{
"word": "битӏ",
"homonym": 1,
"forms": [
"битӏ",
"битӏалъ",
"битӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "bit (jeu de dames populaire ancien)",
"labels": [
"archaïque"
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "битӏ",
"homonym": 2,
"forms": [
"битӏ",
"битӏалъ",
"битӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "succès, chance; réussite",
"examples": [
{
"av": "битӏ буголъи",
"fr": "chance, réussite"
},
{
"av": "битӏ бугев чи",
"fr": "personne chanceuse, veinard"
},
{
"av": "битӏ гьечӏолъи",
"fr": "échec, malchance"
},
{
"av": "битӏ гьечӏей гӏадан",
"fr": "femme malchanceuse"
},
{
"av": "битӏ букӏине",
"fr": "avoir de la chance; réussir"
},
{
"av": "битӏ ккезе",
"fr": "réussir, avoir de la chance"
},
{
"av": "долъие битӏ ккана",
"fr": "elle a eu de la chance, la chance lui a souri"
},
{
"av": "досие кидаго битӏ кколаро",
"fr": "il n'a jamais de chance"
},
{
"av": "битӏ ккечӏеб сапар",
"fr": "voyage raté"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "битӏараб",
"stress": 2,
"stem": "битӏара",
"forms": [
"битӏараб",
"битӏаралъ",
"битӏаралъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"participe"
],
"participlefrom": "битӏизе"
},
{
"text": "droit, rectiligne, plat; de plaine",
"examples": [
{
"av": "битӏараб къватӏ",
"fr": "rue droite"
},
{
"av": "битӏараб къед",
"fr": "mur plat; mur droit"
},
{
"av": "битӏараб мухъ",
"fr": "ligne droite"
},
{
"av": "битӏараб нух",
"fr": "chemin droit; route plane"
}
]
},
{
"text": "correct, sans erreur, fidèle; droit",
"examples": [
{
"av": "битӏараб буюрухъ",
"fr": "bonne disposition"
},
{
"av": "битӏараб дин",
"fr": "la vraie foi"
},
{
"av": "битӏараб жаваб",
"fr": "la bonne réponse"
},
{
"av": "битӏараб нухалда тӏовитӏизе",
"fr": "conduire dans la bonne voie"
},
{
"av": "битӏараб нухдасан ине",
"fr": "suivre la bonne voie"
},
{
"av": "битӏаралда битӏарабилан абизе ккола",
"fr": "c'est bien vrai"
}
]
},
{
"text": "direct, précis, vrai, véridique, ouvert, honnête; conforme à la réalité",
"labels": [
"au sens figuré"
],
"examples": [
{
"av": "битӏараб заман",
"fr": "heure exacte"
},
{
"av": "битӏараб ният",
"fr": "véritable intention"
},
{
"av": "битӏараб хабар",
"fr": "récit véridique"
},
{
"av": "витӏарав чи",
"fr": "homme honnête"
},
{
"av": "ритӏарал рагӏаби",
"fr": "mots véridiques"
}
]
},
{
"text": "authentique, vrai, réel; fiable",
"examples": [
{
"av": "битӏараб хӏужжа",
"fr": "fait authentique"
}
]
},
{
"text": "juste, objectif, correct",
"examples": [
{
"av": "битӏараб гӏадлу",
"fr": "bonne éducation"
},
{
"av": "битӏараб критика",
"fr": "critique juste"
},
{
"av": "битӏараб хӏукму",
"fr": "décision juste"
},
{
"av": "дов витӏарав чи вуго",
"fr": "c'est un homme juste"
}
]
},
{
"text": "direct; droit",
"labels": [
"mathématiques"
],
"examples": [
{
"av": "битӏараб букӏон",
"fr": "angle droit"
}
]
},
{
"text": "direct; droit",
"labels": [
"grammaire"
],
"examples": [
{
"av": "битӏараб дополнение",
"fr": "complément d'objet direct"
},
{
"av": "битӏараб калам",
"fr": "discours direct"
},
{
"av": "рагӏул битӏараб магӏна",
"fr": "sens propre d'un mot"
}
]
},
{
"text": "vérité",
"labels": [
"nom substantivé"
],
"forms": [
"битӏаралъ",
"битӏаралъул"
],
"examples": [
{
"av": "битӏараб бице",
"fr": "dis la vérité"
},
{
"av": "битӏараб бицине бокьани гьитӏинасда гьикъе",
"fr": "si tu veux entendre la vérité, demande à un enfant",
"labels": [
"proverbe"
],
"comment": "la vérité sort de la bouche des enfants"
},
{
"av": "битӏараб бицунин дун гӏадамазе вокьуларев",
"fr": "c'est pour cela que les gens ne m'aiment pas, parce que je dis la vérité"
},
{
"av": "битӏараб бицани",
"fr": "à vrai dire, pour dire la vérité",
"labels": [
"mot incident"
]
},
{
"av": "битӏаралдаги гьересиялдаги гьоркьоб цо кверчӏвай буго",
"fr": "entre la vérité et le mensonge il y a une paume",
"labels": [
"proverbe"
],
"comment": "c.-à-d. distance des yeux aux oreilles"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "битӏизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "verbe",
"form": "participe"
}
{
"word": "битӏахъе",
"stress": 2,
"forms": [
"битӏахъе"
],
"labels": [
"adverbe"
],
"see_also": [
{
"target": "битӏухъе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "adverbe",
"form": "—"
}
{
"word": "битӏа-биши",
"stress": 2,
"stem": "битӏа-б",
"forms": [
"битӏа-биши"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"verbe"
],
"masdarfrom": "битӏа-бишизе"
}
],
"pos": "verbe",
"form": "masdar"
}
{
"word": "битӏа-бишизаби",
"stress": 2,
"stem": "битӏа-б",
"forms": [
"битӏа-бишизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"causatif",
"verbe"
],
"masdarforceto": "битӏа-бишизабизе"
}
],
"pos": "verbe",
"form": "masdar"
}
{
"word": "битӏа-бишизабизе",
"stress": 2,
"stem": "битӏа-бишизаб",
"forms": [
"битӏа-бишизабизе",
"битӏа-бишизабула",
"битӏа-бишизабила",
"битӏа-бишизабуна",
"битӏа-бишизабе"
],
"senses": [
{
"text": "étendre, déplier; dérouler qc",
"labels": [
"causatif"
],
"examples": [
{
"av": "газета битӏа-бишизабизе",
"fr": "déplier le journal"
},
{
"av": "халича битӏа-бишизабизе",
"fr": "étendre un tapis"
}
]
},
{
"text": "ajuster, régler qc",
"examples": [
{
"av": "иш битӏа-бишизабизе",
"fr": "arranger une affaire; mettre sur pied"
}
]
},
{
"text": "égaliser, aplanir, niveler; redresser; lisser",
"comment": "par exemple avec la main",
"examples": [
{
"av": "гохӏккел битӏа-бишизабизе",
"fr": "égaliser un terrain accidenté"
},
{
"av": "нух битӏа-бишизабизе",
"fr": "égaliser la route"
},
{
"av": "туртил букӏкӏараб бакӏ битӏа-бишизабизе",
"fr": "lisser l'endroit froissé du tapis"
}
]
},
{
"text": "ajuster, arranger, remettre en ordre quelque chose",
"examples": [
{
"av": "гурде битӏа-бишизабизе",
"fr": "ajuster la chemise",
"comment": "sur soi"
},
{
"av": "рас битӏа-бишизабизе",
"fr": "remettre ses cheveux en place"
},
{
"av": "цӏороберал битӏа-бишизабизе",
"fr": "ajuster ses lunettes"
}
]
},
{
"text": "rééduquer, corriger",
"examples": [
{
"av": "витӏа-вишизавизе кӏоларев чи",
"fr": "homme incorrigible"
}
]
}
],
"pos": "verbe",
"form": "causatif"
}
{
"word": "битӏа-бишизе",
"stress": 2,
"stem": "битӏа-биш",
"forms": [
"битӏа-бишизе",
"битӏа-бишула",
"битӏа-бишила",
"битӏа-бишана",
"битӏа-биша",
"битӏа-бише"
],
"senses": [
{
"text": "s'égaliser, s'aplanir, se redresser"
},
{
"text": "guérir, s'améliorer; s'arranger, aller mieux",
"examples": [
{
"av": "иш битӏа-бишулеб буго",
"fr": "l'affaire s'arrange"
}
]
},
{
"text": "être en bonne santé; se rétablir, guérir",
"examples": [
{
"av": "витӏа-вишунгӏаги вугевищ?",
"fr": "es-tu en bonne santé ?"
},
{
"av": "гьанже дой йитӏа-йишун йиго",
"fr": "elle est déjà guérie"
}
]
},
{
"text": "être éduqué, se corriger ; se débarrasser des défauts"
},
{
"text": "s'arranger, se régler",
"examples": [
{
"av": "битӏа-бишун ккезе",
"fr": "s'ajuster; se régler"
},
{
"av": "кинабго битӏа-бишун ккана",
"fr": "tout s'est arrangé, tout s'est bien terminé"
}
]
},
{
"text": "se redresser, devenir droit"
},
{
"examples": [
{
"av": "витӏа-вишизавизе",
"fr": "préparer à la mort, à rendre l'âme",
"comment": "selon la coutume musulmane, face à la Kaaba"
}
]
}
],
"pos": "verbe",
"form": "infinitif"
}
{
"word": "битӏгьечӏолъи",
"stress": 2,
"forms": [
"битӏгьечӏолъи",
"битӏгьечӏолъиялъ",
"битӏгьечӏолъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "échec, déveine",
"examples": [
{
"av": "дармилъ битӏгьечӏолъи",
"fr": "malchance dans le commerce"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "битӏи",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"битӏи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"verbe"
],
"masdarfrom": "битӏизе",
"examples": [
{
"av": "гьумер битӏи",
"fr": "bonne expression du visage"
}
]
}
],
"pos": "verbe",
"form": "masdar"
}
{
"word": "битӏи",
"stress": 5,
"forms": [
"битӏи",
"битӏиялъ",
"битӏиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "plaine",
"examples": [
{
"av": "битӏи бугеб бакӏ",
"fr": "endroit plat"
}
]
},
{
"text": "rectitude",
"examples": [
{
"av": "нухлул битӏи",
"fr": "caractère direct de la route"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "битӏизаби",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"битӏизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"causatif",
"verbe"
],
"masdarforceto": "битӏизабизе"
}
],
"pos": "verbe",
"form": "masdar"
}
{
"word": "битӏизабизе",
"stress": 2,
"stem": "битӏизаб",
"forms": [
"битӏизабизе",
"битӏизабула",
"битӏизабила",
"битӏизабуна",
"битӏизабе"
],
"senses": [
{
"text": "forcer quelqu'un à envoyer quelque chose quelque part",
"labels": [
"causatif"
]
},
{
"text": "aplanir; lisser; égaliser; rouler",
"comment": "par exemple le chemin",
"examples": [
{
"av": "Дуниял битӏизабун бажариларо духъа, мугӏрулги кӏкӏалалги гӏемер руго гьелда тӏад",
"fr": "tu ne pourras pas aplanir l'univers, il y a beaucoup de montagnes et de gorges",
"comment": "à propos d'une personne qui essaie d'être juste en tout"
}
]
},
{
"text": "redresser, aplanir, aplatir; rendre droit",
"examples": [
{
"av": "гӏертӏил хунтӏараб бакӏ битӏизабизе",
"fr": "redresser l'endroit cabossé de la cruche"
},
{
"av": "маххукун битӏизабизе",
"fr": "redresser le fil de fer"
},
{
"av": "мугъ битӏизабизе",
"fr": "se redresser, redresser le dos"
}
]
},
{
"text": "corriger, rectifier qch",
"examples": [
{
"av": "гъалатӏал ритӏизаризе",
"fr": "corriger des erreurs"
},
{
"av": "гӏунгутӏаби ритӏизаризе",
"fr": "corriger les défauts"
}
]
},
{
"text": "diriger; orienter",
"comment": "par exemple une arme à feu",
"examples": [
{
"av": "туманкӏ битӏизабизе",
"fr": "pointer le fusil"
}
]
}
],
"pos": "verbe",
"form": "causatif"
}
{
"word": "битӏизе",
"stress": 2,
"stem": "битӏ",
"forms": [
"битӏизе",
"битӏула",
"битӏила",
"битӏана",
"битӏе"
],
"senses": [
{
"text": "envoyer, expédier, adresser, faire parvenir",
"examples": [
{
"av": "кагъат битӏизе",
"fr": "envoyer une lettre"
},
{
"av": "ругьел битӏизе",
"fr": "envoyer une nouvelle"
},
{
"av": "нижеца дов рокъове витӏана",
"fr": "nous l'avons renvoyé chez lui"
},
{
"av": "хъвадарухъанасде данде машина битӏана",
"fr": "une voiture a été envoyée à la rencontre de l'écrivain"
},
{
"av": "эбелалъе гӏарац битӏана долъ",
"fr": "elle a envoyé de l'argent à sa mère"
},
{
"av": "битӏун бачӏине",
"fr": "envoyer"
},
{
"av": "эбелалъ яс йитӏун ячӏана берталъе",
"fr": "la mère a envoyé sa fille au mariage"
},
{
"av": "битӏун ине",
"fr": "expédier, envoyer; renvoyer, expédier"
}
]
},
{
"text": "se redresser, s'aplatir, se détordre; s'égaliser; devenir lisse, uni; s'aplanir",
"examples": [
{
"av": "маххукун битӏана",
"fr": "le fil de fer s'est redressé"
},
{
"av": "мухъ битӏана",
"fr": "la ligne s'est alignée"
},
{
"av": "нух битӏаги!",
"fr": "bon voyage !",
"comment": "litt. que la route vous soit douce !"
}
]
},
{
"text": "se corriger, s'amender; devenir correct",
"examples": [
{
"av": "гъалатӏ битӏана",
"fr": "l'erreur s'est corrigée"
},
{
"av": "гьанже кинабго битӏана",
"fr": "maintenant tout s'est arrangé"
}
]
},
{
"text": "avoir de la chance; sourire — à propos de la chance",
"examples": [
{
"av": "битӏун ккана дие",
"fr": "j'ai eu de la chance"
},
{
"av": "даран битӏаги нужее",
"fr": "que votre marché se conclue avec succès",
"comment": "litt. achat-vente"
},
{
"av": "сапар битӏаги!",
"fr": "bon voyage !",
"comment": "litt. que la chance accompagne le voyage !"
},
{
"av": "квер битӏизе",
"fr": "tendre la main"
},
{
"av": "квер битӏизе",
"fr": "apporter",
"labels": [
"au sens figuré"
],
"comment": "chance"
},
{
"av": "квер битӏарав ватаги",
"fr": "puisses-tu apporter la chance",
"comment": "souhait au maître"
},
{
"av": "чорхолъ витӏун вуго дов",
"fr": "il est en bonne santé"
},
{
"av": "чорхолъ витӏун гьечӏолъялъ дун къватӏиве вахъинчӏо жакъа",
"fr": "à cause d'un malaise, je ne suis pas sorti aujourd'hui"
}
]
}
],
"pos": "verbe",
"form": "infinitif"
}
{
"word": "битӏккей",
"stress": 2,
"stem": "битӏкке",
"forms": [
"битӏккей",
"битӏккеялъ",
"битӏккеялъул"
],
"senses": [
{
"text": "chance, réussite"
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "битӏккунгутӏи",
"stress": 2,
"forms": [
"битӏккунгутӏи",
"битӏккунгутӏиялъ",
"битӏккунгутӏиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "malchance"
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "битӏун",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"битӏун"
],
"senses": [
{
"labels": [
"gérondif"
],
"deverbfrom": "битӏизе"
},
{
"labels": [
"adverbe"
]
},
{
"text": "sincèrement, ouvertement, franchement, honnêtement, directement, sans ambages",
"examples": [
{
"av": "битӏун бицине",
"fr": "raconter honnêtement"
}
]
},
{
"text": "correctement, exactement, sans erreur",
"examples": [
{
"av": "битӏун жаваб кьезе",
"fr": "répondre correctement"
},
{
"av": "гӏараб мацӏ битӏун бицине",
"fr": "parler correctement l'arabe"
},
{
"av": "магӏишаталъе битӏун нухмалъи гьабизе",
"fr": "gérer l'économie habilement et correctement"
}
]
},
{
"text": "exactement, vraiment",
"examples": [
{
"av": "сагӏат битӏун хӏалтӏулеб буго",
"fr": "la montre marche avec précision"
}
]
},
{
"text": "justement, objectivement",
"examples": [
{
"av": "битӏун къимат кьезе",
"fr": "évaluer objectivement"
},
{
"av": "судалъ хӏукму битӏун гьабуна",
"fr": "le tribunal a jugé équitablement"
}
]
},
{
"text": "avec succès; heureusement",
"examples": [
{
"av": "гьаб нухалъ битӏун ккана",
"fr": "cette fois cela a réussi, cette fois on a eu de la chance"
}
]
},
{
"text": "rectilignement; directement; tout droit",
"labels": [
"familier"
],
"examples": [
{
"av": "витӏун кӏкӏалахъан а",
"fr": "va tout droit dans la gorge"
}
]
},
{
"text": "droit, bien droit; immobile, sagement",
"examples": [
{
"av": "бетӏер битӏун кквезе",
"fr": "tenir la tête droite"
},
{
"av": "витӏун чӏезе",
"fr": "se tenir au garde-à-vous"
},
{
"av": "мухъ битӏун цӏай",
"fr": "trace une ligne droite"
}
]
},
{
"text": "exactement; juste",
"examples": [
{
"av": "битӏун къалъул гӏужалда",
"fr": "exactement à midi"
},
{
"av": "битӏун боголикакил заманалда щвана ниж рокъоре",
"fr": "juste à l'heure de la prière du soir nous sommes rentrés à la maison"
},
{
"av": "битӏун буго",
"fr": "dans les réponses, répliques : c'est vrai, c'est juste"
},
{
"av": "битӏун гьечӏо",
"fr": "mensonge, faux, incorrectement"
},
{
"av": "битӏун бицани",
"fr": "franchement dit, à vrai dire, à dire vrai",
"labels": [
"mot incident"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "битӏизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "verbe",
"form": "gérondif"
}
{
"word": "битӏуниса",
"stress": 2,
"forms": [
"битӏуниса"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "битӏуниса рахъ",
"fr": "côté endroit; face"
},
{
"av": "гьаб ххамил битӏуниса рахъ батӏа гьабизе лъалеб гьечӏо",
"fr": "on ne peut distinguer l'endroit de cette étoffe"
}
]
}
],
"pos": "adjectif",
"form": "—"
}
{
"word": "битӏунречӏчӏ",
"stress": 2,
"forms": [
"битӏунречӏчӏ",
"битӏунречӏчӏалъ",
"битӏунречӏчӏалъул",
"битӏунречӏчӏал"
],
"senses": [
{
"text": "arme de tireur d'élite",
"comment": "litt. qui touche directement",
"labels": [
"familier"
],
"examples": [
{
"av": "тушманасул каранда чан каратӏ бахъараб дур битӏунречӏчӏалъ?",
"fr": "à combien d'ennemis ton arme de tireur d'élite a-t-elle troué la poitrine ?"
}
]
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "битӏунхъвай",
"stress": 2,
"stem": "битӏунхъва",
"forms": [
"битӏунхъвай",
"битӏунхъваялъ",
"битӏунхъваялъул"
],
"senses": [
{
"text": "orthographe"
}
],
"pos": "nom",
"form": "nominatif"
}
{
"word": "битӏунхъваялъул",
"stress": 2,
"forms": [
"битӏунхъваялъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "битӏунхъвай",
"comment": "génitif"
},
{
"text": "orthographique",
"examples": [
{
"av": "битӏунхъваялъул къагӏидаби",
"fr": "règles orthographiques, règles d'orthographe"
},
{
"av": "битӏунхъваялъул словарь",
"fr": "dictionnaire orthographique"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "битӏунхъвай",
"kind": "from"
}
],
"pos": "nom",
"form": "génitif"
}
{
"word": "битӏутӏа",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"битӏутӏа"
],
"senses": [
{
"text": "directement, tout droit",
"labels": [
"adverbe"
],
"examples": [
{
"av": "витӏутӏа бацӏида тӏаде унев вукӏана дов",
"fr": "il marchait droit sur le loup"
},
{
"av": "йитӏутӏа рохьил рацӏцӏалъиялде ана дой",
"fr": "elle est allée tout droit vers la lisière de la forêt"
}
]
}
],
"pos": "adverbe",
"form": "—"
}
{
"word": "битӏухъе",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"битӏухъе"
],
"senses": [
{
"text": "tout droit",
"labels": [
"adverbe"
],
"comment": "dans la direction de",
"examples": [
{
"av": "кивего кьуричӏого витӏухъе а",
"fr": "va tout droit, sans tourner nulle part"
}
]
},
{
"text": "directement, immédiatement",
"examples": [
{
"av": "битӏухъе ракӏ бахъун ана досда хадуб",
"fr": "le cœur me fend pour lui",
"comment": "au moment du trépas, de la séparation"
},
{
"av": "битӏухъе чӏарбитӏа гӏодов чӏана",
"fr": "il s'assit directement sur le sol"
},
{
"av": "рокъоре рачӏунаго битӏухъе тӏупаналъукье ккана",
"fr": "en rentrant chez nous, nous avons pris une averse"
},
{
"av": "дица битӏухъе долда кодобе кьуна кагъат",
"fr": "j'ai remis la lettre directement entre ses mains"
},
{
"av": "ццидаца битӏухъе абизе рагӏи батулеб букӏинчӏо",
"fr": "de rage, il ne trouvait pas ses mots"
}
]
},
{
"text": "véridiquement, fidèlement",
"examples": [
{
"av": "битӏухъе бице",
"fr": "raconte la vérité, dis la vérité"
}
]
},
{
"text": "exactement, trait pour trait",
"examples": [
{
"av": "вас битӏухъе инсул бахъун лъураб сурат вуго",
"fr": "le fils ressemble trait pour trait à son père",
"comment": "litt. le fils est le portrait craché du père"
}
]
}
],
"pos": "adverbe",
"form": "—"
}