{
"word": "батӏа",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"батӏа",
"батӏаго"
],
"senses": [
{
"text": "getrennt, einzeln, separat",
"labels": [
"Adverb"
],
"examples": [
{
"av": "батӏа бахъизе",
"de": "erfahren, erkennen"
},
{
"av": "бецӏаб бакӏалда чи ватӏа вахъизе захӏмалъула",
"de": "an einem dunklen Ort ist es schwer, einen Menschen zu erkennen"
},
{
"av": "батӏа гьабизе",
"de": "absondern, trennen; abfertigen, hinauswerfen"
},
{
"av": "кьагӏи гӏиядаса ратӏа гьаризе",
"de": "Lämmer von Schafen trennen"
},
{
"av": "батӏа гьабизе",
"de": "jemanden/etwas von jemandem/etwas unterscheiden"
},
{
"av": "гьал ясал цоцадаса ратӏа гьаризе лъаларо",
"de": "diese Mädchen sind nicht voneinander zu unterscheiden"
},
{
"av": "лъикӏабги квешабги батӏа гьабизе лъаларо досда",
"de": "er kann Gutes von Bösem nicht unterscheiden"
},
{
"av": "батӏа гьабизе",
"de": "jemandem etwas entziehen, jemanden einer Sache berauben"
},
{
"av": "хӏалтӏудаса ватӏа гьавизе",
"de": "der Arbeit entheben, von der Arbeit entbinden"
},
{
"av": "батӏа тезе",
"de": "absondern; zuweisen",
"comment": "aus der Familie"
},
{
"av": "доз вас ватӏа тана",
"de": "sie haben den Sohn ausgegliedert"
},
{
"av": "батӏа тӏезе",
"de": "sich absondern; sich trennen; sich isolieren"
},
{
"av": "батӏа тӏун",
"de": "gesondert; getrennt"
},
{
"av": "ватӏа кӏанцӏун чӏезе",
"de": "sich trennen, sich absondern",
"comment": "sich den anderen entgegenstellend"
},
{
"av": "ватӏа чӏезе",
"de": "getrennt leben, sich abspalten",
"comment": "aus der Familie"
},
{
"av": "ратӏа гьаризе",
"de": "trennen, auseinanderbringen"
},
{
"av": "рагъулел ратӏа гьаризе",
"de": "sich prügelnde trennen"
},
{
"av": "батӏаго лъезе",
"de": "gesondert legen, separat stellen"
},
{
"av": "гьаб тӏехь батӏаго лъе",
"de": "lege dieses Buch separat"
},
{
"av": "батӏаго бугеб",
"de": "einzeln, separat"
},
{
"av": "батӏаго бугеб рукъ",
"de": "separates Zimmer"
},
{
"av": "лъимал нижеда цадахъ гьечӏо, батӏаго руго",
"de": "die Kinder wohnen nicht bei uns, sondern separat"
},
{
"av": "батӏаго гӏумру гьабизе",
"de": "getrennt leben"
}
]
},
{
"text": "besonders, insbesondere; abseits",
"examples": [
{
"av": "батӏаго лъикӏ бижун буго ролъ",
"de": "der Weizen ist besonders gut geraten"
},
{
"av": "киназего гьабулеб кумек, дие батӏаго щай гьабулареб?",
"de": "Hilfe, die allen gewährt wird, warum wird sie mir ausgerechnet nicht gewährt?"
}
]
}
],
"pos": "Adverb",
"form": "—"
}
{
"word": "батӏайиса",
"stress": 5,
"forms": [
"батӏайиса"
],
"senses": [
{
"text": "anders",
"labels": [
"Adverb"
],
"examples": [
{
"av": "батӏайиса абизе",
"de": "anders sagen"
},
{
"av": "батӏайиса гьабизе",
"de": "anders machen"
},
{
"av": "гьанже кинабго батӏайиса буго",
"de": "jetzt ist alles anders"
},
{
"av": "батӏайиса букӏине рес гьечӏо",
"de": "es kann nicht anders sein"
}
]
}
],
"pos": "Adverb",
"form": "—"
}
{
"word": "батӏалъи",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"батӏалъи",
"батӏалъиялъ",
"батӏалъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Masdar",
"Verb"
],
"masdarfrom": "батӏалъизе"
},
{
"text": "Unterschied",
"examples": [
{
"av": "батӏалъи гьабизе",
"de": "unterscheiden, von jemandem/etwas unterscheiden",
"comment": "jemanden, etwas"
},
{
"av": "батӏалъи гьабичӏого",
"de": "ohne Unterschied zu machen"
},
{
"av": "батӏалъи гьечӏо",
"de": "egal, gleich; es macht keinen Unterschied"
},
{
"av": "гьезда гьоркьоб кӏудияб батӏалъи гьечӏо",
"de": "es gibt keinen großen Unterschied zwischen ihnen"
},
{
"av": "батӏалъи щиб?",
"de": "was macht das für einen Unterschied?; was spielt das für eine Rolle?"
},
{
"av": "щибго батӏалъи гьечӏо",
"de": "es gibt keinen Unterschied"
}
]
},
{
"text": "charakteristisches Merkmal, Besonderheit; Spezifik, Spezifität",
"examples": [
{
"av": "миллияб батӏалъи",
"de": "nationale Besonderheit"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "батӏалъизаби",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"батӏалъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Masdar",
"Kausativ",
"Verb"
],
"masdarforceto": "батӏалъизабизе"
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "батӏалъизабизе",
"stress": 5,
"stem": "батӏалъизаб",
"forms": [
"батӏалъизабизе",
"батӏалъизабула",
"батӏалъизабила",
"батӏалъизабуна",
"батӏалъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "trennen; isolieren; abstossen; absondern",
"labels": [
"Kausativ"
],
"examples": [
{
"av": "могьодаса накку батӏалъизабизе",
"de": "die Spreu vom Weizen trennen"
},
{
"av": "гӏоркьилаздаса ватӏалъизавизе ккела вас",
"de": "man wird den Sohn von den Müßiggängern trennen müssen"
},
{
"av": "батӏалъизабураб член",
"de": "abgetrenntes Satzglied",
"labels": [
"Grammatik"
]
}
]
},
{
"text": "zwingen sich zu trennen; entzweien; scheiden",
"examples": [
{
"av": "вокьулесдаса ятӏалъизаюна дой",
"de": "sie wurde von ihrem Geliebten getrennt"
},
{
"av": "чӏужуялдаса ватӏалъизавизе",
"de": "die Scheidung von der Frau fördern"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Kausativ"
}
{
"word": "батӏалъизе",
"stress": 5,
"stem": "батӏалъ",
"forms": [
"батӏалъизе",
"батӏалъула",
"батӏалъила",
"батӏалъана",
"батӏалъе"
],
"senses": [
{
"text": "selbständig werden, sich absondern, sich trennen; sich abheben; sich abstoßen; sich isolieren",
"examples": [
{
"av": "тӏубанго батӏалъизе",
"de": "völlig wegfallen"
},
{
"av": "гьанадаса ракьа батӏалъана",
"de": "das Fleisch hat sich vom Knochen gelöst"
},
{
"av": "цо гӏака рохьдодаса батӏалъана",
"de": "eine Kuh hat sich von der Herde getrennt"
},
{
"av": "щай мун гьалмагъзабаздаса ватӏалъарав?",
"de": "warum hast du dich von den Kameraden getrennt?"
}
]
},
{
"text": "sich trennen; Abschied nehmen; sich scheiden; weggehen; entbehren",
"examples": [
{
"av": "гьудуласдаса ватӏалъизе",
"de": "sich von einem Freund trennen"
},
{
"av": "гӏарцудаса ватӏалъана дов",
"de": "er hat sein Geld verloren"
},
{
"av": "нилъедаса ватӏалъизе",
"de": "sterben, von uns gehen"
},
{
"av": "цоцадаса ратӏалъуларел гьудулзаби",
"de": "unzertrennliche Freunde"
},
{
"av": "чӏужуялдаса ватӏалъана дов",
"de": "er hat sich von seiner Frau getrennt; er hat sich von seiner Frau scheiden lassen; er hat seine Frau verloren, seine Frau ist gestorben"
}
]
},
{
"text": "sich durch etwas von etwas unterscheiden; sich abheben"
},
{
"text": "sich abheben; sich absondern",
"comment": "aus der Familie",
"examples": [
{
"av": "инсудаса ватӏалъана дов",
"de": "er hat sich vom Vater getrennt; er hat schon seinen eigenen Haushalt"
}
]
},
{
"text": "sich durch etwas unterscheiden",
"examples": [
{
"av": "сундалъун батӏалъулеб лъикӏабги квешабги?",
"de": "worin unterscheidet sich Gutes von Schlechtem?"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Infinitiv"
}
{
"word": "батӏаргьаби",
"stress": 5,
"stem": "батӏаргьаб",
"forms": [
"батӏаргьаби",
"батӏаргьабаз",
"батӏаргьабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Plural"
],
"pluralfor": "батӏаргьин"
}
],
"see_also": [
{
"target": "батӏаргьин",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Plural"
}
{
"word": "батӏаргьадул",
"stress": 5,
"forms": [
"батӏаргьадул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "батӏаргьин",
"comment": "Genitiv"
}
],
"see_also": [
{
"target": "батӏаргьин",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Genitiv"
}
{
"word": "батӏаргьин",
"stress": 5,
"forms": [
"батӏаргьин",
"батӏаргьиналъ",
"батӏаргьаца",
"батӏаргьиналъул",
"батӏаргьадул",
"батӏаргьаби"
],
"senses": [
{
"text": "aus Wolle geflochtener Riemen",
"comment": "zum Festbinden der Last am Rücken oder zum Befestigen der Ladung auf Eseln",
"examples": [
{
"av": "батӏаргьада тӏаде тӏи бараб гӏадин",
"de": "so wie man Malz auf einen aus Wolle geflochtenen Riemen legte",
"comment": "über eine absurde Handlung"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "батӏа-батӏаго",
"stress": 5,
"forms": [
"батӏа-батӏаго"
],
"senses": [
{
"text": "getrennt; einzeln; abgesondert; individuell",
"labels": [
"Adverb"
],
"examples": [
{
"av": "батӏа-батӏаго лъезе",
"de": "getrennt legen"
},
{
"av": "яцал цадахъ хӏалтӏуларо, батӏа-батӏаго хӏалтӏула",
"de": "die Schwestern arbeiten nicht zusammen, sondern getrennt"
}
]
},
{
"text": "vielseitig; unterschiedlich; verschieden",
"examples": [
{
"av": "батӏа-батӏаго белъун буго ххам",
"de": "der Stoff ist ungleichmäßig gefärbt"
}
]
}
],
"pos": "Adverb",
"form": "—"
}
{
"word": "батӏа-батӏалъи",
"stress": 5,
"forms": [
"батӏа-батӏалъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Masdar",
"Verb"
],
"masdarfrom": "батӏа-батӏалъизе"
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "батӏа-батӏалъизе",
"stress": 5,
"stem": "батӏа-батӏалъ",
"forms": [
"батӏа-батӏалъизе",
"батӏа-батӏалъула",
"батӏа-батӏалъила",
"батӏа-батӏалъана",
"батӏа-батӏалъе"
],
"senses": [
{
"text": "zerstreut werden, sich entzweien"
},
{
"text": "vielfältig werden, abwechslungsreich werden"
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Infinitiv"
}
{
"word": "батӏияб",
"stress": 5,
"stem": "батӏия",
"forms": [
"батӏияб"
],
"gender_forms": [
"батӏияб",
"батӏияв",
"батӏияй"
],
"senses": [
{
"text": "anderer, sonstiger; getrennter",
"examples": [
{
"av": "думалъго (тӏубанго) батӏияб",
"de": "ganz anderer"
},
{
"av": "батӏияб къагӏида",
"de": "anderer, anderer Weg"
},
{
"av": "батӏияб къимат",
"de": "eine andere Bewertung"
},
{
"av": "батӏияб нух",
"de": "ein anderer Weg"
},
{
"av": "дов батӏияб росулъа ккола",
"de": "er ist aus einem anderen Dorf"
}
]
},
{
"text": "von jemandem/etwas abweichend; verschieden von",
"examples": [
{
"av": "гьелдаса батӏияб",
"de": "davon abweichend"
},
{
"av": "цогидаздаса батӏияб",
"de": "anders als die anderen"
}
]
},
{
"text": "besonderer; originell, spezifisch; ungewöhnlich",
"examples": [
{
"av": "батӏияб букӏине",
"de": "besonders sein, spezifisch sein"
},
{
"av": "батӏияб хабар щиб бугеб?",
"de": "was gibt es Neues?"
},
{
"av": "гьаб куй батӏияб тайпаялъул буго",
"de": "dieser Widder einer besonderen Rasse"
},
{
"av": "батӏияв инсан вуго дов",
"de": "er ist ein ungewöhnlicher Mensch"
}
]
},
{
"text": "außer",
"comment": "mit verschiedenen Wortarten im Lokativ wird es durch ein Adverb übersetzt",
"examples": [
{
"av": "гьалдаса батӏияб",
"de": "außerdem; darüber hinaus"
},
{
"av": "батӏияб бетӏер баккиларо",
"de": "man kann auch mal nicht essen; ein anderer Kopf wächst nicht nach",
"comment": "wörtl. wenn du das nicht isst, wovon es auf dem Tisch wenig gibt"
}
]
}
],
"pos": "Adjektiv",
"form": "—"
}
{
"word": "батӏияб-тӏокӏаб",
"stress": 5,
"forms": [
"батӏияб-тӏокӏаб"
],
"gender_forms": [
"батӏияб-тӏокӏаб",
"батӏияв-тӏокӏав",
"батӏияй-тӏокӏай"
],
"senses": [
{
"text": "außergewöhnlich, ungemein"
}
],
"pos": "Adjektiv",
"form": "—"
}
{
"word": "батӏи-батӏияб",
"stress": 5,
"stem": "батӏи-батӏия",
"forms": [
"батӏи-батӏияб"
],
"gender_forms": [
"батӏи-батӏияб",
"батӏи-батӏияв",
"батӏи-батӏияй"
],
"senses": [
{
"text": "vielfältig; verschieden; divers; allerlei",
"examples": [
{
"av": "батӏи-батӏияб заманалда",
"de": "zu unterschiedlichen Zeiten"
},
{
"av": "батӏи-батӏияб къагӏидаялъ",
"de": "auf verschiedene Weise, unterschiedlich"
},
{
"av": "батӏи-батӏияб кьералъул",
"de": "bunt; vielfarbig"
},
{
"av": "батӏи-батӏияб рахъалдасан",
"de": "aus allen Richtungen, von überall her"
},
{
"av": "гъотӏода тӏамахги батӏи-батӏияб букӏуна",
"de": "und die Blätter am Baum sind auch unterschiedlich",
"labels": [
"Sprichwort"
]
},
{
"av": "тукаде батӏи-батӏияб къайи бачӏун буго",
"de": "in den Laden sind verschiedene Waren gekommen"
},
{
"av": "магӏарде дол батӏи-батӏияб нухдасан ана",
"de": "in die Berge gingen sie auf verschiedenen Wegen"
},
{
"av": "батӏи-батӏиял пикраби рижулел руго ботӏролъ",
"de": "im Kopf entstehen allerhand Gedanken"
},
{
"av": "батӏи-батӏиял суалал кьезе",
"de": "verschiedene Fragen stellen"
},
{
"av": "батӏи-батӏиял харбалги рицун, гӏадамал гуккула дос",
"de": "mit verschiedenen Lügengeschichten macht er den Leuten den Kopf wuschig; er täuscht die Leute mit verschiedenen Geschichten"
}
]
}
],
"pos": "Adjektiv",
"form": "—"
}
{
"word": "батӏрикъ",
"stress": 6,
"forms": [
"батӏрикъ",
"батӏрикъас",
"батӏрикъасул",
"батӏрикъал"
],
"senses": [
{
"text": "Patrizier, Patriarch, Patrikios",
"labels": [
"bildungssprachlich"
],
"comment": "kirchlicher Titel"
},
{
"text": "Batrik",
"precomment": "Großbuchstabe 'B'",
"forms": [
"батӏрикъица",
"батӏрикъил"
],
"comment": "männlicher Eigenname"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "батӏул",
"stress": 5,
"forms": [
"батӏул"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "батӏул гьабизе",
"de": "ablehnen, verwerfen; für falsch oder unbegründet halten"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "батӏулаб",
"stress": 5,
"forms": [
"батӏулаб"
],
"gender_forms": [
"батӏулаб",
"батӏулав",
"батӏулай"
],
"senses": [
{
"text": "falsch, gefälscht; lügnerisch",
"examples": [
{
"av": "батӏулаб жо",
"de": "Lüge"
},
{
"av": "батӏулаб калам",
"de": "lügnerische Rede"
}
]
},
{
"text": "abgelehnt, verstoßen",
"examples": [
{
"av": "батӏулаб пикру",
"de": "abgelehnte Meinung"
}
]
},
{
"text": "unbegründet",
"examples": [
{
"av": "батӏулаб дагӏба",
"de": "unbegründeter Streit"
}
]
}
],
"pos": "Adjektiv",
"form": "—"
}
{
"word": "батӏуллъи",
"stress": 5,
"forms": [
"батӏуллъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Masdar",
"Verb"
],
"masdarfrom": "батӏуллъизе"
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "батӏуллъизе",
"stress": 5,
"stem": "батӏуллъ",
"forms": [
"батӏуллъизе",
"батӏуллъула",
"батӏуллъила",
"батӏуллъана",
"батӏуллъе"
],
"senses": [
{
"text": "falsch sein, falsch werden"
},
{
"text": "unbegründet sein, unbegründet werden",
"examples": [
{
"av": "досул пикру киназего батӏуллъана",
"de": "seine Meinung wurde für alle unbegründet"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Infinitiv"
}