бетӏергьанасул чехь унтичӏони, чияр мугъ унтуларо",
"fr": "si l'employeur n'a pas mal aux entrailles, les travailleurs n'auront pas mal au dos",
"labels": [
"proverbe"
],
"comment": "litt. ventre"
},
{
"av": "бетӏергьаасе мукӏураб бахӏри гӏадин",
"fr": "tel un chien complaisant"
}
]
},
{
"text": "maître, seigneur, dieu",
"examples": [
{
"av": "Бетӏергьан Аллагь",
"fr": "Seigneur Dieu"
},
{
"av": "Бетӏергьан гурхӏаги нилъеда",
"fr": "que le Seigneur nous ait en sa pitié"
}
]
},
{
"text": "mari",
"labels": [
"dialectalisme"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бетӏергьанчи",
"kind": "see"
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏергьанаб",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏергьанаб"
],
"gender_forms": [
"бетӏергьанаб",
"бетӏергьанав",
"бетӏергьанай"
],
"senses": [
{
"text": "propre; appartenant",
"comment": "à quelqu'un ou à une organisation",
"examples": [
{
"av": "дунго бетӏергьанаб",
"fr": "personnel"
},
{
"av": "живго бетӏергьанаб рукъ",
"fr": "maison personnelle"
},
{
"av": "пачалихъ бетӏергьанаб",
"fr": "appartenant à l'État, étatique"
},
{
"av": "бетӏергьанаблъун лъугьине",
"fr": "appartenir à qn, à qch"
}
]
}
],
"pos": "adjectif",
"form": "—"
}
{
"word": "бетӏергьанасул",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏергьанасул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бетӏергьан",
"comment": "génitif"
},
{
"text": "de maître, patronal; de propriétaire",
"examples": [
{
"av": "бетӏергьанасул бербалагьи",
"fr": "attitude de maître; attitude de propriétaire"
}
]
},
{
"text": "divin",
"examples": [
{
"av": "бетӏергьанасул хӏукму",
"fr": "volonté de Dieu"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бетӏергьан",
"kind": "from"
}
],
"pos": "nom",
"form": "génitif"
}
{
"word": "бетӏергьанлъи",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏергьанлъи",
"бетӏергьанлъиялъ",
"бетӏергьанлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "propriété",
"examples": [
{
"av": "бетӏергьанлъи гьабизе",
"fr": "gérer, se comporter en maître de maison"
},
{
"av": "дир боцӏуда тӏад бетӏергьанлъи гьабизе биччаларо дица",
"fr": "je ne permettrai pas de faire la loi sur mes biens"
},
{
"av": "бетӏергьанлъи гьечӏеб",
"fr": "mal géré, gaspilleur"
},
{
"av": "бетӏергьанлъиялде кьезе",
"fr": "donner en propriété à quelqu'un"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏергьанчи",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏергьанчи",
"бетӏергьанчияс",
"бетӏергьанчиясул"
],
"senses": [
{
"text": "propriétaire, maître",
"examples": [
{
"av": "гьаб гӏакдал бетӏергьанчи щив?",
"fr": "qui est le propriétaire de cette vache?"
},
{
"av": "бетӏергьанчиясул боцӏи берда цебе лъикӏ",
"fr": "c'est bien quand les biens du maître sont sous ses yeux",
"labels": [
"dicton"
]
}
]
},
{
"text": "mari",
"examples": [
{
"av": "дир бетӏергьанчи рокъов гьечӏо",
"fr": "mon mari n'est pas à la maison"
},
{
"av": "долъул бетӏергьанчи гьабихъе ана",
"fr": "son mari est allé au moulin"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏергьанчихвад",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏергьанчихвад",
"бетӏергьанчихвадица",
"бетӏергьанчихвадил"
],
"senses": [
{
"text": "celle à qui l'on souhaite la mort de son maître; que ton maître meure",
"comment": "concernant le bétail"
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏергьанчӏужу",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏергьанчӏужу",
"бетӏергьанчӏужуялъ",
"бетӏергьанчӏужуялъул"
],
"senses": [
{
"text": "maîtresse, propriétaire de qch"
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏергьечӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏергьечӏ",
"бетӏергьечӏица",
"бетӏергьечӏил"
],
"senses": [
{
"text": "personne sans cervelle; stupide",
"comment": "litt. sans tête"
}
],
"pos": "adjectif",
"form": "—"
}
{
"word": "бетӏерияб",
"forms": [
"бетӏерияб"
],
"gender_forms": [
"бетӏерияб",
"бетӏерияв",
"бетӏерияй"
],
"senses": [
{
"text": "principal; majeur",
"labels": [
"dialectalisme"
]
}
],
"pos": "adjectif",
"form": "—"
}
{
"word": "бетӏеркъай",
"stress": 5,
"stem": "бетӏеркъа",
"forms": [
"бетӏеркъай",
"бетӏеркъаялъ",
"бетӏеркъаялъул",
"бетӏеркъаял"
],
"senses": [
{
"text": "bandeau de tête",
"labels": [
"dialectalisme"
],
"comment": "chez un enfant, chez certaines montagnardes",
"examples": [
{
"av": "Нижеца гарулеб дуда гарани, Багӏараб бетӏеркъай чӏегӏер белъина",
"fr": "Si nous disons de quoi nous parlons entre nous, ton bandeau rouge prendra la couleur noire",
"labels": [
"folklore"
],
"comment": "au sujet du deuil"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏеркъотӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏеркъотӏ",
"бетӏеркъотӏил",
"бетӏеркъотӏица",
"бетӏеркъотӏал"
],
"senses": [
{
"text": "celui (celle) à qui l'on souhaite qu'on lui coupe la tête; que l'on te coupe la tête; qu'on te coupe la tête",
"labels": [
"terme injurieux"
],
"examples": [
{
"av": "Годекӏадул бутӏа гьечӏев бетӏеркъотӏ",
"fr": "Que ta tête soit coupée — il n'y a pas de place pour toi sur le godekan",
"labels": [
"folklore"
],
"comment": "à propos d'un sans-gêne"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏеркӏкӏвад",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏеркӏкӏвад",
"бетӏеркӏкӏвадица",
"бетӏеркӏкӏвадил"
],
"senses": [
{
"text": "celui à qui l'on souhaite qu'on lui rase la tête; puisse-t-on te raser la tête",
"labels": [
"ironique"
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏеркӏодо",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏеркӏодо",
"бетӏеркӏодоца",
"бетӏеркӏодол"
],
"senses": [
{
"text": "celui (celle) qui a une grosse tête",
"examples": [
{
"av": "бетӏеркӏодо — гӏакълугьечӏ",
"fr": "grosse tête et pas de cervelle",
"labels": [
"dicton"
]
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏерлъи",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏерлъи",
"бетӏерлъиялъ",
"бетӏерлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "suprématie; direction",
"examples": [
{
"av": "бетӏерлъи гьабизе",
"fr": "diriger, prendre la tête",
"comment": "quelqu'un, quelque chose"
},
{
"av": "дос халкъалъе бетӏерлъи гьабулеб буго",
"fr": "il est à la tête du peuple"
},
{
"av": "бетӏерлъи гьабизе",
"fr": "dominer"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏерлъиялда",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏерлъиялда"
],
"senses": [
{
"comment": "locatif de 'betӏерлъи'"
},
{
"text": "en tête, à la tête",
"examples": [
{
"av": "хӏакимасул бетӏерлъиялда",
"fr": "sous la direction du chef"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бетӏерлъи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "adverbe",
"form": "—"
}
{
"word": "бетӏерхъахӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏерхъахӏ",
"бетӏерхъахӏица",
"бетӏерхъахӏил",
"бетӏерхъахӏалъ",
"бетӏерхъахӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "homme aux cheveux blancs",
"forms": [
"бетӏерхъахӏица",
"бетӏерхъахӏил"
]
},
{
"text": "bouteille de vodka",
"labels": [
"au sens figuré",
"ironique"
],
"forms": [
"бетӏерхъахӏалъ",
"бетӏерхъахӏалъул"
],
"examples": [
{
"av": "бетӏерхъахӏ бахъея къватӏибе",
"fr": "sors (sortez) donc la vodka (tête blanche)",
"comment": "c.-à-d. une bouteille de vodka"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏерчи",
"stress": 5,
"stem": "бетӏерч",
"forms": [
"бетӏерчи",
"бетӏерчияс",
"бетӏерчиясул",
"бетӏерчагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "chef, meneur; dirigeant",
"labels": [
"familier"
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏерчӏахъад",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏерчӏахъад",
"бетӏерчӏахъадица",
"бетӏерчӏахъадил",
"бетӏерчӏахъадал"
],
"senses": [
{
"text": "monsieur ; votre (sa) noblesse, altesse",
"examples": [
{
"av": "дур бетӏерчӏахъад",
"fr": "votre bien-noblesse",
"comment": "lit. vive ta tête"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏерчӏахъаяв",
"stress": 5,
"stem": "бетӏерчӏахъая",
"forms": [
"бетӏерчӏахъаяв"
],
"senses": [
{
"text": "son excellence, son altesse",
"examples": [
{
"av": "бетӏерчӏахъаяв къирал",
"fr": "Sa Majesté le Roi",
"comment": "litt. vive la tête du roi"
},
{
"av": "бетӏерчӏахъаяй пача",
"fr": "Son Altesse la tsarine",
"comment": "litt. vive la tête de la reine"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏер-магъ",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏер-магъ",
"бетӏер-магъалъ",
"бетӏер-магъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "début et fin; essence; vérité",
"labels": [
"dialectalisme",
"nom collectif"
],
"examples": [
{
"av": "бетӏер-магъ балагьизе",
"fr": "chercher le début et la fin, découvrir la vérité"
},
{
"av": "бетӏер-магъ гьечӏеб жо",
"fr": "ce qui n'a ni début ni fin ; confusion"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏер-мегеж",
"stress": 5,
"forms": [
"бетӏер-мегеж",
"бетӏер-мегежалъ",
"бетӏер-мегежалъул"
],
"senses": [
{
"text": "tête et barbe",
"labels": [
"nom collectif"
],
"examples": [
{
"av": "бетӏер-мегеж къунцӏизе",
"fr": "couper les cheveux et la barbe"
},
{
"av": "бетӏер-мегеж кӏкӏвазе",
"fr": "raser la tête et la barbe"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "бетӏи",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бетӏи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"verbe"
],
"masdarfrom": "бетӏизе"
}
],
"pos": "verbe",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бетӏизаби",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бетӏизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"causatif",
"verbe"
],
"masdarforceto": "бетӏизабизе"
}
],
"pos": "verbe",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бетӏизабизе",
"stress": 2,
"stem": "бетӏизаб",
"forms": [
"бетӏизабизе",
"бетӏизабула",
"бетӏизабила",
"бетӏизабуна",
"бетӏизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"causatif"
],
"forceto": "бетӏизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бетӏизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "verbe",
"form": "causatif"
}
{
"word": "бетӏизе",
"stress": 2,
"stem": "бетӏ",
"forms": [
"бетӏизе",
"бетӏула",
"бетӏила",
"бетӏана",
"бетӏе"
],
"senses": [
{
"text": "tirer, arracher, épiler quelque chose",
"examples": [
{
"av": "квас бетӏизе",
"fr": "carder la laine",
"labels": [
"archaïque",
"expression"
],
"comment": "du mouton"
},
{
"av": "хӏули бетӏизе",
"fr": "épiler, plumer"
},
{
"av": "чӏахӏ бетӏизе",
"fr": "arracher les mauvaises herbes"
}
]
},
{
"text": "enlever, récolter; ramasser; ranger",
"comment": "fruits, certaines céréales",
"examples": [
{
"av": "ахбазан бетӏизе",
"fr": "cueillir des abricots",
"comment": "des arbres un par un"
},
{
"av": "багӏли бетӏизе",
"fr": "cueillir des cerises"
},
{
"av": "гьоло бетӏизе",
"fr": "récolter les fèves"
},
{
"av": "лъелъ бетӏизе",
"fr": "arracher, teiller le lin"
},
{
"av": "мичӏ бетӏизе",
"fr": "arracher des orties",
"comment": "pour manger"
},
{
"av": "тӏегь бетӏизе",
"fr": "cueillir des fleurs",
"comment": "des champs"
}
]
},
{
"text": "arracher quelque chose à quelqu'un; prendre quelque chose à quelqu'un; dépouiller",
"labels": [
"au sens figuré"
],
"examples": [
{
"av": "эбел-инсудаса гӏарац бетӏизе бокьула лъималазе",
"fr": "les enfants aiment subtirer de l'argent à leurs parents"
},
{
"av": "мискинав вацас бечедав вац ветӏулев вуго",
"fr": "le frère pauvre dépouille le frère riche"
}
]
},
{
"text": "se passer ses nerfs sur soi-même",
"labels": [
"au sens figuré"
],
"comment": "exprimant le deuil pour le défunt",
"examples": [
{
"av": "гьумер бетӏизе",
"fr": "griffer le visage"
},
{
"av": "бетӏун рас зодобе базе",
"fr": "s'arracher les cheveux et les jeter au ciel",
"comment": "exprimant l'indignation, etc."
}
]
}
],
"pos": "verbe",
"form": "infinitif"
}
{
"word": "бетӏ-бетӏи",
"stress": 7,
"stem": "бетӏ-б",
"forms": [
"бетӏ-бетӏи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fréquentatif",
"verbe"
],
"masdarfrom": "бетӏ-бетӏизе"
}
],
"pos": "verbe",
"form": "masdar"
}
{
"word": "бетӏ-бетӏизе",
"stress": 7,
"stem": "бетӏ-бетӏ",
"forms": [
"бетӏ-бетӏизе",
"бетӏ-бетӏула",
"бетӏ-бетӏила",
"бетӏ-бетӏана",
"бетӏ-бетӏе"
],
"senses": [
{
"text": "arracher; épiler",
"labels": [
"fréquentatif"
],
"examples": [
{
"av": "рас бетӏ-бетӏун базе",
"fr": "s'arracher les cheveux"
}
]
}
],
"pos": "verbe",
"form": "fréquentatif"
}